Қазақша рефераттар

Сөйлеушінің сөзін бөлмеңдер

Ақылды тыңдай білу де — өнер

Тыңдай білу — адамның мәдениеті мен парасатының айқын белгісі. Бұл дағды қарым-қатынасты жақсартып, өзара сыйластықты күшейтеді, ал өмірлік тәжірибе мен даналықты қабылдауға жол ашады.

Мақсаты

Оқушылардың сыйластық құндылығы туралы түсінігін кеңейту.

Міндеттері

  • Тыңдай білудің өмірдегі маңызын түсіндіру.
  • Ақылды тыңдай білу іскерліктерін дамыту.
  • Өнеге мен өсиетті тыңдауға, бағалауға тәрбиелеу.

Көрнекі құралдар

Үнтаспа, оқулық, дәптер, «Даналық сөздер сандығы», үлестірмелі кеспе қағаздар.

Жылы атмосфера құру

Балалар шеңбер құрып, қол ұстасып тұрады. Үнтаспаға қосылып бәрі көңілді ән шырқайды.

Тыңдау мәдениеті — ортақ көңіл күйден басталады

Ән: «Бақытты балалық шақ»

Сөзін жазған
Н. Исабаев
Әнін жазған
С. Қалымов

Біз — бақытты баламыз еркелеген, Тыңдап өстік ән мен күй, ертегі, өлең. Туған жердің аймалап самал лебі, Отан — ана біздерді мәпелеген.

Қайырмасы

Қандай жақсы бақытты балалық шақ! Қандай әсем ойнаған қозы-лақ... «Құлыным!» — деп әкешім еркелетсе, «Балапаным» — деп анам жаяр құшақ...

Мәтінмен жұмыс: ойды ашу, мағынаны табу

Мұғалім тақырыптың мәнін ашу үшін әңгімелеу жүргізеді және оқушыларды ойландыруға бағытталған сұрақтар қояды.

Даналық сөз

С. Ақаев

Қорада малың болсын, көшеде талың болсын.

Бұл сөз еңбекқорлықты, қор жинауды, өсіп-өркендеуді және алға жоспар құруды меңзейді.

Талқылау сұрақтары

  • Балаларына айтқан әке өсиетінің мәні неде?
  • Әке сөзін тыңдаудың арқасында балалар қандай нәтижеге жете алды деп ойлайсың?

Мақал-мәтел талдауы

Ата-анаңның ақылы — сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы — сарқылмайтын көлмен тең.

Яғни үлкеннің ақылы — бағыт беретін жол, ал кемел ақыл — тоқтаусыз нәр беретін терең қазына.

Түйін: тыңдай білудің 7 ережесі

Данышпан атаның ақыл-кеңестері тыңдау мәдениетін қарапайым, бірақ өте маңызды әрекеттер арқылы қалыптастырады.

  1. 1. Адамдарға ізет білдіріңдер.

  2. 2. Түсінбегеніңді сұрап алыңдар.

  3. 3. Айтылған сөзге мән беріңдер.

  4. 4. Әңгімені мұқият тыңдаңдар.

  5. 5. Сөйлеушінің сөзін бөлмеңдер.

  6. 6. Сөйлеп тұрған адамға көңіл бөліңдер.

  7. 7. Үнемі үлкенді тыңдаудан жалықпаңдар.

Тәжірибе: жағдаяттарды талдау

Оқушылар оқулықтағы суреттерге сүйеніп, жағдаяттарды шешеді.

Тапсырма

Жағдаят бойынша суреттердегі балаларға қандай ақыл-кеңес берер едіңдер?

Жаттығулар: даналықты жазу және айту

Жаттығу 1

  • 1 «Ақботаның қоржынынан» алынған кеспе қағаздардағы даналық сөздерді дәптерге жазып, жария етіп, есте сақтайды.
  • 2 Өздері тыңдап өскен және өмірде қолданып жүрген ақыл сөздерді еске түсіріп, дәптерге жазады да, сынып алдында бөліседі.

Жазбаша тапсырмалар

Тапсырма

Сабақта: «Өздеріңе айтқан үлкендердің ақыл сөздерін естеріңе түсіріп, айтып беріңдер».

Тағы бір тапсырма

Дәптердегі бұлбұлдың, күйшінің, ұстаздың, баланың, әженің суреттерінің жанындағы бос жолдарға олардың қандай ақыл сөздерін тыңдағың келетінін жаз.

Қорытындылау: «Қоржынға» ой тастау

Оқушылар «Ақылды бала қандай болуы керек?» деген сұраққа өз ойларын қағазға жазып, қоржынға салады.

Мысал

Өтірік айтпайды.

Мысал

Сабақтан себепсіз қалмайды.

Егер бізге үлгі болатын үлкендердің, даналардың ақыл-өсиетін тыңдап, оны өмірде қолдана білсек, өмірден өз орнымызды нақты табамыз. Сондықтан қолдан келгенше үлкеннің кеңесіне құлақ түріп, тыңдаған жөн.

Ізеттілік әліппесі: тәрбиеге бастар сөз

Сабақ соңында бәрі орындарынан тұрып, «Ізеттілік әліппесі» мәтінін оқиды және үнтаспаға қосылып ән шырқайды.

Ән: «Ізеттілік әліппесі»

Сөзін жазған
А. Асылбеков
Әнін жазған
М. Әубәкіров

Атам менің әманда: «Әдепті жан бол», — деген. Ата сөзі санамда, Жасы үлкенге жол берем. Алдын орап кісінің, Кесіп өтпей көлденең. Ізетімен кішінің Сәлемдесіп, қол берем...