Көк шүйгінін киік білер

Тәрбие — көрген үлгі

Қыз ақылды ескермес — ана үлгісін көрмесе.

Ұл жақсылық жасап, ас бермес — әке үлгісін көрмесе.

Өмірдің қысқалығы

Адам өмірі — қамшының сабындай ғана қысқа.

Досы көп болып, ұрпақ тәрбиелеген ұтады.

Адам баласы керуен сияқты: тоқтады, көшті де кетті.

Өлгендер қайтып келмейді, шыққан жан қайта енбейді.

Өтпелілік заңы

Қанша қалың жауғанмен, қар көктемде қалмайды.

Гүл жайнаған қалың да, қара күзге қалмайды.

Табиғат пен тіршілік танымы

Құстың қонар жерін су білер, малдың барар жерін ну білер.

Топырақ тау болмайды.

Көк шүйгінін киік білер.

Сөздің салмағы

Ескі киімнің биті ащы, жетім баланың тілі ащы.

Өтірік сөз — өрге баспайды.

Ақыл мен дәулет

Бас аман болса, бөрік табылады.

Дәулетті ұл — ошақтың қоры, дәулетсіз ұл — атаның соры.

Ұлдың күні күн емес — атадан мал қалмаса.

Ата малы пұл емес — баста ақыл болмаса.

Қанша байлық жиғанмен — бұйырғаннан артық жей алмайсың.

Жігер, мінез, жарамдылық

Тебегеннің таңын сүзеген айырады.

Ат жемейтін ащы шөптің шыққанынан шықпағаны игі.

Адам ішпес ащы судың аққанынан ақпағаны игі.

Атасының атын шығармаған жігерсіз ұлдың — туғанынан тумағаны игі.

Сынақтағы шын қасиет

Сауыттың қасиеті — қылыш тигенде білінер.

Аттың қасиеті — жаудан алып шыққанда көрінер.

Көп қорқытады, терең батырады.

Жаттық пен менмендік туралы

Ұл ақылды хош көрмес — ата үлгісін көрмесе, қыз жарытып ас бермес — ана үлгісін көрмесе.

Түбі жат бала туғандай болмас: ішер, жер, киер де кетер, бірақ «көрдім» демес.

Тәкәппарлықты Тәңірі де сүймес.

Сыртқы сән — ішкі мән емес

Қара есектің басына жүген таққанмен — тұлпар болмас.

Күңге сары шапан жапқанмен — бәйбіше болмас.

Тектілік пен ұрпақ аманаты

Анадан өнеге көрмеген қыз жаман.

Атадан өнеге алмаған ұл жаман.

Ата даңқын шығарып, өзінің тегін қуған балаға ешкім жетпейді.