Қазақша рефераттар

Сегіз сері

Күнделікті сабақ жоспары (9-сынып, қазақ әдебиеті)

Бұл жоспар 9-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті сабақтарының күнделікті құрылымын ұсынады. Негізгі назар сал-серілер поэзиясына, соның ішінде Сегіз серінің өмірі мен шығармашылық болмысына аударылады.

Курс тақырыптары

  • 11. Сегіз сері
  • 12. Біржан сал Қожағұлұлы
  • 13. Біржан мен Сара айтысы
  • 14. Ақан Қорамсаұлы
  • 15. Шоқан Уәлиханов

Сабақ туралы

Сабақтың тақырыбы:
Сегіз сері
Сабақтың түрі:
Аралас сабақ
Сабақтың әдісі:
Сұрақ-жауап, шығармашылық ізденіс
Көрнекілігі:
Кітаптар, қосымша материалдар
Пәнаралық байланыс:
Тарих

Сабақтың мақсаты

Білімдік мақсат

Сал-серілер поэзиясы туралы түсінік беру және «сал» мен «сері» ұғымдарының айырмашылығын нақтылау.

Тәрбиелік мақсат

Оқушыларды адамгершілікке, қайырымдылыққа тәрбиелеу, қоғамдық-саяси дүниетанымын дамыту.

Дамытушылық мақсат

Сабақ барысында оқушылардың өз ойын еркін жеткізу, мәнерлеп оқу, дәлелді пікір айту дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
  • Оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына назар аудару.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа бағыттау.

2) Үй тапсырмасын пысықтау

Үйге берілген тапсырма тексеріліп, өткен тақырып бойынша сұрақтар қойылады:

  1. 1 Сал-сері деп кімдерді айтамыз?
  2. 2 Сал мен серінің қандай айырмашылығы бар?

3) Жаңа сабақты түсіндіру: Сегіз сері

Қазақ әдебиетінде ақындығымен, айтыскерлігімен, жыршылығымен және білімділігімен танылған әйгілі тұлғалардың бірі — Сегіз сері. Оның шын аты Мұхамет-Қанапия Баһрамұлы Шақшақов.

Академик Әлкей Марғұлан Сегіз серінің туған жылын 1808 деп көрсетеді. Ол XIX ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген атақты сері. Туған жері — Обаған өңірі, Ашамайлы Керей руы; қыстауы — Маманай, Орманның іші.

Сегіз он екі жасына дейін ауыл мектебінде оқып, кейін Омбыдағы Азия мектебін (Азиатская школа) тәмамдайды (Ә. Марғұлан, 1985. «Ежелгі жыр, аңыздар»).

Тоғыз жасқа толмай ата-анасынан айырылып, жетім қалады. Әкесінен айырылған баланы сол өңірге белгілі Шақшақ шешен (ұлы атасы) тәрбиелейді.

Сегіздің әкесі Баһрамның арғы аталарының бірі — қазақ халқы ерекше құрметтеген Толыбай сыншы. Бұл дерек Сегіз серінің ата-бабалары да танымал, даңқты әулеттен шыққанын аңғартады.

Жастайынан шалт қимылымен, ерекше қабілетімен көзге түскен Сегіз кейін Қызылжардағы приход мектебінде білімін толықтырып, орыс тілін тез меңгереді. Кейін Омбы қаласындағы офицерлер даярлайтын училищені бітіреді.

Алайда елін қанаған, жерін тартып алған патша өкіметіне қызмет етуді қаламай, досы Нияз Бағланұлымен бірге қуғыннан қашып, Сыр бойына кетеді.

Сыр өңірінде Телікөл, Айнакөл маңын жайлап, жаз бойы серілік дәурен кешіп, өнерімен көпшілікті тәнті етеді. Ақындық, жыршылық, палуандық қырларымен қатар, күйшілік өнерімен де ерекшеленіп, сол елдің Рысбике есімді сұлуына үйленеді.

«Жалғанда мұратына кімдер жеткен,
Көп жақсы менен бұрын өтіп кеткен...»
Біржан салдың Сегіз сері туралы өлеңінен үзінді

Кітаппен жұмыс

Сегіз серінің өлеңдерін мәнерлеп, нақышына келтіріп оқу.

4) Білімді бекіту

Өтілген тақырып бойынша сұрақтар қойылып, түсінбеген тұстарға қосымша түсіндіру беріледі:

  1. 1 Сегіз сері өмір сүрген кезеңдегі қазақ қоғамының жалпы жағдайы қандай болды?
  2. 2 Сегіз сері бейнесі әлем әдебиетіндегі қандай тұлғаларға ұқсайды?
  3. 3 Сегіз серінің махаббат тақырыбындағы қандай өлеңдерін білесіңдер?

5) Білімді бағалау

Оқушылардың жауаптары мен сабаққа белсенді қатысуына қарай бағаланады.

6) Үй тапсырмасы

Сегіз серінің өмірі мен шығармаларын оқып келу, толық нұсқаларын қарастыру.