Қазақша рефераттар

Сабақ құрылымымен таныстыру

9-сынып Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы § 4

Еңбек ресурстары, әлеуметтік және кәсіби құрылымдар

Бұл сабақта еңбек ресурстарының мәні, еңбекпен қамтылу құрылымындағы өзгерістер, елді дамытудың әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштері, сондай-ақ жұмыссыздық пен жұмыспен қамту мәселелері қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: еңбек ресурстары, қала халқы және ауылдық қоныстану ерекшеліктері туралы түсінік қалыптастыру.
  • Дамытушылық: географиялық сауаттылықты арттырып, ойлау қабілетін дамыту.
  • Тәрбиелік: экологиялық тәрбие беру.

Сабақ форматы

Сабақ түрі: аралас сабақ.

Көрнекіліктер: Қазақстан Республикасының саяси, физикалық, экономикалық карталары; интерактивті тақта; слайд-презентация.

Әдіс-тәсілдер: сұрақ-жауап; түсіндіру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен сәлемдесу.
  • Түгендеу жүргізу.
  • Сабаққа әзірлікті тексеру, сәттілік тілеу.
  • Сабақтың ерекшелігін атап өтіп, қонақтармен таныстыру.

II. Сабақ құрылымы

Жаңа сабақ

Негізгі ұғымдар, деректер және карта бойынша талдау.

Үй жұмысын тексеру

Сұрақ-жауап арқылы қайталау және бекіту.

Оқушылардың назарын тақтаға аударып, сабақтың тақырыбы мен мақсаттары таныстырылады.

Негізгі түсініктер мен деректер

Еңбек ресурстары — еңбекке жарамды адамдардың жиынтығы.

Еңбекке жарамды жас (ерлер)

16–63 жас

Еңбекке жарамды жас (әйелдер)

16–58 жас

Еңбек ресурстарының үлесі

Қазақстан халқының 9 млн-нан астамы, яғни 59,2%-ы еңбек ресурстарына жатады.

Экономикалық белсенді халық

Экономикалық белсенді халық еңбекке қабілетті тұрғындардың 69,9%-ын құрайды.

Аймақтық айырмашылық

Карта бойынша талдауда Қазақстанның солтүстік облыстарында еңбек ресурстарының үлесі оңтүстік облыстармен салыстырғанда орташа көрсеткіштен жоғары екені көрсетіледі.

Талқылауға арналған жағдаят сұрақтары

1-топ

Ерлер мен әйелдер көбіне қай өнеркәсіп салаларында жұмыс істейді?

2-топ

Еңбекке неғұрлым қабілетті топ ретінде қай жас санаты қарастырылады?

Нарық жағдайында еңбек ресурстарын тиімді басқаруда көбіне назардан тыс қалып қоятын топтардың бірі — жастар. Жастар ғылым мен техниканың жетістіктерін ересектермен салыстырғанда жылдамырақ меңгеруге бейім. Сондықтан 25–49 жас аралығы еңбекке неғұрлым қабілетті жас санаты ретінде жиі аталады.

Еңбекпен қамтылудың салалық құрылымы

Адамдардың еңбек нәтижелері әртүрлі, ал жұмыспен қамтылу салалар бойынша да біркелкі таралмайды.

Материалдық өндіріс салалары

Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және құрылыс салаларында еңбек ресурстарының шамамен 75%-ы жұмыс істейді.

Өндірістік емес сала

Қалған 25%-ы медицина, білім беру, сауда, әкімшілік қызметтер сияқты өндірістік емес салаларда еңбек етеді.