Жұртымның жұртында қалайын
Отан, ел, туған жер, қоғам туралы мақал-мәтелдер
Төмендегі нақыл сөздер мен мақал-мәтелдер Отанға сүйіспеншілік, ел бірлігі, туған жердің қадірі, азаматтық парыз және қоғамның тұтастығы секілді құндылықтарды айқындайды. Әр жол — ұлт жадындағы тәжірибе мен тәрбиенің қысқа да нұсқа түйіні.
Негізгі ойлар
- Отан — ең биік құндылық, оны сүю отбасынан басталады.
- Туған жер — адамға күш беретін, қасиеті бөлек мекен.
- Ел бірлігі — береке мен баянның кілті.
- Ер мен ел — бірін-бірі қорғайтын, сүйеніш болатын ұғымдар.
- Қоғам — ақылдасу, әдіп, заң, ынтымақ арқылы нығаяды.
- Көш-қон мен сағыныш — туған елдің қадірін тереңдетеді.
Мақал-мәтелдер жинағы
Оқуға жеңіл болуы үшін әр мақал бөлек жолға берілді. Тілдік нормалар реттеліп, бірізді тыныс белгілері қолданылды.
Отан мен туған жер
- Отан — елдің анасы, ел — ердің анасы.
- Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
- Отанды сүю — отбасынан басталады.
- Отан оттан да ыстық.
- Ел іші — алтын бесік.
- Пәлен жерде алтын бар, өз жеріңдей қайда бар?
- Әркімнің өз жері — жұмақ.
- Ер — елінде, гүл — жерінде.
- Өз елінде көртышқан да батыр.
- Өз елінің иті де қадірлі.
- Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің.
- Отан үшін күрес — ерге тиген үлес.
- Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды.
- Жат жердің қаршығасынан өз еліңнің қарғасы артық.
- Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
- Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.
- Орағың өткір болса, қарың талмайды; Отаның берік болса, жауың алмайды.
- Туған жердің ауасы да шипа.
- Ит тойған жеріне, ер туған жеріне.
- Егілмеген жер — жетім; елінен айырылған ер — жетім.
- Отанға опасыздық еткенің — өз түбіңе өзің жеткенің.
- Туған жерге туың тік.
- Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
- Әркімнің өз жері — Мысыр шаһары.
- Өз елім — алтын бесік, жат елдің түбі — тесік.
- Отан үшін отқа түс — күймейсің; арың үшін арпалыс — өлмейсің.
- Отансыз ұл — ормансыз бұлбұл.
- Өзгеге ұл болғанша, өз еліңе құл бол.
- Өкпеден тиген жел жаман, елінен безген ер жаман.
- Шетте жүрсең тарығарсың, туған елді сағынарсың.
Ел, бірлік, тәртіп, кеңес
- Ел — елдің бәрі жақсы, өз елің — бәрінен де жақсы.
- Ел аралаған сыншы болады, тоғай аралаған үйші болады.
- Елінен безген ер болмас, көлінен безген қаз болмас.
- Сағынған елін аңсайды, сарыала қаз көлін аңсайды.
- Ат айналып қазығын табар, ер айналып елін табар.
- Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң.
- Ерінен айырылған көмгенше жылайды, елінен айырылған өлгенше жылайды.
- Айырылған ел тозады, қосылған ел озады.
- Адассаң, еліңмен адас.
- Әдепсіз үйге кірме, әкімсіз елде тұрма.
- Әр елдің заңы басқа, иттері қарақасқа.
- Бейбіт елде береке бар.
- Бірлігі жоқ ел тозар, бірлігі күшті ел озар.
- Бүлінген елден бүлдіргі алма.
- Болар елдің баласы бірін-бірі «батыр» дейді, тозар елдің баласы бірін-бірі «қатын» дейді.
- Ел ағасыз болмас, тон жағасыз болмас; басшысыз елде береке болмас.
- Ел ағасыз болмайды, су сағасыз болмайды.
- Ел аузы — дуалы. Ел аузына қақпақ болмас.
- Ел барда ер қор болмас, ер барда ел қор болмас.
- Елдің ерлігі ерінен танылар, елдің байлығы жерінен танылар.
- Ел құлағы — елу.
- Ел қонысынан айырылса, ер қонысынан айырылады.
- Ел — елдің түбі бір, ер — ердің тілегі бір.
- Ел жасымен көрікті, тау тасымен көрікті, аяқ асымен көрікті.
- Ел даусыз болмас, жер жаусыз болмас.
- Ел іші — береке, көп ісі — мереке.
- Ел ұрысыз болмас, жер бөрісіз болмас.
- Ел үмітін ел ақтар, ер атағын ел сақтар.
- Ел үшін еркек кіндік — құрбандық. Ел — ырыстың кілті, ер — ырыстың қорғаны.
- Ынтымақты елде бақ тұрар.
- Ынтымақты елге ешкім жетпес, ынтымағы кетсе — өкініші кетпес.
- Кеңесті ел кем болмас.
- Кең киім тозбайды, кеңесті ел азбайды.
- Кеңескен ел азбайды, кең пішкен киім тозбайды.
- Қалыптан шықсаң да, халықтан шықпа.
- Қара жерді жамандама — қайтып сонда барарсың; қауым елді жамандама — қарғысына қаларсың.
- Миға ерген дене азбайды, милыға ерген ел азбайды.
- Елу жылда ел жаңа, жүз жылда — қазан.
- Есі бүтін елден кетпес.
- Есің барда еліңді тап: есер болмай, етек жап.
- Ерден безсең де, елден безбе.
- Ердің сыншысы — елі.
- Жолдасын таппаған ер азады, басшысын таппаған ел азады.
- Жер таусыз болмас, ел хансыз болмас.
- Жұрт аузы — уәлі.
- Кісі елінде күркірегенше, өз еліңде сіркіре.
- Опасызда Отан жоқ.
- Ел мен ел қосылады, тау мен тау қосылмайды.
- Елдің күші — елу батпан.
- Елшіге өлім жоқ.
- Елдестірмек — елшіден, жауластырмақ — жаушыдан.
- Елде болса — ерінге тиер, ауылда болса — ауызға тиер.
- Елің жаман болса, бір жақсыны сағала; атың жаман болса, ақ текенің мүйізімен тағала.
- Ұлықсыз жұрт — бассыз дене.
- Тау белгісі — тас болар, бай белгісі — ас болар; азған елдің белгісі — біріне-бірі қас болар.
- Қасықтап алғанмен көл таусылмайды, қанша ұры алғанмен ел таусылмайды.
Дереккөз
adebiportal.kz