Қазақша рефераттар

Үйсіндердің мал шаруашылығы

Сабақтың тақырыбы

Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы (слайд арқылы).

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Үйсіндердің негізгі кәсібі мал шаруашылығы мен егін шаруашылығы болғанын түсіндіру. Сонымен қатар олардың металл өндірумен айналысқанын, әшекей бұйымдар жасағанын, саз балшықтан тұрмысқа қажетті түрлі ыдыс-аяқ күйдіріп шығарғанын нақты деректер арқылы көрсету.

Дамытушылық

Үйсіндердің дүниежүзілік мәдениеттің дамуына қосқан үлесін таныту, оқушылардың ойлау дағдыларын дамыту, ізгі дәстүрлерге және еңбекке баулу.

Тәрбиелік

Шаруашылықтың дамуы мен мал және егін шаруашылығының қоғам өміріндегі пайдасын түсіндіру; еңбекқорлыққа, елге қызмет етуге тәрбиелеу.

Сабақтың сипаттамасы

Сабақтың түрі
Аралас
Әдістері
Баяндау, картамен жұмыс, сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
Карта, суреттер, слайд, интерактивті тақта

Сабақтың жоспары

  1. I кезең
    Ұйымдастыру

    Оқу құралдарын тексеру, сыныптың дайындығын пысықтау, оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.

  2. II кезең
    Үй тапсырмасын тексеру
  3. III кезең
    Жаңа сабақ
  4. IV кезең
    Жаңа сабақты бекіту
  5. V кезең
    Қорытындылау және бағалау
  6. VI кезең
    Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасын сұрау (сұрақтар)

  • 1) Үйсіндер туралы деректер қай ғасырларға жатады?

  • 2) Ертедегі үйсіндер мекендеген жерлерді картадан көрсет.

  • 3) Үйсіндердің қоныстары қай жерлерден табылды?

  • 4) Үйсіндер қай елдермен сауда қарым-қатынасын жасаған?

  • 5) Үйсіндерде бай адамдар қалай өмір сүрген?

Жаңа сабақ

1) Үйсіндердің мал шаруашылығы

Үйсіндердің шаруашылығының өзегі — мал өсіру. Мал бағу олардың тұрмыс-тіршілігін, қоныс таңдауын және маусымдық көшу бағытын айқындады.

2) Егіншілік пен отырықшылық

Үйсіндер егін алқаптарын көбіне өзен бойларына орналастырған. Егісті суару үшін арық жүйелерін пайдаланған.

Ежелгі деректерге сүйенсек, үйсіндер ағаш отырғызып, қалалар мен елді мекендер салған. Суармалы егістіктер, суландыру жүйелері мен бау-бақшалар үйсіндердің астанасы Чигу қаласының маңында көбірек шоғырланған.

Шу және Кеген өзендерінің жағалауларында жүргізілген қазба жұмыстары барысында ғалымдар бірнеше көне қаланың орнын анықтаған.

3) Түрлі кәсіпшілік

Үйсін қоғамында тоқыма тоқу, жіп иіру, тері илеу, сондай-ақ тас пен сүйектен қажетті бұйымдар жасау ісі дамыған.

Жіп иіру мен тоқымашылықтың дамуына байланысты киіз басу, жүннен киім тоқу және тігін тігу сияқты күнделікті тұрмысқа қажет жұмыстар кең таралған.

Мата тоқу үшін қарапайым, кәдімгі өрмекке ұқсас тоқыма кермелері қолданылған.

4) Үйсіндердің салт-дәстүрі мен діни нанымдары

Бұл бөлімде үйсіндердің тұрмыс салттары, дәстүрлі әдет-ғұрыптары және діни наным-сенімдері қарастырылады. Оқушылар тақырыпты талдау барысында деректерді салыстыру, қорытынды жасау дағдыларын дамытады.

Жаңа сабақты бекіту (тапсырмалар)

1) Үйсіндер қоныс салу үшін қандай жерлерді таңдаған? Олар малдың қандай түрлерін өсірген?

2) Үйсіндер күнделікті тұрмысқа қажетті қандай бұйымдар жасаған? Оларды жасау үшін қандай материалдарды пайдаланған?

3) Суреттерді пайдаланып, үйсіндердің қолөнер бұйымдарына сипаттама бер.

Қорытындылау және бағалау

Сабақ соңында негізгі ұғымдар жинақталып, оқушылардың жауаптары мен тапсырма орындау белсенділігі бойынша бағаланады.

Үйге тапсырма

  • Өзін-өзі тексеру сұрақтарына жауап беру.
  • Тақырыпты оқып, мазмұнын әңгімелеу.