Табиғатқа тілек
Табиғат — тіршіліктің бесігі
Бұл мәтін саяхат түріндегі ой-толғау сабағының мазмұнын ұсынады. Негізгі ой — табиғатты тану, бағалау және қорғау арқылы оқушылардың экологиялық санасын, адамгершілік құндылықтарын және шығармашылық қабілетін дамыту.
Сабақтың түрі
Саяхат түріндегі ой-толғау сабағы.
Әдістер
Әңгімелеу, түсіндіру, сұрақ-жауап, пікірлесу, шығармашылық жұмыстар.
Негізгі ұстаным
Табиғатқа сүйіспеншілік — Отанға, туған жерге деген құрметтің бастауы.
Мақсаттар
- Оқушылардың табиғат туралы түсінігін кеңейту, қоршаған ортаға сүйіспеншілік пен құрмет сезімін арттыру.
- Шығармашылық қабілетін, жақсылық жасай білу дағдысын дамыту; ойын еркін жеткізуге үйрету.
- Табиғатты қорғауға, елін-жерін сүюге, мейірімділік пен ізгілікке тәрбиелеу; экологиялық тәрбие беру.
Сабақтың жоспары (аялдамалар)
- 1 Табиғаттың басты байлығы — жер.
- 2 Тіршілік атаулының бар арманы — ауа.
- 3 «Әрқашан күн сөнбесін!»
- 4 Тіршілік көзі — су.
- 5 Табиғат байлығы — өсімдіктер.
- 6 Орман сәні — құстар.
- 7 Табиғаттың сұлу мүсіні — хайуанаттар.
- 8 Ойын: «Мейірімді жүрек».
- 9 Ой-толғау: «Табиғатпен сырласу».
- 10 Шығармашылық тапсырмалар: «Егер мен суретші болсам…», «Егер мен ақын болсам…», «Егер мен әнші болсам…»
- 11 Табиғатқа тілек.
- 12 Хор: «Қазақстаным менің!»
Кіріспе сөз және табиғатпен амандасу
Мұғалім оқушыларға: «Қайырлы күн, балалар! Таңертең ояна салысымен терезені ашып, Табиғат-анаға көз саласыңдар. Дәл бүгін Табиғат-ана бізді несімен қуантты, бізге не айтады?» — деп ой тастайды.
Саяхаттың тақырыбы — «Табиғат — тіршіліктің бесігі». Бүгінгі мақсат — қоршаған ортаға деген сүйіспеншілік құндылықтарын тереңдету, табиғатты сүюді және қорғауды үйрену, табиғатпен сырласып, оны түсінуге талпыну.
Табиғатпен амандасу өлеңі:
Армысың, шапағатты күніміз,
Армысың, мейірімді жеріміз,
Армысың, табиғат — анамыз!
Келдік сізге өзіңіздің балаңыз.
Талқылау сұрағы: «Табиғат дегеніміз не?»
Оқушылардың жауабы: ауа, су, өсімдіктер, хайуанаттар, құстар, балықтар.
1-аялдама: Табиғаттың басты байлығы — жер
Жұмбақ
Көктемде көгереді,
Жазда ырысқа бөленеді.
Күзде пісіп марқаяды,
Қыста бірден қартайады.
Жауабы: Жер
Оқушылардың ойы
- Жер — біздің қазынамыз, байлығымыз.
- Адамдар, жануарлар мен өсімдіктер өз қорегін жерден алады.
- Ата-бабамыз осы жер үшін ғасырлар бойы күресіп, жанын шүберекке түйген.
Мақал-мәтелдер
- «Жері байдың — елі бай».
- «Күте білсең, жер жомарт».
- «Адам жерге нәр береді, жер адамға нан береді».
Өлең жолдары
Адамдар, жер — сенің аяулы бесігің,
Осы жер үстінде аштың сен тіршілік есігін.
Онымен кіндіктес жаның да, қаның да,
Жер-жаһан аялап тұр алақанында.
Бұл аялдаманың түйіні: жерді қадірлеу — ең әуелі өз өміріңді, өз болашағыңды қадірлеу.
2-аялдама: Тіршілік атаулының бар арманы — ауа
Жұмбақ
Өмірде одан мол ештеңе болмайды,
Құшақтасаң, құшағың толмайды.
Жауабы: Ауа
Негізгі ой
Ауа — тіршіліктің өзегі. Адам бірнеше минут қана дем алмай өмір сүре алады. Сондықтан халық «Ауадай қажет» дейді. Ендеше ауаның тазалығы — денсаулықтың негізі.
Экологиялық ескерту
Семей өңірінде өткен ғасырдың ортасынан бастап жүргізілген ядролық сынақтар табиғатқа да, адам денсаулығына да ауыр зардап әкелді. Бұл мысал ауаны ластаудың салдары қаншалықты қауіпті екенін еске салады.
Үндеу: «Табиғат-ана ауаны дем алсын деп сыйлады. Сенімін ақтайық: ауаны ластамайық!»
Нақыл сөздер
- «Атамекен ауасы — жан жүйенің дауасы».
- «Ауаны былғама, ауа — Алланың демі».
Ауаны таза ұстау үшін ұсыныстар
- Газ шығарындылары көп көлік түрлерін азайту, қоғамдық көлікті қолдау.
- Зауыт-фабрикаларды қала шетіне орналастыру және сүзгі жүйелерін күшейту.
- Ағаш пен гүлді көп отырғызу, аула мен көшені көгалдандыру.
Бұл аялдаманың түйіні: таза ауа — өмір сапасы. Оны қорғау — әрқайсымыздың жауапкершілігіміз.
Ескерту
Бастапқы мәтіннің соңғы бөлігі («Ауа туралы өлең…») толық берілмегендіктен, бұл бөлім осы жерде аяқталды. Қаласаңыз, қалған мәтінді жіберсеңіз, жазбаны бірізді түрде толықтырып беремін.