Фитодизайн - өсімдіктерді көркемдеп әшекейлеу
Сабақ туралы
Бұл сабақ 8-сыныпқа арналған және фитодизайн тақырыбын меңгертуге бағытталған.
Сабақтың тақырыбы
Фитодизайн (8-сынып)
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Көрнекілік
- Бөлме өсімдіктері
- Жасанды гүлдер
Сабақтың мақсаты
Фитодизайн туралы мағлұмат бере отырып, үйлесімділіктің негізгі принциптерін ескеріп, композицияға өсімдіктерді дұрыс таңдап, үйлестіре білуге үйрету. Оқушылардың қолөнерге деген қабілетін, талғамын, шеберлігін дамыту, сондай-ақ ұқыптылыққа, дәлдікке, іскерлікке, икемділікке және сәндік талап қоя білуге тәрбиелеу.
Сабақ әдістері
- Сурет арқылы мысал келтіру (әңгімелеу, көрсету, түсіндіру)
- Репродуктивтік әдіс (өз бетінше жұмыс)
- Зерттеулік тәсілдер арқылы түсіндіру
Пәнаралық байланыс
Сабақ барысы
Қызығушылықты ояту
Мұғалім сұрақ қояды: «Балалар, тақтадан нені көріп тұрмыз?» Оқушылар: «Әртүрлі стильде тігілген киімдер».
Келесі сұрақ: «Бұл киімдерді кім көркемдейді?» — дизайнер.
Топтастыру: дизайнерлер тек киімді емес, түрлі нысандарды жобалайды. Оқушыларға бейнебаян көрсетіліп, өсімдіктерді көркемдеп әшекейлеу фитодизайн деп аталатыны түсіндіріледі.
Жұпқа/топқа бөліну
Стикердегі гүл атаулары арқылы оқушылар төмендегі топтарға бөлінеді:
Мәдени өсімдіктер
Мысалдар: (толықтыруға арналған)
Жабайы өсімдіктер
Мысалдар: сарғалдақ, бақбақ
Бөлме өсімдіктері
Мысалдар: кактус, қазтамақ
Қорытынды сұрақ: «Балалар, біз қалай топқа бөліндік?» — мәдени өсімдіктер, жабайы өсімдіктер, бөлме өсімдіктері.
Мағынаны тану: дизайн тарихы
Дизайн тарихы ХХ ғасырдың басында қалыптаса бастады, сондықтан оның ресми тарихы қысқа. Алайда дизайн өнері адамдардың әдемілікке және қолайлылыққа ұмтылысынан туындайды. Жақсы өмір сүруге деген талпыныс адамзатпен бірге жасасып келеді. Сол себепті дизайн ХХ ғасырда жеке сала ретінде танылғанымен, оның бастауын әлдеқайда ертеректен іздеуге болады.
- ХХ ғасыр — техника мен ғылым қарқынды дамыған кезең. Бұл үрдіс дизайнның да дамуына ықпал етті.
- 1919 жылы Германияда алғашқы дизайнер мамандарын даярлайтын жоғары мектеп ашылды. Ол Баухауз деп аталды. Мұнда сәулет және сурет өнері шеберлері сабақ берді.
- Ғылыми тұрғыда дизайнның пайда болуы 1928 жылмен байланыстырылады, ал оның отаны ретінде АҚШ аталады. Осы кезеңде бірнеше дизайнерлік фирмалар құрылды.
- Ресейде 1920 жылдардан бастап жоғары көркем-техникалық шеберханалар ашылды. Алғашқысы — Мәскеудегі мемлекеттік жоғары көркем-техникалық шеберхана, кейін ол институт болып қайта құрылды.
Дизайн түрлері
Көлік дизайны
Ұшақтар, су кемелері, автомобильдер және т.б.
Тұрмыс бұйымдары
Электр аспаптары, ыдыс, жиһаз, киім және т.б.
Интерьер және экстерьер
Ішкі және сыртқы кеңістікті жобалау
Жарнама дизайны
Хабарлама, плакат, бренд бейнесі
Фотодизайн
Фотосурет арқылы көркемдеу және ойды жеткізу
Фитодизайн: ұғымы және материалдары
Фитодизайн — өсімдіктерді көркемдеп әшекейлеу өнері. Атауы грек тіліндегі «phyto» — «өсімдік» сөзінен шыққан.
Композицияға қажет негізгілер
- Өсімдік түрлері (бөлме, кесіп алынған, жасанды)
- Құтылар мен вазалар
- Ұстатқыштар
- Құрал-саймандар
Тірі және жасанды өсімдіктер
Тірі өсімдіктерді пайдалану жыл мезгіліне тәуелді. Жасанды гүлдерді дүкеннен сатып алуға немесе синтетикалық әрі табиғи материалдардан қолдан құрастыруға болады.
Құтылардың рөлі өте маңызды: шыны, пластмасса, фарфор, қыш, тас құтылар қолданылады. Алдымен қарапайым ыдыстан бастап, пластик бөтелкеден әртүрлі пішін жасап көруге болады.
Мәдени-танымдық дерек
Ежелгі грек мифологиясында көктем мен гүлдер құдайы — Флора. Ал кепкен гүлдердің жапырақтарын, күлтелерін, сабақтарын, ағаш қабығын, жеміс-жидек пен көкөніс дәндерін көркемдік материал ретінде пайдаланатын шеберлер флористтер деп аталады.
Флористика және коллаж
Флористика
Табиғи материалдардан, кепкен өсімдіктерден көркем жұмыстар орындау — флористика. Мұндай композициялар тұрғын үйлерді, кеңселерді, мәдениет сарайларын және өзге де ғимараттардың ішкі кеңістігін безендіруге қолданылады.
Коллаж
Қағаз бен матаның әртүрлі түстері мен фактурасын, өзге материалдарды жапсыру арқылы жасалатын живопистік немесе графикалық жұмыс — коллаж.
Флористикалық коллаж — кепкен гүлдердің жапырақтары мен күлтелері, сабақтары, ағаш қабығы, сондай-ақ жеміс-жидек пен көкөністердің дәндерінен құрастырылған композиция.
Жинау және сақтау ережелері
Гүлдерді құрғақ, ашық күндері, таңғы шық кепкеннен кейін, гүлдері жаңадан ашылған кезде жинаған дұрыс.
Кептірілген өсімдіктерді құрғақ, салқын, жақсы желдетілетін, күн сәулесі тікелей түспейтін жерде сақтау керек.
Флористикадағы композицияның ерекшелігі — бір жұмыста безендіру материалының бірнеше түрін қатар қолдану (мысалы, кептірілген гүлдер мен жасанды өсімдіктерді үйлестіру).
Композиция құрастыруға ұсыныстар
- Пейзаждық композицияларды жайпақ табаққа, қара әйнекке, жіппен/арқанмен оралған шере тақтайға жасауға болады.
- Кептірілген өсімдіктердің көмегімен көңіл күйге және әсемдік тақырыбына сай гүл бейнесін, әртүрлі композиция түрлерін құрастыруға болады.
- Сюжетті құрастырмалы өрнектер тұрмыстық бұйымдарды (опа салғыш, түйреуіш қорап, шымылдық т.б.) сәндендіруге, сондай-ақ панно, ашықхат, маска жасауға пайдаланылады.
Негізгі қағида: масштаб пен пропорция
Масштаб пен пропорция — өсімдіктердің, гүлдердің, жапырақтардың, вазалардың, сондай-ақ дайын композициялардың мөлшерін олар орналасатын кеңістіктің өлшемімен үйлестіру.
Сарамандық жұмыс
- Әр жұп өз гүл композициясын жобалап, әрлеп, әрі жарнамалап таныстырады.