Каспийдің тірі алтыны
Сабақтың тақырыбы: Каспийдің тірі алтыны
Бұл сабақта Каспий теңізінің табиғи байлығы мен оның адам өміріндегі маңызына назар аударылады. Негізгі өзек — теңіздегі аса құнды балық қорлары, яғни «Каспийдің тірі алтыны».
Білімділік мақсаты
- Қазақстан байлығының бір қыры — балық ресурстары екенін түсіндіру.
- Балықтардың тіршілігі, оларды күту және адамның өміріне тигізер пайдасы туралы ұғым қалыптастыру.
- Каспий теңізі туралы негізгі мәлімет беру.
- Алынған білімді жүйелеуге және бірлесіп жұмыс істеу дағдысын дамытуға жағдай жасау.
Дамытушылық мақсаты
- Ойын анық жеткізуге және көзқарасын дәлелдеуге машықтандыру.
- Шығармашылық ізденіске баулу.
- Сөйлеу мәдениеті мен тілдік қорын дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Қоршаған ортаның сырларына қызығушылық оята отырып, туған елдің табиғатын сүюге, оның байлықтарына жанашырлықпен қарауға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер, көрнекіліктер, сабақ типі
Түсіндіру, әңгімелеу, баяндау, сұрақ-жауап.
Интерактивті тақта, карта, суреттер, слайд.
Жаңа білім беру сабағы.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды тыныштандырып, зейіндерін тұрақтандыру. Көктем тақырыбы арқылы ой қозғау:
Сұрақ:
Қазір жылдың қай мезгілі?
Жауап:
Көктем.
Сұрақ:
Көктемнің келуімен табиғатта қандай өзгерістер болады?
Жауап (үлгі):
Жер қараяды, тіршілік жанданады, күн ұзарып түн қысқарады, еңбек маусымы басталады, құстар оралады, жасыл желек жайқалады.
Мұғалімнің тілегі: көктемнің шуақты, жайдарлы күніндей көтеріңкі көңіл күй.
II. Өткен материалмен жұмыс
Үй тапсырмасы: «Көмірлі өлке — Қарағанды» және «Қара алтын өлкесі — Маңғыстау» мәтіндерін оқып, мазмұндау.
I топ: Көмірлі өлке
- Қарағанды көмір кен орны қалай ашылды?
- Тас көмірден қандай пайдалы заттар алынады?
- Тас көмірді жер қойнауынан кімдер өндіреді?
II топ: Қара алтын өлкесі
- «Қара алтын» деген не? Одан қандай өнімдер алынады?
- Мұнайды қалай өндіреді?
- Маңғыстау өңірінің жер қойнауында тағы қандай пайдалы қазбалар кездеседі?
- Бұл өлке бұрын қалай аталды, қазір қалай аталады?
Қорытынды ой: еліміздің қай өңірін алсақ та, жер үстінде де, жер астында да табиғи байлық көздері мол. Әр аймақта әртүрлі шаруашылық салалары дамып келеді. Бүгін оқушылар осы өңірлер туралы білімдерін ортаға салды.
III. Үй тапсырмасын бекіту
Мұнайдан алынатын өнімдерге шолу жасау арқылы ойды жинақтау.
Мұнайдан алынатын өнімдердің адам өміріне пайдасы көп. Мұнай қоры мол шоғырланған аймақтардың бірі — Каспий теңізі. Алайда теңіз байлығы мұнаймен ғана шектелмейді: Каспийдің тағы бір қымбат қазынасы — бағалы балық түрлері.
Негізгі ой
Каспийдің «тірі алтыны» — теңіз суындағы аса бағалы балықтар қоры.
IV. Жаңа сабақ
Каспий теңізімен шектесетін мемлекеттер
- Ресей
- Әзербайжан
- Түрікменстан
- Иран
- Қазақстан
Бұл мәлімет карта арқылы көрсетіліп, географиялық орны нақтылауға мүмкіндік береді.
Тарихи дерек және өңір
Ертеде Каспий теңізінің тартылған табанына ел қоныстанып, балық және мал шаруашылығымен айналысқан. 1640 жылы қала Гурьев атауымен белгілі болды, ал 1992 жылдан бастап Атырау деп аталады.
Атырау қаласы Каспий маңы ойпатында орналасқан.
Каспийдің байлығы: түбі мен суы
Каспий теңізінің түбі де, суы да табиғи байлыққа кен. Теңіз түбіндегі терең қабаттардан мұнай өндіріледі, ал теңіз суында құны алтынмен бағаланатын бағалы балықтар көп кездеседі. Сондықтан бұл қазынаны халық «Каспийдің тірі алтыны» деп атайды.