Қазақша рефераттар

Сабақ - өсімдіктің жер асты мүшелері мен жер үсті мүшелерін байланыстырып тұратын органикалық заттарды қорға жинайтын вегетативті мүше

§ 12. Сабақ — өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі

Бұл сабақта өсімдік сабағының құрылысы мен қызметі, ішкі құрылысы, сабақтың бойлап және жуандап өсуі, камбийдің рөлі, жылдық сақиналардың түзілуі қарастырылады. Материал оқушылардың өзіндік жұмысын дамытуға және әрбір істі саналы орындауға, қоршаған ортамен жауапты қарым-қатынас жасауға бағытталған.

Сабақтың мақсаты

  • Сабақтың құрылысы мен қызметін, ішкі құрылысын, бойлап және жуандап өсуін, камбийдің рөлін және жылдық сақиналарды түсіндіру арқылы вегетативті мүшелер туралы білімді тереңдету.
  • Өзіндік жұмыс арқылы білімді өз бетімен меңгеру дағдысын дамыту.
  • Саналы әрекетке, табиғатпен жауапты қарым-қатынасқа тәрбиелеу.

Сабақ туралы қысқаша

Сабақтың түрі
Аралас
Әдістер
Техникалық құралдармен түсіндіру, кестелер, Венн диаграммасы
Көрнекіліктер
Сызбанұсқалар, суреттер, кестелер, слайд
Пәнаралық байланыс
Экология, география

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды түгелдеу.
  • Назарды сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

A) Сәйкестендір

  1. 1) Өсімдіктер мен қоршаған орта арасындағы газ алмасуды жүргізеді.
  2. 2) Жапырақты жоғарғы және төменгі жағынан жауып тұратын қабат.
  3. 3) Ауаға толған жасушааралық қуыстар орналасқан аймақ.
  4. 4) Жапырақтың үстіңгі өңінің астына орналасқан жасушалар.
  5. 5) Жарты ай немесе бүйрек пішінді, бір-бірімен жанасқан жасушалар.
  6. 6) Жапырақтың жұмсағын құрайтын жасушалар.
  7. 7) Жасыл бағаналы жасушалар орналасқан аймақ.
  8. 8) Жасушалар жапырақты бүлінуден сақтайды.

Ә) Фотосинтезге қажеттілерін таңда

1) оттегі
2) көмірқышқыл газ
3) жарық
4) лейкопластар
5) хромопластар
6) хлоропластар
7) су
8) органикалық заттар
9) топырақ
10) минералды заттар

Б) Қай пайымдаулар дұрыс? (дұрыс — “+”, бұрыс — “−”)

  • Су мен көмірқышқыл газын сіңіріп, жарықтың әсерінен минералды заттардың түзілу құбылысы фотосинтез деп аталады.
  • Оттегі жапыраққа сағағы арқылы өтеді.
  • Қанттың түзілуі өсімдіктің барлық мүшелерінде жүреді.
  • Фотосинтез тек жарықтың әсерінен жүреді.
  • Фотосинтез кезінде оттегі ауаға бөлінеді.
  • Қант тек жапырақтың хлоропластарында түзіледі.
  • Су мен көмірқышқыл газын сіңіріп, жарықтың әсерінен органикалық заттардың түзілу құбылысы фотосинтез деп аталады.

III. Жаңа сабақты меңгеру

Оқушыларға мәтінді оқып шығуға 10 минут уақыт беріледі. Одан кейін тақырып төмендегі жоспар бойынша талданады.

  1. 1 Сипаттама
  2. 2 Қызметі
  3. 3 Түрлері
  4. 4 Сабақтың ішкі құрылысы
  5. 5 Сабақтың бойлап және жуандап өсуі
  6. 6 Зертханалық жұмыс

1) Сипаттама

Сабақ — өсімдіктің жер асты мүшелері мен жер үсті мүшелерін байланыстыратын, қоректік заттарды өткізетін және кейбір өсімдіктерде органикалық заттарды қорға жинайтын вегетативті мүше.

Қоректік заттардың бағыты

  • Су мен минералды заттар — тамырдан жоғары қарай қозғалады.
  • Органикалық заттар — жапырақта түзіліп, басқа мүшелерге таралады.

Өсу ерекшелігі

  • Бойлап өсу — сабақтың ұзарып өсуі.
  • Жуандап өсу — камбий қызметіне байланысты.

Жуандап өсу тізбегі

Сабақтың жуандап өсуі: камбий → сүрек → жылдық сақиналар.

5) Сабақтың бойлап өсуі

  • Сабақтың бойлай өсуі оның ұзарып дамуына әкеледі.
  • Сабан сабақтың ұзарып өсуі мысал ретінде түсіндіріледі.
  • Сабақтардың биіктігі мен өсу жылдамдығы кесте арқылы талданады.

6) №12 зертханалық жұмыс

Тақырыбы: ағаштың көлденең кесіндісіндегі жылдық сақиналарды бақылау.

Бақылау мақсаты — жылдық сақиналардың түзілуін және олардың өсімдік жасының/өсу қарқынының көрсеткіші бола алатынын түсіну.

IV. Қорытындылау

1) Суретпен жұмыс

Сабақтың суретіне қарап, оның ішкі құрылыс бөліктерін анықтаңыз.

2) Қабаттарды анықтауға арналған тапсырма

Берілген сөйлемдерді мұқият оқып, қайсысы сабақтың қай қабатына тән екенін көрсетіңіз:

  1. 1) Сабақтың жуандап өсуі қай қабатқа байланысты?
  2. 2) Жылдық сақина түзіледі.
  3. 3) Органикалық заттар қорға жиналады.
  4. 4) Су мен минералды заттар қозғалады.
  5. 5) Тін талшықтары орналасқан қабат.
  6. 6) Сабақтың барлық бөлімдерін бір-бірімен байланыстырады.
  7. 7) Қабық пен сүректің арасында орналасады.
  8. 8) Сабақтың тыныс алуына қатысатын жасымықша жасушалары орналасады.

V. Бағалау

Оқушылардың жауаптары, тапсырмаларды орындауы және зертханалық жұмыстағы бақылаулары бойынша бағаланады.

VI. Үйге тапсырма

§ 12 — оқып келу.