Шелектің көлемін табу
Оқу тақырыбы және мақсаттары
Тақырып
Ұзындық. Масса. Көлем.
Үздік ұстаз конкурсына арналған сабақ үлгісі.
Оқу мақсаттары
- 1 1.1.3.1 — шамаларды ажырату; оларды өлшеуге қажетті әдістер мен құралдарды таңдау; өлшеу жүргізу.
- 2 1.1.3.4 — ұзындықтың өлшем бірліктерін (см, дм) олардың арасындағы қатынасқа сүйеніп түрлендіру.
Жетістік критерийлері
- Ұзындық, масса, көлем және олардың өлшем бірліктерін анықтайды.
- Шамаларға сәйкес өлшем бірліктері мен құралдарды дұрыс таңдай алады.
- Өлшеу әрекетін өз сөзімен түсіндіріп береді.
Дескрипторлар
- Ұзындық пен массаны және олардың өлшем бірліктерін анықтай алады.
- Өлшеу құралын мақсатқа сай таңдайды.
- Нәтижені дұрыс жазады және салыстырады.
Тілдік мақсат
Оқушылар шамаларға қатысты терминдерді дұрыс қолданып, өлшеу нәтижесін сипаттай алады.
Түйінді сөздер мен сөз тіркестері
Тірек сөздер (3 тілде)
Тілдік құзіретті қалыптастыру үшін оқушылар жаңа тақырыпқа қатысты тірек сөздерді үш тілде айтады.
| Қазақша | Орысша | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Сантиметр | сантиметр | centimetre (сәнтиметр) |
| Дециметр | дециметр | decimetre (десеметр) |
| Килограмм | килограмм | kilogram (килогрәм) |
| Литр | литр | litre (литер) |
Талқылауға арналған сұрақтар
- Қалай білдің?
- Немен өлшедің?
- Осы шамаға қандай өлшем бірлігін қолданар едің?
- Қандай нәтиже шықты?
- Өлшеген заттардың шамалары бірдей ме, әлде әртүрлі ме? Неліктен?
Нәтижелерді және өлшем бірліктерін ламинатталған параққа жазып, 6 топ болып қорғайды.
Өзін-өзі бағалау (ишара)
Оқушылар өздерін қаншалықты түсінгенін смайликтер арқылы көрсетеді:
- 🙂 Жалғастыруға дайынмын.
- 😐 Бір нәрсені түсінемін, бірақ бәрін емес.
- 🙁 Түсінбеймін, қайта қарап шығу қажет.
Сабақ барысы
Сабақтың басы (1–3 минут)
Психологиялық ахуал:
Күн жарығын алақанға саламын,
Жүрегіме басып ұстай қаламын.
Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді
Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
Сабақтың ортасы (4–35 минут)
Стратегия: «Құпия дорба»
Дорбаның ішіне ұзындық, масса және көлемді өлшеуге арналған құралдар салынады. Оқушылар олардың қандай зат екенін анықтайды және қолданылуын түсіндіреді.
- Сызғыш, сантиметрлік лента — заттың ұзындығын өлшейді.
- Таразы — дененің массасын анықтайды.
- Шыны ыдыс, бөтелке — көлемді өлшеуге көмектеседі.
Сабақ мақсатын анықтау
«Бүгінгі сабағымыз не туралы болады? Нені үйренеміз?» деген сұрақтар арқылы оқу мақсаты оқушылармен бірге нақтыланады.
Нәтиже:
Оқушылар ұзындықты, массаны және көлемді өлшеуді, құралдар мен өлшем бірліктерін дұрыс таңдауды үйренеді.
Топпен жұмыс (3 топ)
1-топ
Оқушылар өз салмағын таразы арқылы анықтайды (өлшеу жолын көрсету, қауіпсіздік ережесін еске салу).
2-топ
Шелекті толтыру үшін қанша су қажет екенін анықтайды (сыйымдылықты өлшеу).
3-топ
Партаның ұзындығын және енін өлшеп, нәтижені жазады.
Зерттеу сұрағы
Сынып бөлмесінде тағы нені өлшеуге болады?
Кері байланыс: топтар бір-бірінің жұмысын бағалайды.
Маңызды ерекшелік: сызғышпен өлшеу
Бұл тапсырманың ерекшелігі — кейде өлшеу сызғыштағы 0-ден басталмауы мүмкін екенін байқату. Мұндайда заттың ұзындығын соңғы саннан бастапқы санды азайту арқылы табамыз.
Әдіс:
Ұзындық = соңғы көрсеткіш − бастапқы көрсеткіш
Жұппен жұмыс: сұрақ құрастыру
Оқушылар суретке қарап жаңа сұрақтар құрастырады және жауабын дайындайды.
Үлгі сұрақтар
- Сызғыштан ұзын зат бар ма? Ол қанша сантиметр?
- Қайшы қарындаштан қанша сантиметр қысқа? (3 см қысқа)
- Қарындаш өшіргіштен қанша сантиметр ұзын? (9 см ұзын)
- Өшіргіш пен қайшының жалпы ұзындығы қарындаштан ұзын бола ма? Неліктен?
Берілген мәндер
- Өшіргіш — 5 см
- Қайшы — 11 см
- Қарындаш — 14 см
Тексеру: 5 см + 11 см = 16 см, демек екеуінің қосындысы 14 см-ден ұзын.
«Шығарып көр»: масса (жұптық жұмыс)
Оқушылар алдымен бір қорап қанттың массасы 1 кг екенін пайдаланып, қарбыздың массасын 4 кг деп анықтайды. Содан кейін таразыдағы тепе-теңдікті талдайды.
Талқылау сұрақтары
- Бір қап картоп тұрған таразы қандай күйде? (Тепе-теңдік күйде.)
- Қандай заттардың массасы тең? (Қап картоп = 1 қорап қант + қарбыз; қарбыз = 2 қорап қантпен салыстырмалы түрде талданады.)
- Есептеу арқылы қандай қорытындыға келдіңдер?
Жауап
Қарбыз — 4 кг, бір қап картоп — 5 кг.
«Ойлан»: сыйымдылық (жұптық жұмыс)
Шелектің сыйымдылығын өлшеу:
- 1 Құмыраның көлемі — 1 л.
- 2 Қазанның көлемі — 2 л.
- 3 Шелектің көлемі: 2 л + 2 л + 1 л + 1 л + 1 л = 7 л.
Жауап
Шелектің сыйымдылығы — 7 л.
Қабілеті жоғары оқушыларға тапсырма
Аквариум, шыны құмыра және шелектің үлгілерін (суреттерін) дайындап, астына көлемін жазыңдар.
Жауап нұсқалары:
- 1 рет 3 л және 17 рет 1 л
- 2 рет 3 л және 14 рет 1 л
- 3 рет 3 л және 11 рет 1 л
- 4 рет 3 л және 8 рет 1 л
- 5 рет 3 л және 5 рет 1 л
- 6 рет 3 л және 2 рет 1 л
- 20 рет 1 л
Сергіту сәті
Оқушылар өлшем бірліктерін атайды: көлем бірлігі айтылса — қол шапалақтайды, масса бірлігі айтылса — келісілген қимыл-қозғалыс жасайды.
Өздік жұмыс: ұзындық
Заттардың ұзындығын анықта.
Қаламсауыт
14 см
Кілт
6 см
Қалам
12 см
Өздік жұмыс: масса
Заттардың массасын анықта.
Кітап
1 кг
Сыйлық
2 кг
Қарбыз
4 кг
Сабақтың соңы (36–40 минут)
«Смак» дүкеніне саяхат
Дүкеннен зат сатып алу үшін қандай өлшем бірліктерін пайдаланасың? Әр затқа сәйкес бірлікті таңда да, неге солай таңдағаныңды түсіндір.
Рефлексия
Бүгін сен нені өлшеп үйрендің? Қандай құрал ең ыңғайлы болды? Нақты нәтижеге жету үшін нені ескердің?
Автор туралы
Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, М. Әуезов атындағы орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі — Байкадамова Айман Дубековна.
Материалдар
- Толық нұсқасын жүктеу
- Слайдын жүктеу
Ескерту: бұл бөлім сілтемелерді кейін қосуға ыңғайлы етіп берілді.