Адамның доссыз болғанынан туыссыз болғаны жақсы
Тәрбие сағатының тақырыбы
Шын дос — таусылмас қазына
Мақсаты
Оқушылардың достық туралы білімін кеңейту; адамдар арасындағы достық қарым-қатынастың мәнін ашу; досты қадірлеуге баулу. Өзара татулыққа, ынтымақ пен бірлікке тәрбиелеп, ұжымшылдық сезімін нығайту.
Нәтиже
- Достықтың құндылығын түсіну және бағалау.
- Қиындық пен қуанышта серік болудың мәнін ұғыну.
- Ынтымақ, бірлік, ұжымдық жауапкершілікті күшейту.
Көрнекілігі
Қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер жазылған плакаттар.
Ескерту: мәтіндік визуалдар сабақтың негізгі ойларын айқындап, талқылауға бағыт береді.
Барысы
1) Ұйымдастыру
Сабақ үш қатардың жарысы түрінде өтеді:
1-қатар
«Достық» тобы
2-қатар
«Құрбы» тобы
3-қатар
«Жолдас» тобы
Тапсырмалар
- Дос туралы өз түсінігін айту.
- Көрініс бойынша ой-пікірін ортаға салу.
- Дос туралы өлең оқу.
- Мақал-мәтелдер кезеңіне қатысу.
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Құрметті оқушылар, бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбы — «Шын дос — таусылмас қазына». «Дос деген кім? Қалай дос болу керек?» деген ой бәрімізге таныс. Дегенмен кейде достықтың терең мәнін толық түсіне бермейміз.
Негізгі ой
Аристотель: «Адам барлық игілікке ие болса да, доссыз өмірді қаламайды» — деп, достықтың өмір үшін аса қажет екенін айтқан.
Жақсылық пен жан жылуы
«Жақсы бол, жігіт болсаң, ел көргендей, досыңа қосылғанда дем бергендей…» деген нақыл жақсы әдеттің — байлық, рухани күш екенін еске салады. Адам үшін ата-анадан кейінгі ең жақын жан — адал дос.
Халық даналығы
«Доссыз өмір — тұл», «Доссыз өмір — тұзсыз ас» деген сөздер достықтың адам өміріндегі орнын айқындайды. Адам ес біліп, етек жапқаннан бастап өзін түсінетін, жанына серік болатын айнымас дос іздейді.
Досты таңдай білу
Бір данышпаннан «дос жақсы ма, туыс жақсы ма?» деп сұрағанда, «дос жақсы» деген жауап айтылған екен. Сондай-ақ ол адамға күншіл, кекшіл, іштар, сараң жандармен дос болудан сақтануды өсиет етеді: мұндай достық шынайы ниеттен емес, уақытша пайдадан туады.
Жалған достық туралы
Абай жалған достықтың зиянын әшкерелеп: «Келіп-кетіп көп жүріп, “Мен досыңмын” деп жүріп, жоқ нәрсені шатады…» — деп, сөз бен істің қабыспайтын тұсын сынаған.
Демек, достықтың да салмағы, сыны бар. Ендеше осы мәселе төңірегінде ой бөлісейік.
Оқушылардың пікірлері
1-қатар — «Достық»
Менің ойымша, достық — қасиетті ұғым. Нағыз дос саған тек жақсылық ойлайды: қиындықта көмектеседі, қуанышта да, қайғыда да бірге болады. Дос — қамқоршы, көмекші, жанын сала тыңдайтын ең жақын серік. Достасу, бірлесу, ынтымақтасу — адамзаттың ізгі әрекеттері.
2-қатар — «Құрбы»
Менің ең жақын достарым — сыныптастарым. Мектеп табалдырығын аттағаннан бері доспыз. Бір-бірімізге адал болып, қажет кезде демеу болуға тырысамыз. «Ең адал, өмірлік достық — мектептегі достық» деген сөзді жиі естимін. Сол себепті достығымыз ұзақ әрі берік болады деп сенемін.
3-қатар — «Жолдас»
«Адам баласы сөйлескенше, жылқы баласы кісінескенше» деген мақал достасу мен жарасымдылықтың адамға байланысты екенін аңғартады. Серік табу — бақытқа бақыт қосады. Мен адамдармен тез тіл табыса аламын деп ойлаймын, сондықтан достарым да көп. Достықты жоғары бағалап, әрдайым адал болуға және жақсылық жасауға тырысамын.
1-қатардың қосымша ойы
«Бірлік болмай, тірлік болмас» деген сөзде халық бірлік пен ынтымақ дәстүріне ерекше мән берген. «Күш — бірлікте», «Жаяудың шаңы шықпас, жалғыздың аты шықпас», «Қалтаңда жүз сомың болғанша, жүз досың болсын» деген мақалдардың түйіні — адам адамға дос болса екен деген ниет. Доссыз адамның ісі өнбейді, ақыл қосар жан да табыла бермейді.
2-қатардың қосымша ойы
«Дос» — үш әріптен тұратын сөз ғана емес; ол — қиналғанда қол ұшын беретін, анаңнан кейінгі ең жақын адам. Досты қадірлей білетін жан өзінің тектілігі мен адалдығын танытады. Достық — сені сыйлайтын, қадір тұтатын адамның ыстық ықыласы.
3-қатардың қорытынды пікірі
Адамдар арасындағы достық өмірде бірін-бірі қажетсінуден, құрметтеуден, шынайы тілектестіктен және сенімнен көрінеді. Дос — тек қам-қайғысыз күннің серігі емес; әсіресе қиын-қыстау кезеңде қасыңнан табылатын, риясыз әрі есепсіз қолдау көрсете алатын жан. Абай армандағандай, сын сағатта «Мұнан менің қай жаным аяулы…» деп, қасыңда бірге тұра алатын адам ғана досқа лайық.
Талқылауға шақыру
Енді мынадай оқиғаны өзара талқылайық:
Бұл бөлімге оқиға мәтінін қосып, сұрақтар арқылы пікір алмасуды ұйымдастыруға болады.