Сабақ үрдісіндегі диалогтік оқытудың маңызын түсіндіру
Бұл шебер-сыныптың өзегі — әңгімелесуді оқыту нысаны ретінде жүйелі енгізу. Диалог оқушының қызығушылығын арттырып қана қоймай, білім деңгейінің өсуіне нақты үлес қосады: сыныпта әр оқушының пікір айтуы, дәлелдеуі, тыңдауы және ортақ шешімге келуі белсенді іске қосылады.
Мақсат
- Мұғалімдерге «Дінтану негіздері» пәнінде диалогтік оқыту, әңгіме түрлері және сұрақ түрлері туралы түсінік қалыптастыру.
- Сабақ үдерісіндегі диалогтік оқытудың маңызын негіздеу.
- Жоғары дәрежелі сұрақтарды құрастыру дағдыларын жетілдіру және сабақ барысында диалогті ұтымды қолдануды үйрету.
Түйінді идея
Диалогтің рөлі
Диалогтің маңызын ашу және әңгімелесуді сабаққа оқыту нысаны ретінде енгізу — барлық оқушының білім алуына, мақсатқа жетуіне және сынып өміріне қатысуына мүмкіндік береді.
Оқушы тұлғасын дамыту
Оқушыны тұлға ретінде дамытуға ерекше назар аудару оның өз ойын дәлелдеуіне, басқаны тыңдауына, пікір алмасуына және бірлескен шешім қабылдауына жағдай жасайды.
Материалдар мен әдістер
Қажетті материалдар
- АКТ
- Үлестірмелі материалдар
- Постер, маркерлер
- Түрлі түсті стикерлер
Жұмыс формалары мен тәсілдер
- Топтық, жұптық және ұжымдық жұмыс
- Көру және есту арқылы сын тұрғысынан ойлау
- Интербелсенді әдістер
- Рефлексия
Негізгі тапсырмалар
Шебер-сыныптың барысы
1-кезең
Психологиялық ахуал қалыптастыру (2 минут)
«Көңіл күй» суреті атты жаттығу: қатысушыларға тақтадағы гүл бейнесі ұсынылады. Әр мұғалім қағаздан қиылған көбелекке өз көңіл күйін жазып, гүлге «қондырады». Жаттығу сабақтағы ашық қарым-қатынасқа, жылылыққа және еркін пікір айтуға негіз қалайды.
Негізгі ой: адамның қарым-қатынасы оның көңіл күйінен көрінеді; жағымды көңіл күй оқу үдерісіне серпін береді.
2-кезең
Мақсатты нақтылау
Қатысушыларға: «Бүгінгі шебер-сыныптан не күтесіз?» деген сұрақ қойылады. Күтілетін нәтиже — «Дінтану негіздері» сабағында диалогтік оқыту, әңгіме түрлері және сұрақ түрлері туралы түсінікті кеңейту, сондай-ақ жоғары дәрежелі сұрақтарды құрастыру тәжірибесін дамыту.
3-кезең
Ой қозғау сұрақтары
- Диалог дегеніміз не?
- Диалогтік оқытуды қалай түсінесіз?
- Әңгіме дегеніміз не?
- Сұрақты қалай қою керек?
- Сұрақтың қандай түрлері бар?
4-кезең
Негізгі ұғымдарды нақтылау
Диалог
Диалог — екі немесе бірнеше адамның кезектесіп сөйлесуі арқылы жүзеге асатын ауызекі тілдің ерекше формасы.
Диалогтік әңгіме
Белгілі бір тақырыпқа бағытталған диалог жүргізуге негізделген вербалды-коммуникативтік әдіс. Диалог барысында идеялар екі бағытта дамып, оқушының қарқынды білім алуына ықпал етеді.
Мерсер (2000) тұжырымдамасына сай, қатысушылар бірлескен білім алу және пікір алмасу үдерісіне тартылады.
Диалогтік оқыту
Мұғалімнің оқу материалын түсіндіруі мен оқушының оны меңгеруін қамтамасыз ететін, нақты реттеуші ережелерге сүйеніп құрылатын оқыту мен оқу тәсілі. Ол оқушыны мәселені анықтауға, шешім іздеуге және оқу әрекетін белсенді етуге бағыттайды.
Әңгімелесу және сұрақ қою
Әңгіме — ой әрекетін жандандыратын тәсіл: оқушылар мұғалімнің және құрдастарының сұрақтарына жауап бере отырып, жаңа білім құрастырады, бұрынғы білімін қайталайды және бекітеді.
Сұрақ қою — маңызды дағды. Дұрыс қойылған сұрақ оқытудың тиімді құралына айналып, оқушының оқуын қолдайды, жақсартады және кеңейтеді. Сондықтан сұрақ оқушыны жаттанды жауапқа емес, ойланып, өз пікірін қосуға жетелеуі тиіс.
Сұрақ түрлері және тәсілдері
- Төмен дәрежелі және жоғары дәрежелі сұрақтар
- Түрткі болу
- Сынақтан өткізу
- Басқаға бағыттау
Топтық тапсырмалар: «Кубизм» стратегиясы
Мәтін: «Сабын мен дін» (Ғибратты әңгіме)
Діннен хабарсыз, сабын өндіргеннен басқа ештеңе білмейтін бір адам діндар кісімен әңгімелесіп отырып: «Егер сенімдерің адамдарға тек жақсылық әкелсе, онда осынша жылдар бойы дүниеде жамандық пен күпірлік қалмас еді ғой», — дейді.
Діндар кісі сабыншыға қарап: «Онда сен жасаған сабындардың да керегі жоқ. Егер олардың пайдасы болса, айналамызда кір мен ластық қалмас еді», — деп жауап береді.
Сабыншы қарсы шығып: «Адамдар сабын қолданбаса, менің кінәм не?» — дейді. Сонда діндар: «Адамдар діннің әмірін орындамаса, діннің кінәсі не? Егер шариғат талаптарына барша пенде мойынсұнса, дүние баяғыда түзелер еді», — деп түйіндейді.
1-топ — Сілтеме табушылар
Мәтіндегі негізгі ойды ашатын және ең қызықты тұсты анықтап, дауыстап оқиды.
2-топ — Кейіпкерлерді сипаттаушылар
Кейіпкерлерді танып, мінез-құлқы мен ұстанымын сипаттайды.
3-топ — Ізденушілер
Мәтінге қатысты қосымша ақпарат ұсынады (ұғым, дәлел, өмірлік мысал).
4-топ — Дәнекер топ
Оқиғаны қазіргі өмірмен байланыстырады.
5-топ — Сөз тапқыштар
Мәтінге сәйкес мақал-мәтелдер мен нақыл сөздер табады.
6-топ — Бейнелеушілер
Кейіпкерлер мен олардың іс-әрекеттеріне байланысты иллюстрация жасап, постерге түсіреді.
Әр топ тапсырмасын постерде орындайды, кейін жұмыстар қорғалып, топтардың жауаптары талқыланады.
Ойтолғау: «Сыр сандық» стратегиясы
- Бүгінгі мәтіннен есте қалған 5 заттың атауын жазыңыз.
- Сол заттардың ішінен біреуін таңдап, не үшін ұнағанын және ол туралы толығырақ мәліметті сипаттаңыз.
Рефлексия (5 минут): «Тау» әдісі
Нұсқаулық
Суреттегі тауды «Диалогтік оқыту» деп елестетіңіз. Осы тақырып бойынша өзіңізді таудың қай тұсындамын деп бағалайсыз? Алдарыңыздағы стикерге: не түсінгеніңізді, екі сәтті кезеңді және бір ұсынысыңызды жазыңыз да, тау суретіне жапсырыңыз.
Күтілетін нәтиже
- Қатысушылар өз деңгейін адал бағамдайды және даму бағытын анықтайды.
- Шебер-сыныптың тиімді тұстары мен жақсарту ұсыныстары жинақталады.
- Диалогтік оқытуды сабаққа енгізудің келесі қадамдары нақтыланады.
Қысқаша қорытынды
Диалогтік оқыту — оқушыны тыңдауға, ойлануға, дәлелдеуге және бірлесіп шешім қабылдауға үйрететін қуатты тәсіл. «Дінтану негіздері» сабағында жоғары дәрежелі сұрақтарды жүйелі қолдану оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, оқу үдерісін мазмұнды әрі нәтижелі етеді.