Тақтада күз көрінісі
Өрлеу біліктілігін арттыру ұлттық орталығы ұйымдастырған семинар материалдары
Ашық сабақ жоспары: «Түбір сөздер» (9-сынып)
Бұл жоспар жаңа тақырыпты меңгертуде түсіндіру, сұрақ-жауап, талдау және ажырату тәсілдерін үйлестіре қолдануға бағытталған. Сабақ барысында оқушылар түбірдің сөз құрамындағы негізгі мағыналық бөлік екенін тәжірибе арқылы анықтайды.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Сабақтың әдістері
Түсіндіру, сұрақ-жауап, талдау, ажырату
Көрнекілігі
Интербелсенді тақта, кеспе карточкалар
Пәнаралық байланыс
Орыс тілі
Сабақтың мақсаттары
Білімдік
Оқушыларға түбір сөз ұғымын таныстыру, түбірдің сөз құрамындағы қызметін түсіндіру.
Дамытушылық (түзету-дамыту бағыты)
Жаттығулар арқылы түбір сөз туралы білімін бекіту; ой-өрісін, сөздік қорын дамыту.
Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, сауаттылыққа, белсенділікке тәрбиелеу; ынтымақтастықпен жұмыс істеуге баулу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
2 минутПсихологиялық сәт (1-слайд: күз көрінісі)
Мұғалім
Қазір жылдың қай мезгілі?
Оқушылар
Күз мезгілі.
Мұғалім
Күз айларын атаңдар.
Оқушылар
Қыркүйек, қазан, қараша.
Мұғалім
Күзде табиғатта қандай өзгерістер болады?
Оқушылар
Құстар жылы жаққа ұшады, жаңбыр жауады, күн суытады, жапырақтар түседі.
Психологиялық дайындық (2-слайд)
Мақсатымыз — білім алу,
Міндетіміз — еңбектену.
Еңбек етіп жұмыла,
«5»-ке қолды жеткізу.
Сабақ басындағы көңіл күй смайликтер арқылы анықталады. Мұғалім сабақтың ерекше екенін (қонақтардың қатысуы) ескертіп, белсенді қатысуға шақырады (3-слайд).
II. Үй тапсырмасын тексеру
4 минут- Буындарды оқып келу.
- Мақалды оқып келу.
- Мақалды жаттап келу (жатқа айтқан оқушылардан сұралады).
III. Өткен тақырыпты бекіту
3 минут«Сөздерді дұрыс орналастыр» ойыны арқылы синоним, омоним, антоним ұғымдары қайталанады. Оқушылар жауап береді, мұғалім толықтырады.
Синонимдер
Айтылуы әртүрлі, мағынасы жақын сөздер.
Омонимдер
Дыбысталуы бірдей, мағыналары әртүрлі сөздер.
Антонимдер
Мағынасы бір-біріне қарама-қарсы сөздер.
IV. Жаңа тақырыпқа кіріспе (қызығушылықты ояту)
2 минутСөзжұмбақ шешіледі: суреттердің бірінші әріптерін оқығанда жаңа тақырып шығады (үй, балапан, ірімшік, раушан → ТҮБІР).
V. Жаңа білімді меңгеру
3 минутЕреже
Қазақ тіліндегі сөз құрамы түбір мен қосымшадан (жұрнақ пен жалғаудан) тұрады. Сөздің бөлінбейтін мағыналық бөлігін түбір дейміз.
Оқушылар дәптерге күннің жадын және тақырыпты жазады: 24 қазан. Түбір сөздер.
1) Суретпен жұмыс
2 минут«Бір сөзбен жауап беру» әдісі арқылы сөздер жазылып, түбірі көрсетіледі.
Сұрақ: Мына суреттен кімді көріп отырмыз? (оқушы)
Сұрақ: Оның алдындағы не? (оқулық)
Сұрақ: Ол мектепке неліктен барды? (оқуға)
Осы сөздердің ортақ түбірі: оқу
2) Мәтінмен жұмыс
10 минутМәтін оқылады, қажет жағдайда аударылады. Асты сызылған сөздердің түбірі анықталады.
«Күз» мәтіні
Күз түсті. Күн суытты. Ағаштың жапырақтары сарғайды. Олар жерге түсті. Күзде астық жиналады. Құстар жылы жаққа кетеді. Бақшадан көкөністер жиналады. Жаңбыр жиі жауады.
VI. Сергіту сәті
қысқаКөзге арналған жаттығулар орындалады.
VII. Түсінгенді тексеру (деңгейлік тапсырмалар)
5 минутI деңгей: сөздің неше әріптен тұратынын көрсету
Мысал: күз (3). Қалған сөздер: мезгілдер, жапырақ, күз, жаңбыр, жидек, аспанда.
Ескерту: цифрмен белгілеу (сөз қанша әріптен құралғанын жазу).
II деңгей: сөздердің түбірін белгілеу
Ағаштар, құстары, шөптер, күзгі, айлары, жапырақтар.
III деңгей: сөздерден дұрыс сөйлем құрау
- өте, салқын, кеше, болды.
- ертең, болады, күн, тамаша.
- соқты, жел, кеше, қатты.
Орындалған тапсырмалар талданып, қателер түзетіледі.
VIII. Сабақты қорытындылау
3 минут«Сурет пен сөзді қос» ойыны арқылы тақтадағы суреттерге сәйкес сөздер сәйкестендіріледі. Барлығының түбір сөз екені дәлелденіп, ереже қайта тұжырымдалады. 1–2 оқушы ережені оқып береді.
IX. Бағалау және рефлексия
2 минутОқушылар жетон арқылы бағаланады, мадақталады. Сабақ соңында көңіл күй рефлексиясы смайликтер арқылы жүргізіледі.
X. Үй тапсырмасы
2 минут- «Күз» тақырыбындағы суретті бояп келу.
- Күз туралы өлеңді мәнерлеп оқып келу.
- Ережені жаттап келу.
Өткізген мұғалім туралы
Білім беру ұйымы
Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар, жетім және ата-анасының қамқорынсыз қалған балаларға арналған №2 Қостанай арнайы мектеп-интернаты КММ
Пән мұғалімі
Қазақ тілі мұғалімі — Жусупова Гүлнар Даурханқызы