Бала тәрбиесінің алғашқы алтын қағазы - жанұясы
Дарындылықтың негізі – ата-ана
Жас ұрпақты жан-жақты жетілген, ақыл-парасаты мол, ой-өрісі биік азамат етіп тәрбиелеу – бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Бала тәрбиесінің алғашқы әрі ең маңызды мектебі – отбасы. Отбасылық тәрбие ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас жүйесіне сүйенеді, ал бұл жүйені ата-ана ғылым мен өнер ретінде жан-жақты меңгеруі тиіс.
Негізгі міндет
Мұғалім мен ата-ананың өзара байланысындағы басты міндет – екі тараптың да психологиялық және педагогикалық сауаттылығын көтеру. Мұғалімнің қызметі тек оқытумен шектелмей, әр балаға білім алуға қолайлы психологиялық-педагогикалық жағдай жасап, өзін-өзі дамытуына мүмкіндік беруі керек.
Серіктестікке шақыру жолдары
- ата-аналар жиналыстары
- конференциялар
- тренингтер
- пікірталас, «дөңгелек үстел»
- сайыстар
- үйлестіру кеңесінің шешімдері және өзге де шаралар
Неге қатысу төмен?
Тәжірибеде ата-аналар жиналысына ата-аналардың шамамен 50%-ы ғана келеді. Бұл жағдай бізді маңызды сұрақтарға әкеледі:
- 1 Қалған ата-ана қайда және неліктен келмейді?
- 2 Олардың өз баласы мен мектебі туралы көзқарасы қандай?
- 3 Білім мазмұны, заман талабына сай баланың ерекшеліктері және мұғалім талаптарының деңгейі оларды ойландыра ма?
Бұл сұрақтарға жауап іздеуді мұғалім ең алдымен өзінен бастауы керек.
Баланың дамуын түсіну: тек үлгерім емес
Оқушының білім деңгейін бағалау жеткіліксіз. Оның отбасындағы ахуалын, ата-анасының психологиялық ерекшеліктерін, балаға деген көзқарасын терең түсіну қажет. Ата-ана да әртүрлі, мектепке көзқарасы да әрқилы. Сондықтан әр сыныпта отбасылық-психологиялық таным сабақтарын жүйелі жүргізудің маңызы зор.
Кімдер жұмылуы тиіс?
Бұл жұмысты тек сынып жетекшісі ғана емес, мектеп психологтары, пән мұғалімдері және әлеуметтік педагогтар бірлесіп атқаруы керек.
Алғашқы қадамдар
- ата-ананың өзін-өзі тануына бағытталған тренингтер өткізу
- баланың ата-анаға көзқарасын айқындайтын диагностикалық тестілер жүргізу
- алғашқы сабақтарды түсінік пен танымды кеңейтетін форматта ұйымдастыру
Себебі әрбір ата-ана өзін де, баласын да жоғары бағалауға бейім. Бұл жерде психологтың кәсіби қолдауы ерекше қажет.
Ортақ алаң: «Дарынды балалар және олардың ата-аналары»
Сынып жетекші, ата-ана және оқушылардың қатысуымен «Дарынды балалар және олардың ата-аналары» тақырыбында педагогикалық кеңес ұйымдастыру маңызды. Мұндай кездесулер мұғалімге де, ата-анаға да осы бағытта жүйелі психологиялық қолдау керек екенін нақты түсінуге көмектеседі.
Психологтың негізгі түсіндіру бағыты
Баланы күшпен оқыту нәтиже бермейді. Керісінше, ойлау қабілетін арттыру, баланың бойындағы ерекшелік, дарындылық және танымдық қасиеттерді байқап, оларды ашуға жағдай жасау қажет. Бұл үрдіс ойлау, сөйлеу, қуану және сезіну қабілеттерін түрлі ойындар мен тапсырмалар арқылы дамыту арқылы жүзеге асады. Қарапайым мысалдар ата-ананы нақты әрекетке бағыттайды.
а) Саусақпен жұмыс
- музыкалық аспапта ойнау
- қолөнер бұйымдарын жасау
- ұсақ моншақтармен әшекей құрастыру
ә) Пианино ойнау
Саусақ ұшындағы нүктелерді белсенді жұмысқа қосу арқылы мидың қызметі күшейіп, түйсік артады. Нәтижесінде баланың даму қарқыны жеделдеп, жазу каллиграфиясы жақсарады.
б) Ұлттық ойындар
Қазақ халқының ұлттық ойындары ойлау қабілетін дамытумен қатар, дене сымбатының дұрыс қалыптасуына ықпал етеді.
Түйін
Сабақты дайын күйінде, жаттанды түрде қабылдатпай, «кешеден бүгінге, бүгіннен ертеңге» жалғай алатын ойлау мәдениетін қалыптастыру – ортақ мақсат. Бұл мақсатқа жетудің берік негізі ата-ана мен мектептің шынайы серіктестігінен басталады.