Құрылыс материалдармен өткізілетін ойындар

Ойын арқылы балалардың ой-өрісін жетілдіру

Халық даналығында: «Ойнай білмеген, ойлай да білмейді», «Ойында озған өмірде де озады» деген аталы сөз бар. Бұл ойдың мәні терең: мектепалды жастағы баланың ойынға құлқы, қарым-қатынасы, мінез-құлқы мен әдеттері кейін де өмірінде жалғасады.

Ойын процесі — тәрбиешінің ең пәрменді құралдарының бірі. Ойын арқылы баланың ақыл-ойы, адамгершілігі және дене тәрбиесі жүйелі түрде дамиды. Баланың жеке тұлға ретінде қалыптасуында ойынның орны ерекше: ойында дене күші артып, ептілік пен төзімділік шыңдалады, тапқырлық пен ынта күшейеді.

Балабақшада ойын түрлерін жоспарлау

Педагог балабақшадағы оқыту мен тәрбиелеу бағдарламасын басшылыққа ала отырып, әр жас тобына лайық ойын түрлерін іріктеп, талапқа сай жоспарлайды. Ойын мазмұнына қарай мына бағыттар жиі қолданылады:

• Құрылыс материалдарымен өткізілетін ойындар
• Қимылды ойындар
• Дидактикалық ойындар
• Сюжетті-рөлдік ойындар
• Музыкалық-дидактикалық ойындар

Ойынның әлеуметтік және танымдық әсері

Ойын барысында балалар жолдастарына сыпайы қарап, достық ықылас танытуға, өзгенің талап-тілегімен санасуға, қиын жағдайда көмектесуге, ойынға қажетті құралдарды ортақ келісіммен пайдалануға үйренеді. Бір әрекеттен екінші әрекетке ауысу арқылы бала әртүрлі ақпаратты қабылдайды.

Тәжірибе көрсеткендей, баланың бір нәрсе туралы толық түсінік алуы есту, көру, сезіну арқылы іске асады. Мысалы, бала бірнеше секунд ішінде үстел үстіндегі заттарды мұқият қарап, көзін жұмып, есінде қалғанын айтып береді — бұл тәсіл тек есте сақтауды ғана емес, зейінді де дамытады.

Сәбилер тобында ойын тәртібін ұйымдастыру

Сәбилер тобындағы балаларды ойынға тез жинау үшін барабан соғу немесе ойын мазмұнына сәйкес үлкен ойыншықты жоғары көтеру сияқты белгі беру тәсілдері тиімді. Егер жинау ұзаққа созылса, балалардың қызығушылығы төмендеп, ойын тәртібі бұзылады.

Бұл жаста балалар тәрбиешінің әрекетін жиі қайталайды, сондықтан оларға ертегінің драмалық түрлері өте қолайлы. «Шалқан», «Бауырсақ» сияқты ертегілерді сахналау арқылы достық пен жолдастық ұғымдары бекітіледі.

Шығармашылық ойын және пайдалы дағдылар

Шығармашылық ойын кезінде балалар жүгіріп ойнап қана қоймай, қуыршақтың көйлегін түймелейді, шашын тарайды, киіндіреді, ыдыс жуады, жинастырады. Мұның бәрі күнделікті өмірге қажет пайдалы дағдыларды қалыптастырады.

Сюжетті-рөлдік ойынды ұйымдастыру: екі тәсіл және шешім

Сюжетті-рөлдік ойынды ұйымдастырудың екі жолы жиі кездеседі:

1. 1 Тәрбиеші сюжетті өзі ұсынып, балаларды рөлдерге бөліп, ойын шартын түсіндіреді.
2. 2 Тәрбиеші араласпайды, ойын балалардың өз бетімен өрбуіне қалдырылады.

Сондықтан балалардың ойын мазмұнын байыту үшін қоршаған ортаны бақылауға бағыттау, құрылыс нысандарына экскурсия ұйымдастыру, көркем шығармаларды оқып таныстыру маңызды. Жинақталған әсер мен білім ойынға тірек болып, рөлдік әрекетті табиғи түрде дамытуға көмектеседі.

Ойын арқылы адамгершілік және өмірлік машықтарды қалыптастыру

Балаларды ойын арқылы адамгершілікке тәрбиелей отырып, күнделікті өмірге қажет машықтарды жүйелі қалыптастырамыз:

Тапсырмалар мен жаттығулар: екі кезеңді жұмыс

Тапсырманы орындау үдерісі екі кезеңнен тұрады:

Егер тапсырма орындау кезінде қиындық туындаса, қайта түсіндіріп, орындалу барысында қолдау көрсету қажет. Баланың тілін дамыту, байланыстырып сөйлеуге үйрету, сөздік қорын байыту, ойлау қабілетін жетілдіру — жан-жақты қамтылуы тиіс жұмыстар. Бұл жерде тәрбиеші мен ата-ананың үлесі ерекше.

Дидактикалық ойындар мен ойыншықтарды дұрыс таңдау

Дидактикалық ойындар көбіне сабақ үстінде немесе сабақтан кейін ересектердің қатысуымен өткізіледі, өйткені мұнда балалардан әлі толық қалыптаса қоймаған ұжымдық қарым-қатынас дағдысы талап етіледі. Дидактикалық ойыншықтар баланың дербес әрекетін ұйымдастыруға көмектесіп, ақыл-ойын, сенсорлық қабылдауын және тіл байлығын дамытады.

Ойынның дамуы мен балалардың тұрмыс-тіршілігін ұйымдастыруда ойыншықтарды жас ерекшелігіне сай таңдап, дұрыс орналастыру маңызды. Егер бала өз бетінше ойын таңдай алмай, мақсатсыз әрекет етсе, нақты үлгі ұсынып көмектескен жөн. Мысалы, тәрбиеші: «Құрылыс материалдарынан машина қоятын гараж жасайық. Енді сен аяқта да, ішіне машинаңды орналастыр» деп, бастаманы балаға береді.

Қиындықтар мен жағдайға сай ұйымдастыру

Топтағы ұялшақ, жасқаншақ балаларға ерекше көңіл бөліп, олардың өзіне деген сенімін ояту керек. Жаздың ыстық күндерінде су мен құмға қатысты ойындар ұйымдастырған пайдалы: балалар құмның қасиетімен, қолданылуымен, судың ерекшеліктерімен тәжірибе арқылы танысады.

Балалар қимылды ойындарды жақсы көргенімен, оларды дер кезінде жинап, ойынға жұмылдыру әрдайым оңай емес: бала қолындағы ойыншығын қимай жатады. Сондықтан ойынға тартуда қолайлы уақытты дәл таңдау қажет: баланың көңіл күйі, шаршамауы, қимылға дайындығы сияқты жағдайлар ескеріледі.

Психологиялық жаттығулар және қарым-қатынас мәдениеті

Балалар ойында көбіне айналасында көргенін бейнелейді, ал бұл бейнелеу олардың өмір сүріп отырған кезеңімен тығыз байланысты. Психологиялық жаттығулар баланы үлкендермен және құрдастарымен қарым-қатынас мәдениетіне тәрбиелеп, өз пікірін анық жеткізе білуіне көмектеседі. Ойын-жаттығулар арқылы баланың білімдік дағдыларын күнделікті іс-әрекетте қолдану мүмкіндігі кеңейеді.