Өлеңдерін жатқа айтқызу
Сабақ жоспары: «Ғылым таппай мақтанба» (Абай)
Бұл сабақ слайд материалдары арқылы Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығын тереңірек танытуға, өлеңнің негізгі идеясын ашуға және оқушының адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
Білімділік мақсаты
Абай атамыздың өмірі мен шығармашылығы туралы білімді кеңейту; адамның ішкі жан дүниесін түсінуге жетелеу; ақынның даналығын тануға жол ашу.
Негізгі ұстаным
Өлең мазмұны арқылы ойландыру, талдату, өмірлік ұстаным қалыптастыру және оқушының жеке пікірін дәлелдеп айтуына мүмкіндік беру.
Күтілетін нәтижелер
Пәндік нәтиже
Өлеңдегі негізгі ой мен идеяны ашып, түсініп, мазмұнын талдай алады.
Жүйелі іс-әрекет нәтижесі
Абай өлеңдері арқылы практикалық білімін кеңейтеді; ой-өрісі, сауаттылығы және сөйлеу мәдениеті дамиды; өлең жолдарындағы көркем сөздерді жинақтап, тіл байлығын арттырады.
Тұлғалық нәтиже
Адам бойындағы жақсы және жағымсыз қасиеттерді ажырата отырып, адамгершілік тәрбиесіне бейімделеді.
Сабақтың көрнекілігі
- Сызба-кестелер
- Абай Құнанбайұлының портреті
- Абай өмірінен суреттер
- Слайд материалдары
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, кезекшімен қысқаша сұхбат жүргізу.
- Құрал-жабдықтарын тексеру.
- Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру.
II. Қызығушылықты ояту
«Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз» деген ойды өзек ете отырып, оқушылардың назарын ақын мұрасының бүгінгі маңызына аудару.
Қазіргі таңда Абай есімі әлемге кеңінен танылған. Мысалы, көршілес Ресейде де Абай күндері тұрақты түрде өткізіліп тұрады.
- Оқушылар Абайдың өмірі туралы өздері білетін мәліметтерді ортаға салады, ақпаратты жаңғыртады.
- Абайдың жатқа білетін өлеңдерін айтқызу.
Керек дерек: Абай туралы қысқаша мәлімет
Абай Құнанбайұлы 1845 жылы қазіргі Семей өңірінде, Шыңғыстауды жайлаған Тобықты руы ішінде дүниеге келген. Әкесі — Құнанбай, атасы — Өскенбай, үшінші атасы — Ырғызбай. Бұл адамдар өз ортасында ықпал жүргізген тұлғалар ретінде танылады.
Құнанбай 1804 жылы туған. Құнанбайдың анасы Зере — ешкімді ренжітпейтін, жұмсақ мінезді, мейірімді жан ретінде айтылады. Абай бала және бозбала шағында ауыл адамдары оны «кәрі әже» деп атаған. Қартайған шағында құлағы естімей қалып, бабаларына дұға оқытып, үшкіртіп отырады екен. Сондай сәттерде қолындағы немересі Абай әжесінің құлағына өлең айтып, өз мәнерімен «үшкіретін» болған деген дерек бар.
Ақынның анасы Ұлжан — сабырлы, байыпты мінезді кісі болған. Абай — аудармашы, мысалшы, сазгер (әсем әндердің авторы), ұлы ойшыл, ақын, ғұлама тұлға.
Негізгі жұмыс: өлеңмен танысу
Сабақ әрекеттері
- «Ғылым таппай мақтанба» өлеңімен танысу және топтық жұмыс ұйымдастыру.
- Бұрын оқылған шумақтарды еске түсіру.
- Мұғалімнің мәнерлеп оқуы, кейін оқушылардың тізбектей әсерлеп оқуы.
- Сөздік жұмысын жүргізу.
Негізгі сұрақ
Ақын өлеңінде бізді кім болуға шақырады? Өлеңнің тәрбиелік мәні неде?
Ой қозғау
«Оқу — білім бұлағы, білім — өмір шырағы».
Білімді неге «шырақ» дейміз? Оқушылар өз ойларын дәлелдеп айтады.
Топқа бөлу және шығармашылық тапсырма
Оқушылар туған күндерінің жыл мезгілдеріне сәйкес төрт мезгіл тақырыбы бойынша топтарға бөлінеді. Әр топ өз атауына байланысты Абайдың бір өлеңін еске түсіріп, тауып, мәнерлеп оқиды (мысалы: «Күз», «Қыс», «Жаз»).
«Күз» тобы
Өлеңнен үзінді тауып, интонация мен ырғақты сақтап оқиды.
«Қыс» тобы
Көркем сөздерді теріп жазып, мағынасын түсіндіреді.
«Жаз» тобы
Өлеңнің идеясын өмірмен байланыстырып, қысқа пікір айтады.
Қорытынды сұрақтар
- Автор туралы қандай мәліметтерді білдік?
- Абайдың жатқа білетін өлеңдерін атап бере аламыз ба?
- «Абай туралы не білеміз?» — қысқаша түйін жасау.