Есте сақтау қабілетін дамыту

Жалпы, ес немесе жад — адамның күн сайын алатын түрлі ақпаратын сақтайтын қоймасы. Мысалы, бірнеше секунд бұрын болған оқиғаны еске түсіру көбіне оңай. Мұндай мәліметтерді сақтайтын жүйе қысқа мерзімді жад деп аталады: ол жақында болған оқиғаларды уақытша ұстап тұрады. Алайда оның көлемі шағын болғандықтан, уақыт өте ақпарат біртіндеп ұмытылады.

Сонымен бірге ұзақ мерзімді жад бар. Онда өміріңіз үшін маңызды, ұмытылуы қиын сәттер мен білімдер сақталады — әсіресе оларды анда-санда еске түсіріп отырсаңыз. Ал жедел жад бізге дәл сол уақытта қажет, бірақ кейін маңызын жоғалтуы мүмкін ақпаратты «уақытша жұмысқа» ұстап тұрады.

Егер «ақыл-есті қалай жақсартуға болады?» деген ой мазаласа, төмендегі тәсілдер көмектесуі мүмкін.

Ақыл-есті дамытуға көмектесетін тәсілдер

1) Қимыл-қозғалыс

Денені шынықтыру (би, жүзу, жүгіру, секіру және т.б.) миға қан айналымын жақсартады. Бұл — есте сақтау қабілетін күшейтудің ең табиғи әрі тиімді жолдарының бірі.

2) Қолөнер мен шығармашылық

Кесте тігу, тоқу, сурет салу сияқты әрекеттер зейінді тұрақтандырып, ми жұмысын белсендіреді. Тұрақты түрде айналысу есте сақтауды жақсартады.

3) Хош иістің әсері

Иіс сезу жадымен тығыз байланысты. Әр адамға жағымды, тыныштандыратын хош иістер шоғырлануға көмектесіп, ақпаратты жақсырақ бекітуге ықпал етуі мүмкін.

4) «Еске түспей тұрса» — өзіңізді қыспаңыз

Телефон нөмірі немесе фильм атауы есіңізге түспей қалса, бірден іздеп, өзіңізді қинаудың қажеті жоқ. Алдымен сабырмен ойланыңыз: көбіне біраз уақыттан кейін өзі-ақ есіңізге түседі.

Жаттау емес, түсіну

Ақпаратты тек жаттап алуға әуес болмаңыз. Жаттау арқылы мәлімет көбіне қысқа мерзімді жадта сақталып, жылдам ұмытылып кетеді.

Оның орнына негізгі ойды түсініп, мағынасын ашыңыз, көз алдыңызға айқын бейне ретінде елестетіңіз — сонда ақпарат берік сақталады.

Күніне жүз рет қайталау міндет емес: көп жағдайда жатар алдында қысқа қайталау да жеткілікті болады.

Тамақтану және ми қуаты

Қызығы, тамақтың да есте сақтау қабілетіне әсері бар. Рационда миға пайдалы өнімдердің болғанын қадағалаңыз.

Жұмыртқа

Қоректік заттарға бай, ми жұмысына қолдау береді.
Жармалар

Тұрақты энергия беріп, зейінді ұстайды.
Балық

Миға пайдалы май қышқылдарына бай.
Жаңғақтар

Қоректік әрі тойымды, ақыл-ойға серпін береді.
Шоколад өнімдері

Қалыпты мөлшерде — көңіл күй мен зейінге демеу.

Күнделікті жаттығулар: поэзия, кітап, тіл

Поэзия оқу

Өлең ұнаса — бұл керемет тәжірибе, әсіресе есте сақтау төмен болса. Күніне бір шумақ оқып, апта соңында бәрін біріктіріп қайталап шығыңыз. Нәтижесін байқайсыз.

Арнайы әдебиеттер

Есте сақтауды дамытуға арналған кітаптар мен жаттығулар бар. Оларды жүйелі қолдану дағдыны күшейтеді.

Шет тілін үйрену

Зерттеулер шет тілін үйрену миды белсенді жұмысқа қосып, есте сақтау мен ойлау икемділігін арттыратынын көрсетеді.

Қорытынды

Жалқаулық пен ақыл-есті дамыту бір-біріне үйлеспейді. Есте сақтау қабілетін жақсартудың кілті — жүйелілік, қозғалыс, саналы оқу және дұрыс әдеттер.

Өзіңізге қолайлы бір-екі тәсілді бүгіннен бастаңыз — ең бастысы, кейінге қалдырмаңыз.