Қазақша рефераттар

Жай сөйлем түрлеріне қарай ажырату

Сабақтың мақсаттары мен форматы

Білімдік мақсат

Ресми іскерлік қатынастағы сөйлеу тілінің сөз бедерін ұғындыру.

Дамытушылық мақсат

Ресми қарым-қатынаста қолданылатын сөз орамдарының ерекшеліктерін меңгерту.

Тәрбиелік мақсат

Коммуникативтік мәдениетті қалыптастыру.

Сабақ түрі

Жаңа ұғымды меңгерту.

Сабақ әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Баяндау
  • Түсіндіру

Пайдаланылған әдебиеттер

  • А. Қабылова — Сөз мәдениеті.
  • Н. Уәлиев — Тіл мәдениеті.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларды түгендеу және сабаққа назарын аудару.
  • Үй тапсырмасын тексеру.

Алдыңғы білімді өзектендіру (сұрақтар)

  • Публицистикалық стильдегі сөз бедері қандай формада кездеседі?
  • Мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестер қолданыла ма?
  • Терминдер мен қаратпа сөздер, одағайлар мен қыстырма сөздер кездесуі мүмкін бе?

Жаңа ұғым: іскерлік қарым-қатынастағы сөз бедері

Іскер ортадағы немесе қызмет бабындағы қарым-қатынас күнделікті тұрмыстық тілдесуден өзгеше болады. Бұл саладағы тіл қолданысы адамның кәсібі мен мамандығына байланысты қалыптасып, көбіне ресми сипатқа ие.

Ресми қарым-қатынас ауызша да, жазбаша да жүзеге асады. Мұндай тілдесімде қоғамдық, әлеуметтік, ақпараттық және танымдық қызметтер кеңінен көрініс табады.

Ресми-іскерлік сөйлеудің негізгі белгілері

  • Қолданыс сипаты: ресми.
  • Қолданылу аясы: мекемелер, білім ордалары, ресми сипаттағы саяси, ғылыми, қоғамдық іс-шаралар, жиындар және іскер орта.
  • Мақсаты: ресми ақпарат алмасу, хабар беру, түрлі мәселелерді ресми деңгейде шешу.
  • Жүйелілік: еркіндікке жол бермейтін ресми тәртіп.
  • Нақтылық: заңдастырылған, нақты ережелерге сүйенетін жүйе.

Нені есте сақтау маңызды?

Іскер ортада тіл — тек қарым-қатынас құралы емес, жауапкершілікті және ресмилікті білдіретін кәсіби норма.

Әрбір сөз орамы анық, нақты, орынсыз эмоциядан таза болып, ресми жағдаятқа сай құрылуы керек.

Практикалық тапсырма

Жаттығу

193-жаттығуға синтаксистік талдау жасаңыз.

Ескерілетін талаптар

  1. Айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлерін ажырату.
  2. Құрылысына қарай ажырату.
  3. Жай сөйлем түрлеріне қарай ажырату.
  4. Сөз тіркестерін (еркін, тұрақты) ажырату.
  5. Сөздердің байланысу түрлерін (қиысу, матасу, меңгеру, қабысу, жанасу) ажырату.
  6. Сөздердің байланысу тәсілдерін (жалғаулар, септеулік шылаулар, интонация, орын тәртібі) ажырату.

Сабақты бекіту және үй тапсырмасы

Бекіту

Іскер орта мен қызмет бабындағы қарым-қатынаста ресмилік әрдайым сақталады.

Үйге тапсырма

192-жаттығу мәтіні бойынша жеделхат және хабарлама үлгілерін дайындаңыз.