Дене қимылдарын жасау
Тренинг сабағы: «Адами қарым-қатынас ізгіліктері»
Негізгі мақсат
Әріптестер арасындағы жылы қарым-қатынасты нығайту және эмоцияны жағдайға сай көрсете білу дағдыларын қалыптастыру.
Эмоциялық тұрақтылық
Көңіл күйді реттеу, ішкі үйлесімді күшейту, жұмысқа қабілеттілікті арттыру.
Психологиялық қолдау
Күнделікті күйзелісті азайтуға арналған практикалық кеңестер мен жаттығулар ұсыну.
Сәлемдесу: «Жүректен — жүрекке»
Мұғалімдер алма пішініндегі парақшаларға бір-біріне арналған жылы тілектерін жазады. Одан кейін шеңберге тұрып, алақандарын түйістіріп, өз жылуын сездіре отырып, тілектерін дауыстап оқиды.
Нәтиже
Топта сенім артып, бір-бірін қолдау атмосферасы қалыптасады.
2-жаттығу: Қасиеттерді тану және толықтыру
Қатысушыларға әртүрлі тұлғалық сапалар ұсынылады. Жаттығу жеке орындалады, ал қорытындысы топпен талқыланады. Әр қатысушы өз бойында жетіспейтін қасиеттерді таңдап, олардың мағынасын түсіндіреді және не үшін маңызды екенін айтады.
Жеке жұмыс
Өзін-өзі байқау, қажет дағдыны нақтылау.
Топтық талдау
Кері байланыс арқылы түсінікті тереңдету.
3-жаттығу: Дыбыс арқылы босаңсу
Орындыққа жайлы отырып, денені босаңсытыңыз. Демді мұрынмен ішке тартып, дем шығарғанда қатты дауыспен төмендегі дыбыстарды айтыңыз.
Дене сауығуына көмектеседі.
Қалқанша без қызметіне әсер етеді.
Ми, көз, мұрын, құлақ жұмысына әсер етеді.
Жүрек пен өкпе жұмысына әсер етеді.
Асқазан маңындағы ағзаларға әсер етеді.
Ағзалардың жалпы жұмысын қолдайды.
Жалпы ағзаға әсер етеді.
Ағзаның тазаруына көмектеседі.
Көңіл күйді көтеруге ықпал етеді.
Ескерту: Бұл жаттығулар өзін-өзі реттеуге көмектесетін қарапайым тәсілдер ретінде ұсынылады. Денсаулыққа қатысты шағым болса, маман кеңесіне жүгініңіз.
Психикалық және жүйкелік қысымды төмендету тәсілдері
- 1. Релаксация (босаңсу) жасау.
- 2. Дене қимылдарын орындау.
- 3. Кір жуу сияқты қарапайым істермен айналысу.
- 4. Ыдыс жуу.
- 5. Газетті майдалап жыртып, қиықтарын жұмарлап, қоқысқа тастау.
- 6. Газет қиындыларынан өз көңіл күйіңіздің «коллажын» жасау.
- 7. Дауыстап ән салу.
- 8. Бірде қатты, бірде ақырын айқайлап көру.
- 9. 10 рет терең дем алу.
- 10. Тілдің ұшымен тістерді ішкі жағынан «санап» шығу.
Сергіту сәті: тест «Жарқын жүзді адамсыз ба?»
Сізге қыстың бір белгісі контур түрінде берілген картина ұсынылады. Оны өз көзқарасыңыз бойынша аяқтаңыз. Ең маңыздысы — суретте адам бейнесі болуы керек.
Түсіндіру
Қар үйінділеріне көбірек назар аударып, штрих пен көлеңкені көп салсаңыз: дәл қазір өзіңізді бақытты сезінбеуіңіз мүмкін. Кей ойлар мазалап, көңілде уайым басым болуы ықтимал.
Қара, түнерген бұлт салсаңыз: пессимизмге бейімділік байқалуы мүмкін. Көңіл толмаушылық жиі кездесіп, қуанышты сәттерді көру қиынға соғуы ықтимал.
Үйді басты назарда ұстап, мұржадан түтін мен терезеден жарық көрсетсеңіз: сіз ашық-жарқын, бақытты адамсыз. Негізгі құндылықтарыңыз — үй, жақындар, достар; күш-қуатты солардан аласыз.
Шыршаға басты назар аударсаңыз: бұл сіздің шынайы, жарқын тұлға екеніңізді білдіреді. Айналаңызбен байланыс орнату сізге жеңіл, белсенділік пен көңілділік басым.
Ауадағы қар көп болса: сізге жылы әсер, жағымды эмоция қажет, күнделікті күйбеңнен өзгеше нәрсені аңсайсыз.
Адамды шыршаның жанына салсаңыз: күш-қуатыңыз мол, шаршауды көп сезіне бермейтін адамсыз.
Адамды үй мен шыршаның ортасына салсаңыз: бір нәрсеге мұқтаждық бар. Өзіңізге мақсат қою немесе сүйіспеншілік, жақын байланыс қажет болуы мүмкін.
Адамды үйдің ішіне орналастырсаңыз: сізге демалыс керек. Рухани да, физикалық та шаршау байқалуы ықтимал.
Ескерту: Бұл тест өзін-өзі тануға арналған жеңіл форматтағы тапсырма. Нәтижелер диагноз болып саналмайды.
Профилактикалық 9 ереже (австралиялық мамандар ұсынған тәсілдер)
-
1) Аптасына жарты күнді өзіңізге арнаңыз: жүзу, би, серуен, демалыс, саябақтағы орындықта отыру. Өзіңізді тек жұмысқа ғана байлап қоюды тоқтатыңыз.
-
2) Күніне кемінде бір рет ең қымбат адамыңызға жылы сөз айтыңыз. Жауап ретінде жылылық алатыныңызға сеніңіз.
-
3) Аптасына 2–3 рет дене жаттығуын жасаңыз. Жаттығу қажытпасын: егер соңында «қатты титықтап», міндетті түрде душ қажет болса, жүктемені немесе орындау тәсілін қайта қараңыз.
-
4) Суды көбірек ішіңіз (спиртті сусын емес). Денені қалыпты ұстау үшін күніне шамамен 1–1,5 литр су қажет.
-
5) Аптасына бір рет өзіңізге кішкентай «еркіндік» беріңіз: мысалы, тәттіден аздап жеу немесе әдеттегіден ерте/кеш ұйықтау. Бірақ оны дағдыға айналдырмаңыз.
-
6) Өміріңізді бұзуға асықпаңыз: көңіліңіз соқпаған кей хаттар мен қоңырауларға бірден жауап бермеуге болады. Мағынасыз әңгімелер уақытыңызды ұрлап, стресс тудыруы мүмкін.
-
7) Көңіл күй төмендесе немесе ашу қысса, күш жұмсайтын іспен айналысыңыз: бақша жұмысы, үй жиһазын ауыстыру, қажетсіз ескі заттарды реттеу. Бұл әрекеттер күйзелісті азайтуға көмектеседі.
-
8) Күніне ең болмағанда бір банан жеңіз: құрамында дәрумендер мен микроэлементтер бар, энергетикалық құндылығы жоғары.
-
9) Нөмір анықтағышы және жазып алатын құрылғысы бар телефон қолдануға болады: әр қоңырауға орныңыздан тұрып жүгірмей, керек ақпаратты ыңғайлы алуға көмектеседі.
Қорытынды ой
Осы тәсілдерді жүйелі қолдану стресс деңгейін төмендетіп, өмір сапасын жақсартуға ықпал етеді.
Релаксациялық жаттығу: «Теңізге саяхат»
Жайланып отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз. Терең дем алыңыз да, денеңізді босаңсытыңыз. Денеңіз ауырлап бара жатқандай, ал теңіз толқынының лебі оны жеңіл тербетіп тұрғандай сезініңіз.
Өзіңізді жартастың үстінде тұрмын деп елестетіңіз. Алысқа көз жіберіңіз: алдыңызда көгілдір теңіз, ашық аспан және күн. Теңіз бірқалыпты тыныстап, толқындары жағаға соғылып, қайта шегінеді. Толқындардың үнін тыңдап, тұзды ауаны терең жұтып тұрсыз. Бойыңызды басқан ауыртпалықтан арылғандай боласыз.
Сіз төмен түсіп, аяқ киімді шештіңіз. Жалаң аяқ құмның жылы әрі жұмсақ екенін сезіне отырып жүресіз. Су жанына келдіңіз: толқындар аяғыңызды жуып жатыр, су жып-жылы, жұп-жұмсақ. Қолдарыңызды бос жіберіп, басыңызды шалқайтыңыз. Күн сәулесі мен жеңіл самал бетіңізді сипайды, теңіз тамшылары денеңізді сергіткендей.
Ерніңізде теңіздің тұзды дәмі және ішкі қуаныштың ізі бар. Өзіңізді кішкентай баладай сезінесіз: жүгіргіңіз, секіргіңіз, су шашып ойнағыңыз, күлгіңіз келеді. Осы бірнеше минут ішінде не істегіңіз келсе, соны істеуге өзіңізге рұқсат беріңіз.
Енді қайтатын уақыт келді. Сіз қайтадан жардың басында тұрсыз. Сізге демалыс пен бақыт сыйлаған осы ғажайып әлемге алғыс айтыңыз. Асықпай қоштасып, көздеріңізді біртіндеп ашыңыз.
Рефлексияға арналған сұрақтар
-
1
Қазір өзіңізді қандай күйде сезініп тұрсыз?
-
2
Босаңсу жаттығулары сіз үшін қаншалықты тиімді болды?
-
3
Тренингтен қандай әсер алдыңыз?