Бұрынғы оқушылармен қазіргі оқушылардың айырмашылығы барма
Менің аяулы ұстазым (сыр-сұхбат)
Ұстаз — мәртебелі мамандық. «Ұстаз болу — жүректің батырлығы» дейді. Мен өзім сүйіп оқитын математика пәнінің ардагер ұстазы Ғұбайдуллина Дариға апаймен әңгімелесіп, жүрекке жылы сырын тыңдадым.
Туған жер, отбасы және оқу жолы
Сұрақ
Дариға апай, алдымен туып-өскен ортаңыз, ата-анаңыз, оқыған мектебіңіз және оқу орныңыз туралы айтып өтсеңіз.
Жауап
Мен 1938 жылы 1 желтоқсанда Гурьев облысының Мәмбет ауылдық кеңесіне қарасты Нарын құмында дүниеге келдім. Әкем балықшы болды. Ол 1942 жылы Ұлы Отан соғысына аттанып, қаза тапты. Анам колхоз-совхоздарда түрлі жұмыс атқарды.
Алғашында мектеп болмағандықтан, қазақ үйде колхозшылардың балалары жиналып, сауат аштық. Кейін әртүрлі мектептерде оқи жүріп, Мұханғазы Сиранов атындағы орта мектепті 1957 жылы бітірдім. Орта мектепті пансионатта жатып оқыдым: ол әкесі соғыста қаза тапқан жартылай жетім балаларға арналған мектеп-интернат еді.
1957–1958 оқу жылында Гурьев педагогикалық институтына түстім. 1963 жылы осы институтты физика және математика мамандығы бойынша бітіріп шықтым.
Ұстаздық туралы түсінік
Сұрақ
Ұстаз болу оңай ма? Бұл жұмыс есіңізге түскенде, көз алдыңызға алдымен не елестейді?
Жауап
Ұстаз болу оңай — егер мұғалім өз мамандығын шын сүйіп, терең меңгеріп, әдістемелік тұрғыдан шебер, теориялық деңгейі жоғары болса. Ондайда баламен жұмыс істеу өте қызықты.
Ал қиын — егер теориялық білімі жеткіліксіз, әдістемелік шеберлігі әлсіз, оқушыны жақсы көрмесе. Мұндай жағдайда мұғалім өзін де, оқытқан шәкіртін де толық жетістікке жеткізе алмайды.
Әрине, мұғалімге ең алдымен мектеп пен шәкірт елестейді, әсіресе жақсы оқыған, талпынысы биік балалар.
Мектептегі сүйікті пәндер және мамандық таңдауы
Сұрақ
Мектепте сүйіп оқыған пәніңіз қандай болды?
Жауап
Мектепте қазақ әдебиетін, математиканы, химияны, физиканы, географияны жақсы оқыдым. Химияны таңдап, дәрігер болғым келген, бірақ талапкерлер көп болып, конкурстан өте алмадым.
Географиядан ол кезде факультатив болмады. Қазақ әдебиетін жақсы көрдім, бірақ қазақ тілінен өзімді онша мықты сезінбедім. Ал математиканы ерекше сүйіп оқыдым — таңдауымның басты себебі де осы болды.
Өзі үлгі тұтқан ұстаздар
Сұрақ
Өзіңіздің ұстаздарыңыз туралы айта кетсеңіз.
Жауап
Мен бітірген мектепте математика пәнінен Насирова Зәуреш апай сабақ берді. Білімі жоғары, қарапайым, баламен тіл табыса білетін, шәкіртті өзіне баули алатын ұстаз еді.
Химия пәнінен Аймақов Асқар ағай сабақ берді. Екеуі де өте керемет мұғалімдер болатын.
Еңбек жолының басталуы және басшылық қызмет
Сұрақ
Алғашқы ұстаздық жылдарыңыз қиын болды ма?
Жауап
Алғашқы ұстаздық жолым оңай болды деп айта алмаймын. Гурьев облыстық білім басқармасының жолдамасымен Форт-Шевченко қаласына қарасты Баутино кентіндегі А. Е. Баутино мектебіне 8 жылға мұғалім болып келдім.
Ол кездегі мектеп директоры — Ізбасов Кәрлен, оқу ісінің меңгерушісі әрі орынбасары — Әділханов Иса болатын. Осы кісілердің көп қамқорлығын көрдім. Директордың өзі математика пәнінің мұғалімі болғандықтан, еңбек жолымның қалыптасуына үлкен көмегін тигізді.
Еңбек кезеңдері
- 1963–1968: физика және математика пәндерінің мұғалімі
- 1968–1973: оқу ісінің меңгерушісі
- 1973–2000: А. Е. Баутино атындағы орта мектеп директоры
- 2000 жылдан бері: Жалау Мыңбаев мектебінде математика пәні мұғалімі
Осылайша өзім еңбек жолымды бастаған мектепте 32 жыл басшылық қызмет атқардым.
Бұрынғы және қазіргі оқушы: айырмашылық неде?
Сұрақ
Бұрынғы оқушылар мен қазіргі оқушылардың айырмашылығы бар ма?
Жауап
Айырмашылық адамда емес, мектеп бағдарламасында. Бұрынғы бағдарламамен салыстырғанда қазіргі оқу бағдарламасы оқушыға ауырлау деп есептеймін.
Оқушылар қай кезде де тиянақты, сапалы білім алуға ұмтылады. Сондықтан «оқи алмайтын оқушы жоқ, оқыта алмайтын мұғалім болуы мүмкін» деп ойлаймын.
Арман және тілек
Сұрақ
«Арман — адам қанаты» дейді. Арманыңыз қандай?
Жауап
Армандамайтын адам болмайды. Менің тілегім — отбасымның амандығы. Сондай-ақ оқытқан шәкірттерім өмірден өз орындарын тауып, білікті маман болып қалыптасса екен деймін.
Есте қалған бір қызықты сәт
Сұрақ
Қиындығы мен қызығы қатар жүретін осы жұмысыңызда басыңыздан өткен бір қызықты оқиғаны айтып берсеңіз.
Жауап
Жұмыс болған соң, қиындығы мен қызығы бірге жүреді. Елу жыл бала оқытқан уақыт ішінде талай қызықты да, қиын да жағдайды бастан өткердім. Қызықты оқиғалар өте көп.
Қазір есіме түсіп отырғаны: бір күні институтта Сәбит Мұқанов студенттермен кездесу өткізді. Әңгіме оның «Мөлдір махаббат» романының желісі бойынша өрбіді. Студенттер түрлі сұрақ қойды: «Бәтес деген кім?», «Бүркіт қайда?» және тағы басқа.
Есте қалған сөз
«Бүркіт те, Бәтес те, студент жолдастар — сіздердің араларыңызда».
Кейін білдік: бұл романды Сәбит Мұқанов өз жұбайы Мәриям Хакімжанқызына арнап жазған екен. Сол жауабы бізге ерекше әсер еткен еді.