Қазақша рефераттар

Түсті металлургия

Күнделікті сабақ жоспары (География, 9-сынып)

Төмендегі материал 21–25-сабақтарға арналған қысқа мерзімді жоспардың мазмұнын жүйелейді және мәтін тілін әдеби нормаға сай ықшамдап, нақтыланған түрде ұсынады.

Сабақтар тізбегі

  • 21 Түсті металлургия. Павлодар облысының металлургия кешені
  • 22 №4 сарамандық жұмыс
  • 23 Химия өнеркәсібі кешені: салалары; құрылыс материалдары және орман шаруашылығы кешендері
  • 24 Павлодар облысының химия өнеркәсібі кешені
  • 25 Өнеркәсіп салалары бойынша қайталау

Негізгі тақырып

Түсті металлургия. Павлодар облысының металлургия кешені: өндірістің аумақтық ұйымдасуы, шикізат пен энергия факторлары, мамандану және экологиялық әсер.

Сабақ түрі

Аралас сабақ

Ұйымдастыру формасы

Фронтальді

Әдіс-тәсілдер

Репродуктивті, проблемалық

Құрал-жабдықтар

Қазақстанның саяси-әлеуметтік картасы, Павлодар облысының кешенді картасы, атлас

Сабақ мақсаты

Білімділік

  • Түсті металлургияның маңызы мен құрамын түсіндіру; Қазақстанның түсті металдар бойынша әлемдік орнына баға беру.
  • Ауыр және жеңіл металдар өндірісінің географиясын, бағалы және сирек металдардың таралуын жүйелеу.
  • Қазақстанның металлургиялық базаларының қалыптасу себептері мен ерекшеліктерін ашу.
  • Металлургияның қоршаған ортаға ықпалын талқылау және экологиялық көзқарас қалыптастыру.
  • Павлодар облысындағы металлургия кәсіпорындарының орналасу факторларын және орналастыру принциптерін анықтау.

Дамытушылық

  • Картамен жұмыс дағдыларын жетілдіру: қара металлургия орталықтарын және қорғасын-мырыш, алюминий, титан-магний кәсіпорындарын картадан көрсету.
  • Салыстыру, дәлелдеу және қорытынды жасау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік

  • Отан туралы білімді тереңдету арқылы отансүйгіштік қасиеттерді нығайту.
  • Географиялық мәдениетке баулу, табиғатты ұқыпты пайдалануға жауапкершілік қалыптастыру.

Негізгі ұғымдар мен номенклатура

Негізгі ұғымдар

ауыр металдар жеңіл металдар бағалы металдар қиын балқитын сирек кездесетін дюралюминий полиметалл кен-металлургиялық комбинат

Номенклатура (мысалдар)

Мыс
Орталық және Шығыс Қазақстан
Қорғасын-мырыш
Оңтүстік және Шығыс Қазақстан
Полиметалл орталықтары
Зырян, Риддер, Өскемен
Титан
Сәтбаев, Обуов, Шоқаш
Боксит
Павлодар, Қызыл Октябрь, Амангелді
Алтын
Комаров, Ақбеит, Бозшакөл, Бестөбе, Бақыршық

Сабақ құрылымы

  1. I. Ұйымдастыру кезеңі
  2. II. Үй тапсырмасын тексеру
  3. III. Жаңа тақырыпқа көшу
  4. IV. Жаңа тақырыпты меңгеру
  5. V. Жаңа тақырыпты бекіту
  6. VI. Қорытындылау
  7. VII. Бағалау
  8. VIII. Үй тапсырмасы

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Түгендеу жүргізу.
  • Сабаққа дайындықты тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Алдымен дәптердегі орындалған тапсырмалар тексеріледі. Содан кейін мәтін соңындағы ақпараттар бойынша сұрақтар қойылады:

  1. Қазақстанның темір кені құрамындағы металдың үлесі қанша?
  2. Ақсу ферроқорытпа зауыты мен АҚШ-тағы ферроқорытпа зауыттарын салыстырыңдар.
  3. Қарағанды металлургия комбинаты қай шетелдік компанияның басқаруына және қашан берілді?

III. Жаңа тақырыпқа көшу (кіріспе сұрақтар)

  1. Машина жасау кешенін еске түсірейік: автокөлік 200 мыңнан астам бөлшектен тұрады. Бұл қандай салалармен тығыз байланыс бар екенін көрсетеді?
  2. Машина өндірісінің технологиялық кезеңдерінде бөлшектерді дайындау үшін қандай материалдар қолданылады?
  3. Осы мысалдарда қай саланың қажеттілігі айқын байқалады?

IV. Жаңа тақырыпты меңгеру жоспары

  • 1) Түсті металлургия: «кешен ішіндегі кешен»
  • 2) Ауыр металдар өндірісінің географиясы: шикізат көздеріне бағдарлану
  • 3) Жеңіл металдар металлургиясы: қуат көздеріне бағдарлану
  • 4) Бағалы және сирек кездесетін металдар
  • 5) Қазақстанның металлургиялық базалары
  • 6) Металлургия және қоршаған орта
  • 7) Павлодар облысының қара металлургиясы
  • 8) Павлодар облысының түсті металлургиясы

Оқушылар оқулық мәтіндері мен тақырыптық карталарды қолданады. Мұғалім өздігінен меңгеруге бағыттайтын нұсқаулар береді:

  1. Түсті металдардың маңызын және қолданылу бағыттарын анықтаңдар.
  2. Түсті металлургияның құрамын түсіну үшін 84-суретті талдаңдар.

Ауыр металдар: шикізатқа жақын орналастыру

Ауыр металды кендердің құрамы күрделі, пайдалы компоненттер үлесі жиі төмен болады. Сондықтан шикізатты тиімді пайдалану үшін кешенді өңдейтін кен-металлургиялық комбинаттар құрылады. Мысалы, Шымкентте қорғасыннан басқа да көптеген қосымша өнім алынады.

Балқыту зауыттары, әдетте, шикізат көзіне жақын орналасады; көп кезеңді флотация сияқты технологиялар қолданылады. Қазақстанда ауыр түсті металдар өндірісінің негізгі бағыттары — мыс және қорғасын-мырыш (полиметалл).

Тапсырма

Шығыс және Оңтүстік Қазақстандағы қорғасын-мырыш өнеркәсіптерін салыстырыңдар.

Жеңіл металдар: энергияға бағдарлану

Жеңіл металдар кендерінде пайдалы компоненттер көбірек болуы мүмкін, бірақ өңдеу үдерісі көп электр энергиясын қажет етеді. Қазақстанда жеңіл металдарды алюминий және титан-магний өнеркәсіптері өндіреді.

Тапсырма

Жеңіл металдардың негізгі ерекшеліктерін және орналастыру факторларын анықтаңдар.

Алюминий өндірудің 2 кезеңі

  1. Бокситтен алюминий оксидін алу.
  2. Алюминий оксидінен алюминий алу.

Сұрақ

Павлодар облысында қандай зауыттар бар? Олар қандай факторларға байланысты салынған?

Бағалы және сирек металдар, металлургиялық базалар

Бағалы және сирек кездесетін металдардың ішінде Қазақстанда алтын Батыс өңірінен басқа көптеген аудандарда өндіріледі.

Тапсырма

Бағалы және сирек кездесетін металдар қай өңірлерде өңделеді? Картамен дәлелдеңдер.

Металдардың таралуы мен аудандардың мамандануына қарай Қазақстанда 3 металлургиялық база қалыптасқан: Шығыс, Орталық, Солтүстік. Металлургиялық база — ортақ шикізат немесе отын қорларын пайдаланатын зауыттар тобы. Ең ежелгі база — Шығыс; Орталық базаның мамандануы кеңеюде; Солтүстік база — ең жас.

V. Жаңа тақырыпты бекіту

Оқулық бойынша: 157-беттегі 1–5-тапсырмаларды орындау.

Сұрақ 1–2

  1. Түсті металдардың қандай топтары бар?
  2. Неліктен түсті металлургияда шикізатты кешенді өңдейтін комбинаттар салу тиімді?

Сұрақ 3–5

  1. Жеңіл түсті металл кендерінің қандай қасиеттері оларды орналастыру принциптерімен байланысты?
  2. Мыс және алюминий өнеркәсібінің негізгі орталықтарын атаңдар.
  3. Қазақстандағы негізгі металлургиялық базаларды картадан көрсетіңдер.

VI–VIII. Қорытынды, бағалау, үй тапсырмасы

  • Қорытындылау: түсті металлургияның маңызы және Қазақстандағы даму ерекшеліктері бойынша ортақ қорытынды жасау.
  • Бағалау: оқушылардың сабақтағы белсенділігі мен жауаптарының толықтығына қарай бағалау.
  • Үй тапсырмасы: §13, 6-тапсырма, тест сұрақтары.