Адам бойындағы қасиеттер тақырыбында шығарма жазу
Сабақ тақырыбы
Ахмет Байтұрсынұлының «Қара бұлт» өлеңі (6-сынып).
Сабақтың мақсаты
- Ахмет Байтұрсынұлының өмірі мен шығармашылығына тоқталу.
- «Қара бұлт» өлеңінің мазмұны мен идеясын ашу.
- Оқушыларды өз ойларын жүйелі жеткізуге машықтандыру.
Сабақ форматы
- Түрі
- Аралас сабақ
- Әдістері
- Түсіндіру, сұрақ-жауап
- Технология
- СТО (сын тұрғысынан ойлау)
- Көрнекіліктер
- А. Байтұрсынұлының суреті, шығармалары, интерактивті тақта
- Пәнаралық байланыс
- Қазақ тілі, музыка, география
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру, сыныптың назарын сабаққа шоғырландыру.
Қысқа кіріспе өлең жолдары
Армысыздар, балалар!
Дайынбыз ба сабаққа?
Әдебиет — сөз өнері,
Сай келейік талапқа.
Ойымызды айтайық,
Білімімізді байқайық.
Мына отырған ұстаздар
Қалсын бір өзі марқайып.
II. Қызығушылықты ояту
«Топтастыру» стратегиясы арқылы Ахмет Байтұрсынұлының тұлғасын көпқырлы қырынан таныту.
Назар аударатын түйін
Ахмет Байтұрсынұлы — ұлттық әдебиет пен тіл білімінің дамуына өлшеусіз үлес қосқан тұлға.
III. Мағынаны ажырату
Мысал — өнегелі ойды тұспалдап жеткізетін, көбіне өлең түрінде келетін сюжетті, шағын көлемді көркем шығарма.
Ахмет Байтұрсынұлы И. Крыловтан аударған. Ал Крылов өз кезегінде грек мысалшысы Эзоп пен рим мысалшысы Федр (Федор) мұраларына сүйенген.
Топтық жұмыс (3 топ)
I топ
- «Қара бұлт» өлеңінің мазмұнын ашып, түсіндіру.
- Түсініксіз сөздердің мағынасын анықтау.
- Сөздікпен жұмыс жүргізу.
II топ
Өлеңге сатылай кешенді талдау жасау.
- Шығарма
- «Қара бұлт» — өлең (мысал), А. Байтұрсынұлы
- Идеясы
- Адам бойындағы қайырымсыздық пен мақтаншақтықты әшкерелеу
- Өлең құрылысы
-
Буын саны
11
Бунақ саны
3
Тармақ саны
4
Шумақ саны
6
- Ұйқас түрі
- Қара өлең ұйқасы
- Көркемдегіш құралдар
-
Эпитеттер: қурап тұрған дала, шөлдеп тұрған егін, зор пайда
Синонимдер: қурап, күйіп
Кейіптеу: Қара бұлт — қайырымсыз адам; Тау — ақылды адам
III топ
Өлең кейіпкерлері — Қара бұлт пен Тауды салыстыру (Венн диаграммасы).
Қара бұлт
- Аспанда болады (табиғат бөлшегі)
- Пайдасы бар, бірақ ақысыз көмектеспейді
- Қайырымсыз, мақтаншақ адам бейнесі
Тау
- Жерде болады (табиғат бөлшегі)
- Халыққа қажеті көп, пайдасы зор
- Қайырымды, ақылды адам бейнесі
IV. Ой толғаныс
«Бес жолды өлең» әдісі арқылы оқушының тұжырым жасау дағдысын бекіту.
Зат есім
Ахмет
Сын есім
шебер, суреткер
Етістік
аударды, шығарды, кейіптеді
Синоним
ақын, мысалшы, аудармашы
Сөйлем
Ахмет — XX ғасыр әдебиетінің ірі өкілі.
V. Қорытындылау
Сабақ соңында өлеңнің түйінді ойы жинақталады: адам бойындағы қайырымсыздық пен мақтаншақтық қоғамға зиян келтіреді, ал қайырымдылық пен ақыл — елге қызмет етудің негізі.
VI. Бағалау
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, талдау сапасы, ой қорытуы және жауап беру белсенділігі ескеріледі.
VII. Үй тапсырмасы
Тақырып: «Адам бойындағы қасиеттер» тақырыбында шағын шығарма жазу.
Кеңес: шығармада «қайырымдылық», «мақтаншақтық», «жауапкершілік», «адамгершілік» ұғымдарын мысалмен байланыстырып, өз пікіріңді дәлелде.