Адамгершілік рухани білім беруді іске асыру негізінде өзін - өзі тану сабақтарын сын тұрғыдан ойлау стратегиясымен байланыстыру
Адамгершілік-рухани білім беруді іске асыру: «Өзін-өзі тану» сабақтарын сын тұрғысынан ойлау стратегияларымен байланыстыру
Бұл мәтін Арыс қалалық білім бөліміне қарасты М. Шаханов атындағы жалпы орта мектебінің «Өзін-өзі тану» пәні мұғалімі Д. Абилованың баяндамасына берілген пікір мен мазмұндық сипаттаманы жинақтап, тілдік тұрғыдан өңдеп ұсынады.
Негізгі өзек
Жас ұрпақты құндылықтар мен адамгершілік идеалдарға тәрбиелеу, өзін оң қабылдауды қалыптастыру және адамның жоғары мақсаттарын түсінуге жетелеу.
Әдістемелік бағыты
Оқу үдерісіне жаңа технологияларды енгізу, интерактивті әдістерді қолдану және сын тұрғысынан ойлау стратегияларын жүйелеу.
Қолдану аясы
Ұсыныстар «Өзін-өзі тану» мұғалімдеріне, сынып жетекшілеріне, тәрбиешілерге және тәрбиелік шараларды ұйымдастырушыларға пайдалы.
Пікір және қысқаша бағалау
«Өзін-өзі тану» пәні адамгершілік-рухани білім берудің маңызды арнасы ретінде қарастырылады. Оның басты мақсаты — жасөспірімдерді құндылықтарға баулу, өз-өзін оң қабылдауын қалыптастыру және адамның өмірлік мақсатын саналы түсінуге жетелеу.
Д. Абилованың баяндамасында оқытудың жаңа технологияларын оқу үдерісіне енгізудің қажеттілігі негізделіп, педагогтің кәсіби ұстанымы, интерактивті әдістемелерді қолдану ерекшеліктері және сабақ пен тәрбиелік шараларда пайдаланылатын тәсілдер қамтылған.
Материалда өзін-өзі бағалау мен жалпы бағалауды үйлестіру идеясы да көрініс тапқан: бұл оқушының әлеммен қарым-қатынасын түзетуіне, өзін басқаруына және өзін-өзі тәрбиелеу дағдыларын дамытуына мүмкіндік беретін құрал ретінде ұсынылады.
Ұсынылған мазмұн (жинақталған)
- Педагогтардың кәсіби ұстанымдары бойынша материалдар.
- Оқушы мен мұғалім портфолиосының құрылымы.
- Интерактивті әдістемелерді қолданудың ерекшеліктері.
- Сын тұрғысынан ойлау (СТО) технологиясы бойынша жаттығулар мен үлгілі сабақ әзірлемелері.
Аннотациялар (үш тілде)
Қазақша
Баяндамада оқушыларға адамгершілік-рухани тәрбие беру мәселелері қарастырылып, педагогтың кәсіби ұстанымы, оқушы мен мұғалім портфолиосының құрылымы, интерактивті әдістемелерді қолдану ерекшеліктері, сондай-ақ «Өзін-өзі тану» сабақтары мен тәрбиелік шараларға арналған үлгілі жаттығулар мен сабақ әзірлемелері ұсынылады. Әдістемелік ұсыныстарды пән мұғалімдері тәжірибеде қолдана алады.
Русский
В докладе представлены материалы по вопросам нравственно-духовного воспитания школьников: профессиональная позиция педагога, структура портфолио ученика и учителя, особенности использования интерактивных методик, а также примерные разработки упражнений, уроков и приемов, применяемых на уроках самопознания и в воспитательных мероприятиях. Рекомендации могут быть использованы учителями самопознания, классными руководителями и воспитателями.
English
This report presents materials on teachers’ professional positions, the use of interactive methods, and exemplary lesson and exercise plans for self-cognition classes and educational activities. The recommendations can be applied by self-cognition teachers, class supervisors, and educators.
Жоспар
I. Кіріспе
- «Өзін-өзі тану» мұғалімінің кәсіби құзыреттілігінің құрамы.
- Адамгершілік-рухани білім беру үдерісі.
II. Негізгі бөлім
- Пән бойынша білім мен тәрбие беру әдістері мен тәсілдері.
- СТО технологиясы бойынша жаттығуларды қолдануға арналған әдістемелік ұсыныстар.
III. Қорытынды
«Өзін-өзі тану» сабақтарын сын тұрғысынан ойлау стратегияларымен байланыстырудың нәтижелері мен практикалық маңызы.
Мәселенің өзектілігі және пәннің дамуы
Соңғы онжылдықта мұғалімдер, тәрбиешілер және ата-аналар алдында жасөспірімдер мен кейінгі ұрпаққа рухани-адамгершілік тәрбие беру мәселесі айқын өзектеленді. Балалар мен жастарды жалпыадамзаттық құндылықтарға тәрбиелеу міндетін мемлекеттік деңгейде алғаш көтергендердің бірі — «Өзін-өзі тану» жобасының авторы С. А. Назарбаева.
2002 жылдан бастап Қазақстан Республикасында Бөбек ұлттық ғылыми-практикалық, білім беру және сауықтыру орталығының жетекшілігімен «Өзін-өзі тану» бағдарламасын бейімдеу және тәжірибеге енгізу бағытындағы жұмыстар жүргізілді. Эксперименттік кезең дәстүрлі және жаңа әдістердің мазмұнын қайта пайымдаудың жүріп жатқанын көрсетті.
Жаңа пән қазіргі заман мұғалімінің рөлін жаңаша сипаттайды: ол күрделі өмірлік жағдайларды талдауға, әріптестік орнатуға, шығармашылыққа, өзін және өзгелерді тануға бағытталған оқу кеңістігін ұйымдастырушы ретінде көрінеді.
Кадрлық мәселе және мұғалімнің тұлғалық үлгісі
«Өзін-өзі тану» мамандығы бойынша мұғалімдерді даярлауға мемлекеттік тапсырыстың ұзақ уақыт болмауына байланысты, пәнді көбіне біліктілікті арттыру курстарынан өткен бастауыш сынып мұғалімдері, пән мұғалімдері және психологтар жүргізіп келеді. Бұл ретте мұғалімнің ең басты талабы — өз-өзін тануға, өзін жүзеге асыруға, өзін анықтауға қабілетті болуы және оқушыдан күтетін мінез-құлық пен құндылықтарды өзінің күнделікті әрекетімен үлгі етуі.
Оқытудағы орта, әдістер және СТО стратегиялары
Пәннің мақсатын толыққанды іске асыру үшін мектепте (және балабақшада) сенім, ашықтық, өзара құрмет және толеранттыққа негізделген психологиялық-педагогикалық атмосфера қалыптастырылады. Сабақ барысында балалар әріптестік етуге, ойлануға, күрделі өмірлік жағдайларды шешудің жолдарын іздеуге үйренеді. Бұл үдеріс баланың тұлғалық өсуіне, өзін-өзі тануына және өзін-өзі іске асыруына ықпал етеді.
Ашық диалог, әлеуметтік-рөлдік ойындар, тренингтер, пікірталастар және өмірлік бақылаулармен алмасу сияқты форматтар оқушының қарым-қатынас мәдениетін дамытып, қоғаммен практикалық өзара әрекеттестік дағдыларын қалыптастырады.
Интерактивті формалар
- «Қуаныш шеңбері».
- Өз-өзімен оңаша қалу (рефлексия).
- Әңгімелесу және сұхбат.
- Рөлдік ойындар.
Әрекетке бағытталған тәсілдер
- Топтық өзара әрекеттестік.
- Жағдайларды талдау және шешім қабылдау.
- Жобалық іс-әрекет.
- СТО стратегиялары бойынша бағытталған жаттығулар.
Практикалық нәтиже
Әдістемелік ұсыныстар педагогтарға оқушының құндылықтық бағдарын қалыптастыруға, өзін-өзі бағалау мәдениетін дамытуға, әрі оқу мен тәрбиені біртұтас үдеріс ретінде ұйымдастыруға бағытталған нақты құралдар ұсынады.
Автор туралы
Абилова Динара Қасқарбекқызы
Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс ауданы
М. Шаханов атындағы жалпы орта мектебі, «Өзін-өзі тану» пәні мұғалімі