Желтоқсанның мұзға жанған алауы
Мақсаты мен көрнекілігі
Мақсаты
- Елін, жерін, тілін құрметтейтін, Отанын сүйетін азамат қалыптастыру.
- От жүректі, өжет мінезді ұл-қыздардың ерлік істеріне мәңгі құрмет көрсетуге баулу.
- Патриоттық сезімді қалыптастыру.
Көрнекілігі
- Желтоқсан құрбандарының фотосуреттері.
- Кітап көрмесі.
Ұйымдастыру бөлімі: сұрақ-жауап
Тәрбие сағаты балалармен қысқа сұрақ-жауаптан басталады. Бұл бөлім тәуелсіздік ұғымын нақтылау және мемлекеттік рәміздердің мәнін еске түсіру үшін өткізіледі.
Негізгі сұрақтар
- Тәуелсіздік алғанымызға неше жыл толды?
- 15 жыл.
- Желтоқсан оқиғасына неше жыл толды?
- 20 жыл.
- Тәуелсіз мемлекет ретінде қандай рәміздеріміз бар?
- Ту, Елтаңба, Әнұран.
Елдік құндылықтар
- Президентіміз кім?
- Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев.
- Мемлекеттік тіліміз қай тіл?
- Қазақ тілі.
- Неге Желтоқсан оқиғасы маңызды?
- Тәуелсіздікке апарар жолдағы қайсарлық пен азаматтық ерліктің айқын көрінісі болғандықтан.
Желтоқсан: жүректен кетпес жаңғырық
Біз тәуелсіздікке оңайлықпен қол жеткізген жоқпыз. Соның бір жарқын әрі қасіретті көрінісі — 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы. Бұл оқиға өзінің қайсарлығымен, алға қойған мақсат-мұратымен, тіпті сол кезеңдегі қайшылықтарымен де ел жадында мәңгі сақталады.
1986 жылғы желтоқсан қазақ жастарын бір мақсатқа жұмылдырған, бақыт пен қайғы қатар өрілген күн болды. Әділетсіз шешім қабылданып, халықтың ар-намысы таразыға түскен сын сағатта дүлей күшке қаймықпай қарсы шыққан жастардың ерлігі — ұрпаққа үлгі.
Жастар Алматының бас алаңына жаман оймен барған жоқ. Олар бейбіт жолмен тәуелсіздікке қол жеткізуді қалады. Сол көтеріліске қатысқан аға-апаларымыздың қайратының арқасында ата-бабамыз үш ғасырға жуық аңсаған азаттыққа жеттік.
Есімдері ел жадында
Желтоқсан көтерілісіне қатысқан, тарихта аты қалған ерлер мен ержүрек қыздар қатарында: Қайрат Рысқұлбеков, Ләззат Асанова, Сәбира Мұхаметжанова, Ербол Сыпатаев сынды тұлғалар бар.
Негізгі ой
Желтоқсан — ерлік сабақтастығы. Ол бір ғана күннің оқиғасы емес, елдің еңсесін тіктеген тарихи серпіліс. Тәуелсіздік — тағдыр сыйы емес, ұлттың намысымен келген құндылық.
Өлең жолдары: намыс пен үміт
Желтоқсан — заман толғағы байтақ даланың,
Шарпысқан сәтті үміт пен күдік наланың.
Қайрат, Ләззат пен Сәбира —
Құрбаны болған жаланың.
«Нашақор» деп, «ұлтшыл» деп,
Қазаққа күйе жаққан күн.
Базары кетіп бір күнде,
Қайғыға халық батқан күн.
Желтоқсанда шындық жырын шырқаймын деп шарқ ұрдың,
Желтоқсанда егеменді ел болсақ деп талпындың.
Кеудеңде әлі сызы жатыр сол кездегі салқынның,
Айналайын, жас өркені халқымның!
Қайғы мен қайсарлық: Сәбира мен Ләззат тағдыры
Сәбира Мұхаметжанова
Сәбираның оқу орнында ата-анасын шақырып, үлкен жиналыс өткізеді. Ұзақ кінәлап, жала жауып, «қызыңыз тентек» деген сөздер жас жүрегіне аяздай батады. Ол ақ самайлы анасын аяп, күтпеген жерден:
«Бәріне кінәлі мен, жазалаңдар мені. Оларды оқу орнынан қумаңдар! Шеруді де мен ұйымдастырдым. Бәріне мен жауап беремін!»
Жиналғандар сілтідей тынады. Сәбира жиналыстан шығып, жатақхананың бесінші қабатынан секіріп кетеді. Оның өмірі ерте үзілді. Алайда өткір сөзі мен қайсар ұстанымы өзінен кейінгі талай қазақ қызын орынсыз қудалаудан арашалап қалғандай еді.
Ләззат Асанова
Алматы музыка училищесінің студенті Ләззат Асановаға «өзін-өзі өлтірді» деген өтірік жала жабылды. Кейін тексеру барысында Ләззаттың алаңда болғаны анықталғаны айтылады.
Қаймықпады ызғарынан, бұлтынан,
Қалтыратты империя іргесін.
Халықтардың бостандыққа ұмтылған,
Бастап берді бір көшін.
Көрініс: түнгі қақтығыс және Қайраттың сөзі
Түн. Миллиондаған түндердің бірі сияқты көрінгенімен, бұл түн өзгеше еді: қаланың әр тұсында ұсталған жастар ұрып-соғылып, өлімші халге жеткізілді. Сол қатігездікке араша түсуге тырысқандардың бірі — Қайрат Рысқұлбеков.
Диалог үзіндісі
Айжол: «Ұстаңдар бұзақыны! Әкетіңдер, жауып тастаңдар!»
Айжол: «Савицкийді өлтірген сен бе?»
Еркін: «Жоқ, мен емес.»
Айжол: «Сен өлтірдің. Мойныңа ал!»
Еркін: «Мен өлтірген жоқпын, өтірік жала жаппаңдар!»
Қайраттың жанайқайы
Күнәдан таза басым бар,
Жиырма бірде жасым бар.
Қасқалдақтай қаным бар,
Бозторғайдай жаным бар.
Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар.
Еркек тоқты — құрбандық,
Атам десең, атыңдар!
Үкім, кешірім және соңғы хат
КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1988 жылғы 28 сәуірдегі шешімімен Қайратқа кешірім жасалып, ату жазасы 20 жыл бас бостандығынан айыру жазасына ауыстырылды. Алайда бұл хабар оны қуанта алмады.
Хаттан үзінді
«Міне, өздерің естігендей, ату жазасын 20 жылға ауыстырды. Бұл — біреуге қуаныш, біреуге азап. Өз басым бұл үшін қуанған жоқпын. Өйткені, асыл анашым, түсініңізші! Мен сорлы бұл тас зынданда жазықсыздан жазықсыз отырғым келмейді. 11 ай ішінде қайғы-қасіреттен жүйке тамырым әбден жұқарды. Әбден шаршадым. Сол себептен 20 жыл бойы өз-өзімді қинағым келмейді…»
1988 жылғы 21 мамырда Семей қаласындағы түрменің 21-камерасында Қайрат 21 жасында «өзін-өзі өлтірді» деген атпен құпия түрде қаза тапты.
Еске алу, ақталу және тарихи белгі
Марапат пен ақтау
Желтоқсан жұлдызы Қайрат Рысқұлбековке «Халық қаһарманы» атағы беріліп, айрықша ерекшелік белгісі «Алтын жұлдыз» табысталды.
Сәбира Мұхаметжанова мен Ләззат Асановаға ақтау жөніндегі анықтама қағаздары берілді.
Ескерткіш тақта
1990 жылғы 17 желтоқсанда, яғни арада төрт жыл өткен соң, сол алаңға ескерткіш тақта қойылды. Бұл — тарихи жадты жаңғыртқан маңызды қадам.
Өсер ұлдың қай сәтте де бірлік болмақ қалауы,
Лаула, лаула — Желтоқсанның мұзға жанған алауы!
Өр намысты жас өркені бар елдің
Ешқашанда тиісті емес еңкеюге жалауы!
Әр қазақтың есінде сақталады,
Желтоқсандық өркендер ақталады.
Ер намысын қорғаған сарбаздарым,
Ерліктерің мәңгілік сақталады.
Болсын осы ар алдында сөз ақтық,
Қан мен намыс болса — бойда қазақтық.
Қайтпас қайсар қасиетті күреспен,
Алыппыз біз мәңгі теңдік, азаттық.
Бір минут үнсіздік
Желтоқсан оқиғасы Қайрат Рысқұлбеков, Ербол Сыпатаев, Сәбира Мұхаметжанова, Ләззат Асанова тәрізді батырларымыздың бар екенін дәлелдеді. Ендеше, сол Желтоқсан құрбандарын бір минут үнсіздікпен еске алайық.
Тәуелсіздік: тарихи межеден бүгінге
1991 жылғы 16 желтоқсан
Осы оқиғадан кейін арада бес жыл өткенде, 1991 жылдың 16 желтоқсанында қазақ елі шынайы тәуелсіздік алды. Биыл тәуелсіздігімізге 15 жыл толып отыр.
Тәуелсіздік — басымызға қонған бақ, халықтың ең қымбат құндылығы.
Серпіп бұлтты басқан елдің бар мысын,
Туды күнім — әділетті, арлы шың.
Алыс жолдан зарықтырып, шаршатып,
Келдің бе сен, Азаттығым, армысың!
Жауқазын бейнесі
Жауқазын — ерте көктемде қар астынан шығатын нәзік гүл. Қар еріп, күн қатты қызғанда, ол тез қурап кетеді. Желтоқсан құрбандарының қысқа ғұмыры да осы жауқазынның өміріндей — нәзік әрі қасіретті.
Айжол:
Бас алаңда ел жосқан,
Жастар қаны жуған түн.
16 желтоқсан — Тәуелсіздік туған күн!
Бүгінгі ұрпаққа аманат
Егемен елдің перзенті
Бүгінгі таңда Қазақстан — тәуелсіз мемлекет. Біздің өз Туымыз, Елтаңбамыз, Әнұранымыз бар. Біз — егемен Қазақстанбыз.
Сендер — Отанымыздың ұрпақтарысыңдар. Жақсы оқып, үлгілі, тәртіпті болыңдар. Өз елің мен жеріңді көркейтіп, Қазақстанның намысын қорғайтын келешек ұрпақтың ақылшысы да, тірегі де сендер боласыңдар.
Құттықтау жырлары
Көп ұлтпыз бірлігі зор, бір туған,
Шеңгелін сала алмас ар дұшпан.
Жасай бер еркіндікке қолы жеткен,
Тәуелсіз, егеменді Қазақстан!
Көк аспанда тулардың
Желбіреген күні — бұл,
Елім деген ұлдардың
Елжіреген күні — бұл.
Жұпар шашқан гүлімнің
Жаңа ашылған күні — бұл.
Менің ана тілімнің
Бағы ашылған күні — бұл.
Дүбірлетсін өңірді,
Дүбірлесін дүбірлі.
Қазақ деген елімнің
Құтты болсын бұл күні!
Қорытынды
Тәрбие сағаты Әнұранмен аяқталады.
Дереккөз
БҚО, Тасқала ауданы, Ақбөпе балабақшасы, ІІ санатты топ тәрбиешісі — Айшуақова Райса Адиловна.