Қазақша рефераттар

Конститутцияны қорғау

Мектепішілік құқықтану пәні бойынша сайыс (10–11 сынып)

Тақырыбы: «Сен өз құқығыңды білесің бе?»

Сайыстың мақсаты

  • Оқушылардың құқықтық білімін тексеру, заң алдындағы жауапкершілігін арттыру; ұйымшылдық пен тәртіптілікті қалыптастыру және сын сәтте тиімді шешім табуға, мақсат қоя білуге тәрбиелеу.
  • Ойлау, тыңдау, сөйлеу мәдениетін дамыту; қабілеттерін шыңдау.
  • Конституцияны және құқықтық-нормативтік актілерді орындауға, құрметтеуге; адамгершілікке және құқықтық сауаттылыққа тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

ҚР Конституциясы ҚР «Бала құқықтары туралы» Конвенция «Жеті жарғы» Қосымша материалдар

Сайыстың құрылымы

I тур

Таныстыру

II тур

«Біліміңді көрсет» (топ басшылары сайысы)

III тур

«Сөйле, тілім, жасқанбай» (құқықтық терминді табу және 2 тілде аудару)

IV тур

«Ой елегінен өткіз»

V тур

«Жеті жарғыны білеміз бе?»

VI тур

«Балалы үй — базар» (ҚР бала құқықтары)

VII тур

«Ойды аяқта» (мақал-мәтелді аяқтау және мағынасын түсіндіру)

Қорытынды

Сайысты қорытындылау және марапаттау

I тур — Таныстыру

Қатысушы

10 «А» сыныбы

Қатысушы

10 «Ә» сыныбы

Қатысушы

11 «А» сыныбы

II тур — «Біліміңді көрсет» (сұрақ-жауап)

А нұсқасы

1–10

  1. 1. «Штандарт» сөзінің мағынасы қандай?

    Жауабы: полк туы.

  2. 2. «Невада — Семей» экологиялық қозғалысы қашан құрылды?

    Жауабы: 1989 жылы.

  3. 3. «Жеті жарғы» бойынша қазақ хандары неше құқық пен функцияны иеленді?

    Жауабы: 5.

  4. 4. Республика Президенті мәртебесі қашан енгізілді?

    Жауабы: 1990 жылы 24 сәуір.

  5. 5. Судья сот төрелігін іске асыру кезінде неге бағынады?

    Жауабы: Конституция мен заңға.

  6. 6. ҚСРО-ның ыдырауы туралы Алматы мәлімдемесі қашан қабылданып, ТМД қашан құрылды?

    Жауабы: 1991 жылы 21 желтоқсан.

  7. 7. Парламент депутаты бір мезгілде екі палатаға мүше бола ала ма?

    Жауабы: жоқ.

  8. 8. «Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы» декларация қашан қабылданды?

    Жауабы: 1990 жылы 25 қазан.

  9. 9. Конституциялық кеңестің негізгі қызметі қандай?

    Жауабы: Конституцияны қорғау.

  10. 10. ҚР Мемлекеттік Гимнінің жаңа мәтіні мен музыкалық өңдеуі қашан бекітілді?

    Жауабы: 2006 жылы 7 қаңтар.

B нұсқасы

11–20

  1. 11. Заң шығарушы билік?

    Жауабы: Парламент.

  2. 12. ҚР-ның 2030 жылға дейінгі стратегиялық даму бағдарламасы қашан қабылданды?

    Жауабы: 1997 жылы 2 наурыз.

  3. 13. Сенат депутатының өкілеттік мерзімі?

    Жауабы: 6 жыл.

  4. 14. Қазақстан БҰҰ-ға қашан мүше болды?

    Жауабы: 1992 жылы 2 наурыз.

  5. 15. Конституция неше бөлімнен тұрады?

    Жауабы: 9 бөлім.

  6. 16. Ақмола қаласы қашан Астана болып өзгертілді?

    Жауабы: 1998 жылы 7 мамыр.

  7. 17. Сенаттың неше депутатын Президент тағайындайды?

    Жауабы: 15.

  8. 18. ҚР Қарулы Күштері қашан құрылды?

    Жауабы: 1992 жылы 7 мамыр.

  9. 19. Азаматтарға амнистия туралы актіні кім жариялайды?

    Жауабы: Президент.

  10. 20. Қазақтардың I Дүниежүзілік құрылтайы қайда және қашан өтті?

    Жауабы: 1992 жылы 28 қыркүйек, Алматы.

C нұсқасы

21–30

  1. 21. Баланың азаматтық құқығы қай кезден басталады?

    Жауабы: дүниеге келген күннен бастап.

  2. 22. Атқарушы билікті ата.

    Жауабы: Үкімет.

  3. 23. Президенттік лауазым қашан енгізілді?

    Жауабы: 1990 жылы 24 сәуір.

  4. 24. Конституцияның екінші бөлімі қалай аталады?

    Жауабы: «Адам және азамат».

  5. 25. Парламенттің төменгі палатасы?

    Жауабы: Мәжіліс.

  6. 26. Үкіметті кім басқарады?

    Жауабы: Премьер-министр.

  7. 27. Азаматтарды полиция қанша сағатқа дейін ұстай алады?

    Жауабы: 72 сағатқа дейін.

  8. 28. Парламенттің жоғарғы палатасы?

    Жауабы: Сенат.

  9. 29. Қазақстан Республикасында неке жасы?

    Жауабы: 18.

  10. 30. Мемлекеттік тудың авторы кім?

    Жауабы: Шәкен Ниязбеков.

III тур — «Сөйле, тілім, жасқанбай»

Бұл кезеңде құқыққа қатысты сөздер мақал-мәтелдердің ішіне жасырылған. Қатысушылар табылған құқықтық терминнің қазақша және орысша аудармасын айтуы тиіс.

I топ

  1. Бір қазаға екі … жоқ. (Жаза — наказание)
  2. Куәсіз істі күмән табар, куәлі істі … табар. (Куә — свидетель)
  3. Мен … қылған күні ай жарық болды. (Ұрлық — кража)
  4. Би екеу болса, … төртеу. (Дау — спор)

II топ

  1. Әр елдің … басқа, иттері қара қасқа. (Заң — закон)
  2. Елшіге … жоқ. (Өлім — смерть)
  3. Тақыр жерге су төксең, жүруге тайғақ болар; жаманға сырыңды айтсаң, тар жерде … болар. (Айғақ — доказательство)
  4. Ата-анаңның қадірін балалы болғанда білерсің, анық достың қадірін … болғанда білерсің. (Жала — клевета)

III топ

  1. … істің — арты игі. (Әділ — справедливый)
  2. Қыдырып ішкен көженің кенеуі жоқ, қыдырып айтқан … керегі жоқ. (Билік — власть)
  3. Жолға шықсаң сайлан, бес … байлан. (Қару — оружие)
  4. У ішкен бір өледі, … ішкен мың өледі. (Ант — клятва)

IV тур — «Ой елегінен өткіз»

  1. 1. ҚР Конституциясының 1-бабында не туралы жазылған?

    Жауабы: Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы — адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.

  2. 2. ҚР егемендігі мен тәуелсіздігін білдіретін аса маңызды 3 құжатты ата.

    Жауабы: Егемендік туралы декларация; Тәуелсіздік туралы конституциялық заң; Конституция.

  3. 3. Әнұранның әуені қай жылдан бері шырқалып келеді?

    Жауабы: 1945 жылы 16 қараша.

  4. 4. Қазақ жеріндегі құқықтық ғұрыптармен қатар жазылған заң жобаларын ата.

    Жауабы: «Төре бітігі», «Шыңғыс Ясасы», «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», «Жеті жарғы».

  5. 5. Конституция неше бөлім және неше баптан тұрады?

    Жауабы: 9 бөлім, 98 бап.

    Қосымша тапсырма: 1–9 баптардың мазмұнын және 50-баптың мазмұнын талдау.

V тур — «Жеті жарғыны білеміз бе?»

Бұл бөлімде дәстүрлі құқық нормалары бойынша сұрақтар ұсынылады (толықтыру және жауап беру форматында).

  1. 1. Қанға — қан алу …
  2. 2. Ұрлық, қарақшылық, зорлық-зомбылық жасаған адам …
  3. 3. Өсиет …
  4. 4. Барымтадан қайтқан мал …
  5. 5. Дауды шешу …
  6. 6. Куәлікке кемінде …

VI тур — «Балалы үй — базар» (ҚР бала құқықтары)

  • 1) Бала құқық қабілетті

    Талқылау: құқық қабілеттіліктің мәні, шегі және қорғалуы.

  • 2) Баланың білім алуға құқығы

    Талқылау: білімге қолжетімділік, қауіпсіз орта, тең мүмкіндік.

  • 3) Баланың еңбек бостандығына құқығы

    Талқылау: еңбек құқығы, мәжбүрлі еңбекке тыйым, жас ерекшелігі.

VII тур — «Ойды аяқта» (мақал-мәтел)

Мақал-мәтелді аяқтап, мағынасын түсіндіру.

  1. 1. Заңның құрығы …

    Жауабы: бәрінен ұзын.

  2. 2. Өш алғаннан гөрі …

    Жауабы: кешірген жақсы.

  3. 3. Әр адамның құдайы …

    Жауабы: оның ары.

  4. 4. Жамандық қылсаң пәле күт …

    Жауабы: бәріне де зауал бар.

  5. 5. Жазасын тартпайтын …

    Жауабы: жамандық болмайды.

  6. 6. Туғанына бұрғаны …

    Жауабы: биді құдай ұрғаны.

Қорытынды және марапаттау

VIII бөлім

Сайыстың нәтижесін шығару, ұпайларды жариялау.

IX бөлім

Жеңімпаздарды марапаттау және алғыс білдіру.