Алғыр жігіт
Мақсаты
«Жігіт сұлтаны» сайысының түпкі мұраты — ата салтын дәріптеу арқылы нағыз қазақ жігітіне тән қасиеттерді жас ұрпақ санасына сіңіру. Бұл — тек жарыс емес, тәрбие мен танымның үйлескен, сахналық мәдениет пен шеберлікті шыңдайтын орта.
- Ата салтын насихаттау: қазақ жігітінің болмысына тән парасат, қайсарлық, ел намысын қорғау сияқты құндылықтарды таныту.
- Қабілеттерді дамыту: ойлау, тапқырлық, түрлі жағдайдан жол табу, өнер көрсету, сахна мәдениетін қалыптастыру.
- Тұлға тәрбиелеу: дәстүрді ардақтайтын, елін сүйетін, бойына ұлттық қасиеттерді сіңіре білетін ұрпақ өсіру.
Ұйымдастыру кезеңі
Сайыс ұлттық әуенмен басталады: қонақтар қарсы алынып, залға жайғасады. Жүргізушілер көрерменге сайыстың мәнін айқындап, жігіттің парасаты мен қайратын қатар бағалайтын рухты кеш екенін атап өтеді.
Жүргізушілер сөзі (іріктелген үзінді)
Құрметті ата-аналар, ұстаздар, оқушылар! Қадірлі қонақтар! Бүгін бізде «Жігіт сұлтаны» атты өршіл рухты, парасатты жігіттер сайысы өтеді.
Уа, халайық! Ата жолын жалғап, ел дәстүрін қолдап, ел намысын қорғайтын ұлдар ортаға шықсын — бүгін олар сұлтан атанбақ!
Сайысқа қатысушылар
Қазылар алқасы
Сайыс бөлімдері
I бөлім. «Тегімді менің сұрасаң…»
Қатысушылар сахнада өзін таныстырады: тегі, туған жері, қызығушылығы, мақсаты және азаматтық ұстанымы көрініс табады. Бұл кезеңде сөз саптау, еркін сөйлеу және сахналық мәдениет ерекше бағаланады.
II бөлім. «Жігітке жеті өнер аз, жетпіс өнер көп емес»
Өнер сайысы — жігіттің жан-жақты қырын танытатын кезең. Ән айту, би билеу, көркем сөз оқу және өзге де өнер түрлері арқылы қатысушының таланты мен еңбекқорлығы көрінеді.
III бөлім. «Көркіне ақылы сай»
Бұл кезеңде қатысушылардың білімі мен тапқырлығы сыналады. Оқып жүрген пәндерінен және салт-дәстүрге қатысты сұрақтар қойылады. Әр дұрыс жауап 5 балл болып есептеледі.
Сұрақтар банкі (іріктеме)
- Тік төртбұрыштың периметрі: барлық қабырғаларын қосу немесе (ені + ұзындығы) × 2.
- 3 санының кубы: 27.
- 8 санының квадраты: 64.
- 3 × 4: 12.
- Кез келген санға 0 қоссаң: сол санның өзі.
- Кез келген санды 1-ге көбейтсең: сол санның өзі.
- Қазақ тіліндегі септік саны: 7 (атау, ілік, барыс, табыс, жатыс, шығыс, көмектес).
- «Кітапқа, оқушыға»: барыс септік.
- «Кітаптан, оқушыдан»: шығыс септік.
- «Кітаппен, оқушымен»: көмектес септік.
- «Кітаптың, оқушының»: ілік септік.
- Диалог: екі немесе бірнеше адамның кезектесіп сөйлеуі.
- Мәтін түрлері: сипаттау, әңгімелеу, пайымдау.
- Есімдік: мен, сен, сіз, ол, біз.
- Сөйлем түрлері: хабарлы, сұраулы, лепті.
- «Кел, балалар, оқылық!»: Ы. Алтынсарин.
- «Ғылым таппай мақтанба»: Абай Құнанбаев.
- Қазақтың үш биі: Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би.
- Түйе пірі: Ойсылқара.
- Қой пірі: Шопан ата.
- Сиыр пірі: Зеңгі баба.
- Жылқы пірі: Қамбар ата.
IV бөлім. «Ақылына күші сай»
Бұл бөлімде жігіттердің күш-қайраты бағаланады. Қол күресі арқылы ептілік, төзімділік және әділ бәсеке рухы сыналады.
Ескерту:
Қауіпсіздік ережелері алдын ала түсіндіріліп, қатысушылардың денсаулығы бірінші орынға қойылады.
V бөлім. «Тығырыққа тірелгенде»
Тапқырлық пен ұқыптылықты қатар қажет ететін тапсырма: түйме қадау. Мұнда жылдамдықпен қатар, жинақылық және ұсақ моторика да бағаланады.
Үзіліс және көрерменге тарту
Қазылар алқасы шешім шығарғанша, көрерменге көтеріңкі көңіл күй сыйлайтын музыкалық нөмір ұсынылады: сынып аруы Мұхит Әсемнің орындауындағы «Қаражорға» әні.
Марапаттау
Сайыс қорытындысында қатысушылар әр номинация бойынша марапатталады. Бұл — жігерді жанитын, еңбек пен талпынысты бағалайтын маңызды сәт.
Қорытынды сөз
Бүгінгі сайыста әр қатысушы нағыз қазақ жігітіне тән қырларын таныта білді. Бұл — үлкен сындарға бастар алғашқы баспалдақ. Алда да түрлі бәйгеде сүрінбей, талабыңыз тасып, мерейіңіз үстем болсын!
Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда — бүгінгі бәсекеде ең үздік сұлтан анықталып, барша қатысушының еңбегі лайықты бағаланды.