Өлең қыс мезгілі жайлы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Жамбыл облысы, Тараз қаласы №11 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі Джандарбекова Айтгүл ұсынған 4-сыныпқа арналған сабақ жоспары.
Сабақтың тақырыбы
«Қызыл шұнақ» — С. Сейфуллин
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Пән аралық байланыс
Дүниетану, бейнелеу өнері, қазақ тілі
Сабақтың мақсаты
Білімділік
«Қызыл шұнақ» өлеңінің мазмұны мен мағынасын түсіндіру. Өлең шумақтарын мәнерлеп, түсініп оқуға жаттықтыру және көркем тілмен мазмұндай білуге үйрету.
Дамытушылық
Оқушылардың есте сақтау, талдау, салыстыру және өз бетінше ойлау дағдыларын дамыту; жүйелі, мәнерлеп сөйлеуге және өз білімін бағалай білуге дағдыландыру.
Тәрбиелік
Жауапкершілікке, бір-бірін сыйлауға, табиғатты сүюге және аялауға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер
Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап
- Түсіндіру
- Ой қозғау
- Тірек сызба
Көрнекіліктер
- Қыс мезгілін бейнелейтін суреттер
- С. Сейфуллиннің портреті
- Тірек сызба
- Сөзжұмбақ
- Интерактивті тақта
Дәйексөз
«Маған жақсы мұғалім бәрінен де артық, өйткені мұғалім — мектептің жүрегі».
— Ы. Алтынсарин
Сабақтың құрылымы мен кезеңдері
Ұйымдастыру кезеңі
1 минут
Сынып үш топқа бөлінеді: «Желтоқсан», «Қаңтар», «Ақпан». Әр топ басшысы қысқа қатысты теңеулерді қолданып, бір-біріне ізгі тілектер айтады. Одан кейін топтар атауларын қорғайды.
Үй тапсырмасын тексеру және бағалау
9 минут
Әр топтан бір оқушы М. Әуезовтің «Боран» мәтінін мәнерлеп оқиды. Түсіну деңгейі сұрақтар арқылы бағаланады:
- Мәтіннің мазмұны кім туралы?
- Мәтіндегі негізгі ой қандай?
- Мәтінде жылдың қай мезгілі суреттеледі?
Қосымша жұмыс: сурет бойынша қысқы табиғатты бейнелеу.
Қызығушылықты ояту: «Пресс-конференция» ойыны
1–2 минут
«Балғын зерттеушілер» С. Сейфуллин туралы мәлімет жинайды, ал «журналистер» сұрақ қояды. Мұғалім жетекші ретінде жауаптарды нақтылап, толықтырады (слайд қолдану ұсынылады).
Жаңа сабақ
25 минут
Оқушылар Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығына қысқаша шолу жасайды: ол 1894 жылы дүниеге келген, әдебиетке белсене араласқан, өлең, повесть, әңгіме жазған, оқулық жазуға қатысқан. Бүгінгі сабақта «Қызыл шұнақ» өлеңі оқылады.
Оқулықпен жұмыс
- Өлеңді мұғалімнің мәнерлеп оқуы (интерактивті тақтада көрсету ұсынылады).
- Оқушылардың тізбектей, шумақтап оқуы.
- Әр шумақтағы негізгі ойды анықтау.
- Іштей оқу және дауыстап оқу.
Сергіту сәті
Аяқпенен топ-топ-топ,
Қолымызбен соқ-соқ-соқ,
Бір оңға, бір солға,
Айналайық кел мұнда.
Қолымызды сілтейік,
Басымызды шайқайық,
Бір оңға, бір солға,
Айналайық кел мұнда.
Топтық жұмыс: мазмұнды түсіну
I топ
Өлеңді жазған кім?
С. Сейфуллин.
II топ
Өлең жылдың қай мезгілі туралы?
Қыс мезгілі туралы.
III топ
«Қызыл шұнақ» дегеніміз не?
Бет қаратпайтын аяз, үскірік.
Өлең жолдарына сай қимыл-қозғалыс
Шатынайды, тыста аяз, Қызыл шұнақ үскірік, Қылшылдайды жалаңдап, Зәрлі деммен ысқырып. Ұшан-теңіз қалың қар — Жерді басып жабады, Шұнақ аяз жалаңдап Екі санын сабады. Мұздай демі бет қарып, Аяз аузын ашады. Құлақтанып қызыл күн Жасыл ұшқын шашады.
Сабақты бекіту
2 минут
Сұрақ-жауап арқылы негізгі ұғымдарды нақтылау және қыс тақырыбы бойынша білімді жинақтау.
Өлең соңындағы тапсырмалар
1-тапсырма: Қыс белгілері
I топ
Күн суытады, қар жауады, аспанды бұлт басады.
II топ
Далада үскірік соғады, ағаштар жапырақсыз қалады, айналаны аппақ кілем жабады.
III топ
Жыл құстары жылы жаққа ұшады, қарғалар ғана қалады; адамдар жылы киінеді; балалар шанасын сүйреп далаға шығады.
2-тапсырма: Қысқа байланысты жұмбақтар
-
Табаныма байладым, қос таяқпен айдадым.
Жауабы: Шаңғы
-
Таусылмайтын ақ мақта, қысы-жазы тау жақта.
Жауабы: Қар
-
Тоңғақты таниды, беті-қолын қариды.
Жауабы: Аяз
-
Көрінбейтін өзі, айтатын жоқ сөзі. Ысқырып тұрады, серуен құрады.
Жауабы: Боран
Шығармашылық тапсырма
I топ
Слайд бойынша «Қызыл шұнақ» тақырыбында эссе жазу.
II топ
4–5 жолдан тұратын қысқа өлең құрастыру.
III топ
Қыс тақырыбында сурет салу.
Интерактивті бекіту
Семантикалық карта арқылы авторлар мен шығармаларды сәйкестендіру: оқушылар кестеде дұрыс жауаптарға «+» белгісін қояды, таңдауларын мысалмен дәлелдейді.
Қозғалысты ойындар: «Қалт еткізбей қағып ал» және «Тиінге көмектес» (қыс мезгіліндегі мерекелерді атау).
- Тұңғыш Президент күні қашан атап өтіледі?
- Тәуелсіздік күні қашан атап өтіледі?
- Жаңа жыл қашан атап өтіледі?
- М. Мақатаевтың туған күні қашан?
Бағалау
2 минут
Оқушыларды смайликтер арқылы бағалау (өзін-өзі бағалау және топтық кері байланыс).
Үй тапсырмасы
1 минут
- С. Сейфуллиннің «Қызыл шұнақ» өлеңін мәнерлеп оқу және қосымша мәлімет жинау.
- «Қыс» тақырыбы бойынша суреттер салу.
- Ана тілі туралы бір шумақ өлеңді үнтаспадан тыңдау.
Сабақтың қорытындысы
Сабақ соңында оқушылардың көңіл күйі мен оқу белсенділігі жинақталып, төмендегі өлең жолдарымен түйінделеді:
Балалар шықты далаға,
Ойнап, күліп жүр енді.
Шаналармен озады,
Аққаланы соғады.
Қажет болса, толық нұсқасын жүктеу бөлімін бөлек орналастыруға болады.