Қазақша рефераттар

Топырақпен сурет салу

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пәні: Өнер өрнегі (факультатив). Класы: 2. Сабақтың тақырыбы: Топырақпен сурет салу. Сабақтың түрі: практикалық сабақ.

Мақсаты

  • Оқушыларды шығармашылыққа үйрету, баулу.
  • Қиялын, шығармашылық қабілеттерін дамыту.
  • Экологиялық тәрбиенің маңызын түсіндіру; табиғатты аялауға, қорғауға тәрбиелеу.

Көрнекілік

  • Интерактивті тақта
  • Топырақ
  • Сурет салуға арналған үстел
  • П. И. Чайковский — «Жыл мезгілдері» әуені

Пәнаралық байланыс

География, әдебиет, халық ауыз әдебиеті, экология, бейнелеу өнері, музыка.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Ұйымдастыру.
  2. Психологиялық сәт.
  3. Өткен материалмен жұмыс: «Ой толғау».

Ой толғау: Мұхтар Шахановтан үзінді

1992 жылы Отырар топырағында жерлестерімнің өтінішімен шығармашылық кешім өтетін болды. Қырық күн шілденің соңы. Аспан айналып жерге түсетіндей қапырық. Орталықтан отыз шақырым қашықтағы, аудан шекарасы саналатын елсіз жерде үш мыңға тарта жерлестерім қарсы алды. Әлем көрген қариялар мен ақ жаулықты әжелер бірінен соң бірі құшақтап, қапелімде босатар емес. Жергілікті ақындар кезекпен жыр арнап, дала ән мен биге бөленді.

Үш әже Отырар топырағын алтын жіппен әдептеген ақ жібек матаға тұмар етіп орап: «Құлыным, қайда жүрсең де, туған топырағыңның қасиеті жебеп-желеп жүрсін» — деп мойныма тақты.

Мұғалім оқушылармен бірге үзіндінің негізгі ойын талқылайды да, бүгінгі тақырыпты нақтылайды: «Топырақ. Топырақпен сурет салу».

II. Негізгі бөлім

Мұғалім топырақтың қадір-қасиеті мен пайдасын еске салады: егін егуге қажет, құрылыста пайдаланылады (кірпіш, әйнек өндірісі), емдік мақсатта қолданылады. Ал бүгінгі сабақта топырақтың тағы бір қыры ашылады — топырақпен сурет салу.

1) Практикалық жұмыс: «Тасбақа» бейнесі

Тасбақа туралы шағын әңгіме арқылы балалардың қызығушылығы оянады: теңіз тасбақасы жылы мезгілде жағаға шығып, жұмыртқасын топыраққа салады; күн ысығанда жұмыртқадан бала тасбақалар шығып, теңізге қарай жүгіреді. Бір ұяда шамамен 30–40 жұмыртқа болады.

Сонымен қатар халықтық ырым да айтылады: орманда аузына жасыл шөп тістеп келе жатқан тасбақаны көрсең, ол — жақсылықтың нышаны. Тасбақа емдік шөптермен қоректенеді деген түсінік бар.

Фон ретінде П. И. Чайковскийдің «Жыл мезгілдері» әуені ойналады.

Қимыл-қозғалысын бақылау · Жеке көмек

Оқушылар топырақты материал ретінде пайдаланып, тасбақаның бейнесін салады. Мұғалім орындау тәсілін көрсетіп, қауіпсіздік пен ұқыптылыққа назар аударады.

2) Шығармашылық жұмыс

Оқушылар өз ойларын еркін тақырыпта жалғастырып, салған суреттеріне байланысты қысқа өлең жолдарын немесе шағын мәтін құрастырады. Бұл бөлімде басты міндет — қиялды еркін дамыту және өз ойын жеткізу.

3) Видео-клип

Топырақтың табиғаттағы рөлі, оны қорғау және ұқыпты пайдалану туралы қысқа видео көрсетіледі.

4) Әдеби монтаж: «Табиғатты аялайық»

М. Мақатаевтан

Жапырақ — жүрек, жас қайың!
Жанымды айырбастайын.
Сен адам бола бастасаң,
Мен қайың бола бастайын.

Келісесің бе, жас қайың?
Көрінер, мүмкін, кімге ерсі,
Өмірің маған бір берші!
Дүрбелең мына дүниені
Адам көзімен бір көрші,
Қайың боп мен де бағайын,
Орманнан орын табайын.

Сен-дағы жерден нәр алдың,
Мен-дағы жерден нәр алдым.
Біреуден сен де жаралдың,
Біреуден мен де жаралдым.

Тілің жоқ, жанды қайың сен,
Айырмашылығым — адаммын!

Саят

Жер бетіндегі өлі және тірі табиғат өзара тығыз байланыста, үйлесіммен тіршілік етеді. Егер осы тепе-теңдік бұзылса, табиғат апатқа ұшырап, оның зияны адам өміріне қауіп төндіреді. Сондықтан табиғат заңдылығын бұзуға болмайды.

Нұрсая

Табиғат — адам баласының құтты қонысы, жайлы мекені, ырыс-дәулеті, денсаулығының сенімді сақшысы. Халық табиғатты аялап, қадір тұтып, күтіп-баптайды. Адамның екі анасы бар: бірі — туған анасы, екіншісі — табиғат.

Әлішер

Қоршаған орта неғұрлым таза болса, адамның денсаулығы мықты, көңіл күйі көтеріңкі болады. Ауа, жер және судың табиғи таза қасиеттері өзгеріске ұшыраса, бұл — қоршаған ортаның ластануы. Ластану адамға да, өсімдікке де, жануарға да зиян.

«Туған ел» тақырыбындағы өлеңдерден үзінділер

Мөлдір

Байтақ дала — туған жердің,
Қымбат маған әр тасы.
Өзен-көл, самал желі,
Асқар тауы — баршасы.

Ділназ

Жайнап жүргім келеді, жайнап жүргім,
Ортасында еркелеп сансыз гүлдің.
Тілсіз, тылсым табиғат тілін ұғып,
Қызығына батарсың терең сырдың.

Ернар

Жібек гүлдер жүзіңді жаңартады,
Жұпар ауа жанымды тазартады.
Жақсылығын бергенде міндет қылмай,
«Ала бер» деп, алғанша тағы айтады.

Асхат

Торқа, жұмсақ тосады алақанын,
Аялаған анадай балапаным.
Гүлін иіскеп аунасаң көкірегіңде,
Есіңе кеп түседі бала шағың!

Сүйейік табиғатты, аялайық! Біз де одан жақсылықты аямайық! Анадай табиғаттың алдында жадырап, жас балаша демалайық!

Алтынбек — «Бәрі тірі»

Сурет көріп туған жер келбетінен,
Табиғат бесігінде тербетілем.
Жел жүгіріп барады су бетімен,
Су жүгіріп барады жер бетімен.

Қалықтайды ақша бұлт көкті қармап,
Тұрақ таппай қаңғырап кетті қаңбақ.
Ұшып жүріп әуеде неше айналып,
Дала төсін қыран құс өтті барлап.

Географиямен байланыс: Қазақстан топырақ жамылғысы

Мұғалім экраннан Қазақстан Республикасының физикалық картасын көрсетіп, топырақ жамылғысының негізгі түрлерімен таныстырады.

Қара топырақ белдеуі

Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Ақмола, Павлодар облыстары. Минералды заттарға бай, құнарлы топырақ.

Қара-қоңыр топырақ белдеуі

Карта арқылы орналасу аймағы көрсетіледі және табиғи ерекшеліктері қысқаша түсіндіріледі.

Топырақ эрозиясы: маңызды ескерту

Топырақ эрозиясы — топырақтың бұзылып, құнарлылығының азаюына әкелетін үдеріс. Топырақтың түзілуі үшін өте көп уақыт қажет: шамамен 1400 жылдан 7000 жылға дейін.

1) Жел эрозиясы

Топырақтың желмен ұшып, көшкін тәрізді жылжуы.

2) Су эрозиясы

Судың топырақты шайып кетуі.

III. Қорытынды бөлім

Аружан топырақ туралы өлең жолдарын оқиды. Сабақ Конфуцийдің жер туралы ойларымен түйінделеді: табиғатты құрметтеу — өз өміріңді құрметтеу.