Бүгінгі сабақпен байланыстылығы
Тіл мерекесіне арналған сабақ
Ана тілім — арым бұл…
Бұл сабақтың өзегі — қазақ тілінің адам өміріндегі орны мен қоғамдық мәртебесін түсіндіру, оқушылардың ойлау белсенділігін арттыру және ана тіліне құрмет сезімін қалыптастыру.
Сабақтың мақсаттары
- Тілдің адам өміріндегі орны мен мәртебесін түсіндіру, жаңа тақырып бойынша білім қалыптастыру.
- Ой-өрісті кеңейту, ойлау белсенділігін арттыру, өз пікірін нақты айтуға дағдыландыру.
- Қазақ тілін құрметтеуге, қадірлеуге тәрбиелеу.
Сабақ құрылымы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі.
- 2 Мұғалімнің кіріспе сөзі және сұрақ-жауап.
- 3 Жаңа білімді меңгертуге бағытталған тапсырмалар.
- 4 Бекіту, қорытынды, үй тапсырмасы.
Кіріспе: ой қозғау сұрақтары
Сабақ басында оқушыларға қазақ тілі, оның ерекшелігі және қоғамдағы орны туралы сұрақтар қойылады. Негізгі мақсат — «ана тілі» ұғымын жүрекпен сезіндіру және тілдің ұлт болмысындағы рөлін ұғындыру.
Әр халықтың ана тілі — оның бақыты, оның қуанышы.
Тілді құрметтеу — өзін құрметтеу.
Туған тілін мақтан ету, оны таза сақтау және дамыту — әр қазақ отбасының жүрегіндегі міндет.
Тілдің өрлеуі — ұлттың өрлеуі.
Жаңа сабақ: тыңдау, талдау, пікір айту
1) Аудиожазбамен жұмыс
Қазақ тілі пәніне арналған аудиожазба тыңдатылады. Оқушылар қазақ тілінің тарихы, мәртебесі және қоғамдағы орны туралы негізгі ойларды белгілейді. Тыңдалған материал негізінде өлең талданып, бүгінгі тақырыппен байланысы айқындалады.
2) Топтық жұмыс және пікірсайыс
Оқушылар алдын ала екі топқа бөлінеді. Берілген тапсырмалар бойынша тіл туралы баяндама жасап, пікірсайыс жүргізеді. Бұл кезең оқушының дәлел келтіру, нақты сөйлеу және тыңдай білу дағдыларын дамытады.
Қанатты сөздер: оқу және тілдік талдау
Қазақ зиялыларының тіл туралы нақыл сөздері оқылып, мағынасы талданады. Тақтамен жұмыс барысында сөйлемдерге синтаксистік және морфологиялық талдау жасалады.
1) «Тіл жүректің айтқанына көнсе — жалған шықпайды.»
Абай
2) «Білімді жұрттардың тілі бай болады.»
Х. Досмұхамедұлы
3) «Сөзі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады.»
А. Байтұрсынұлы
4) «Тіл — қай халықтың болсын басты белгісі.»
Ш. Уәлиханов
Таратпа материал, электронды оқулық және интерактив
Жекелей тапсырмалар
Үлестірмелі парақшалар арқылы жекелеген оқушыларға тапсырмалар беріледі. Орындалған жұмыс талданып, тілдік ерекшеліктері қарастырылады.
Елбасы сөзі: оқу және талдау
Тақтадан Нұрсұлтан Назарбаевтың тіл туралы пікірі оқылып, түсіндірме беріледі. Сөйлемге морфологиялық талдау жасалады.
«Біздің мақсатымыз — мемлекеттік тілді Қазақстанның барлық азаматтарының меңгеруіне қол жеткізу.»
Электронды оқулық және интерактивті тақта
7-сыныпқа арналған электронды оқулық бойынша «Ана тілі» тақырыбындағы мәтінмен жұмыс жүргізіледі: сұрақтарға жауап беру, мазмұнын талдау, қорытынды пікір айту. Интерактивті тақтадағы кестелік тапсырмалар орындалады.
Шығармашылық кезең: «Бес тармақты өлең» стратегиясы
Оқушылар «Тіл» ұғымын қысқа әрі нұсқа бейнелеу үшін бес тармақты өлең құрастырады.
- 1 Зат есім: Тіл.
- 2 Сын есім: Өткір, шешен.
- 3 Етістік: Сөйлейді, айтады, жүйелейді.
- 4 Сөйлем: Туған тілім — өз тілім.
- 5 Синоним: Сөз.
Бекіту: мақал-мәтел сайысы
Екі топ арасында тіл туралы мақал-мәтелдерден сайыс өткізіледі. Бұл тапсырма оқушылардың сөздік қорын байытып, ұлттық дүниетанымға жақындатады.
Қорытынды
Тілдің ертеңі үшін алаңдайтын да, тілдің мәртебесін көтеретін де — біз. Қазақстанның болашағы — жастар. Бай да құнарлы тілімізді көркейту үшін бар күш-жігерімізді жұмсауымыз керек. Ана тілі — ата-бабамыздың бүгінгі ұрпаққа қалдырған аманаты.
Үй тапсырмасы
«Өз тіліңді құрметте» тақырыбына шығарма жазып келу.