Дінтану - елімізде жаңадан ашылған мамандық
Дінтану мамандығы – қоғамның тыныштығын нығайтатын фактор
Дінтанудың дамуының маңызды кезеңдерінің бірі – діни жүйелердің өз ішкі эволюциясы. Полемикалық діни ілімдердің қалыптасуы христиан және ислам ілімдері аясында кең ғылыми-теориялық негіздің пайда болуына ықпал етті. Дінтану ғылымы әрбір діни жүйені зерттеуі күрделі феномен ретінде қабылдауы тиіс: бұл әлеуметтік өмірді ғылыми объективті тұрғыда түсінуге мүмкіндік береді.
Зерттеу мәдениеті: дерек пен контекст
Дінтану зерттеу тақырыбын тарихи-мәдени тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік беретін нақты материалдарға сүйенуі қажет. Сол себепті қолжазбалар, кітаптар, мәтіндер сияқты дереккөздерді қолданудың маңызы ерекше. Бұл талап пәннің әдіснамалық сапасын күшейтіп, талдаудың дәлдігін арттырады.
Қалыптасу себептері: қоғам мен мемлекеттің сұранысы
Дінтану ғылымы қоғам мен мемлекеттің дүниетанымдық сұраныстары нәтижесінде қалыптасты. Кейбір елдерде ғылыми-философиялық әдістердің орнына саяси секуляризм феномені басым қолданылғанын байқауға болады. Бұл бір жағынан дінтануды субъективті ұстанымдармен шектегенімен, екінші жағынан оның дамуына белгілі деңгейде ықпал етті.
Қазақстанда қалыптасқан ғылыми дәстүрдің ерекшеліктері де дінтану пәнінің дамуына өзіндік ықпалын тигізіп келеді.
Қазақстандағы дінтану білімінің бастау көздері
Еліміздегі дінтану ғылымы Қ. А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде 1992 жылы «Дін және еркін ойлау» мамандығы ашылған кезеңнен бастау алады.
Бүгінде Қазақстанда дінтану бакалаврлары мен магистранттарын төмендегі оқу орындары дайындайды:
- Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
- Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
- Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университеті
- Қ. А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті
- Шет тілдер және іскерлік карьера университеті
Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті қазіргі уақытта бакалавр даярлаумен шектеліп отыр.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті мен Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университетінде дінтану бойынша PhD даярлау бағдарламалары іске қосылған.
Ғылыми пікір алмасу және форумдардың рөлі
Өзара пікірлесу және ғылыми зерттеу нәтижелерімен алмасу алаңына айналған Дінтанушылар форумы аясындағы жұмыстар да маңызды. 2011 жылдан бері Қазақстандағы діндерді зерттеу саласындағы өзекті проблемаларға ықпал еткен төрт форум өткізілді.
Қазіргі кезеңдегі отандық дінтануды зерттеудің бір ерекшелігі – XVIII ғасырдан тәуелсіздік алғанға дейінгі аралықтағы діни дәстүрлер феноменін ұғынуға бағытталуы. Діндерді рухани мәдениет феномені ретінде қарастыру, діни қауымдардың толерантты қарым-қатынасын талдау, сондай-ақ Қазақстандағы дінтанулық білімді дамыту бағыттары ғылыми ортада ерекше өзектілікке ие.
Бүгінгі ұстаным: еркін ой, ғылыми әдеп, зерттеушілік ізденіс
Дінтанудың ғылыми пән ретінде қалыптасқанына 145 жыл толған қазіргі кезеңде бұл сала ой еркіндігіне, ғылыми әдепке және жүйелі зерттеушілік ізденіске сүйене отырып дамуы тиіс.
Дінтану мамандығы: білім беру мазмұны және кәсіби мүмкіндіктер
Оқу бағдарламасының негізі
Дінтану – елімізде салыстырмалы түрде жаңа мамандық. Білім беру бағдарламасы жоғары білім берудің жалпыға міндетті мемлекеттік стандартына сәйкес әзірленген және зайырлы тұрғыдан оқытылады.
Кәсіби қызмет салалары
- Мемлекеттік, діни және қоғамдық ұйымдарда; бұқаралық ақпарат құралдарында тәуелсіз сарапшы ретінде
- Сарапшылар комиссиялары құрамында
- ҰҚК және ІІМ сараптама қызметінде, мемлекеттік басқару жүйесінде, ішкі және сыртқы саясат бөлімдерінде, дін істері құрылымдарында
- Дін тарихы мен теориясы, діни-философиялық мәселелер бойынша ғылыми-зерттеу ұйымдарында
- Мемлекеттік және жекеменшік жоғары оқу орындарында, колледждерде оқытушы ретінде
- Магистратура мен PhD бағдарламаларында білімін жалғастыру, халықаралық жобаларға қатысу (БҰҰ, ISESCO, Ашық қоғам институты және т.б.)
Бакалавриаттағы негізгі бағыттар
Студенттер төмендегі бағыттар бойынша арнайы дайындықтан өтеді:
Дінтану нені зерттейді?
Дінтану діни ілімдердің тарихын және діни өмірдің институциялық формаларын зерттейді. Сонымен қатар ол діни-мәдени мұраларды, діни өнерді, жазба ескерткіштерді, діни білім беру мен ғылыми зерттеу қызметін, дінге тән құқықтық нормаларды, діндер тарихына қатысты археологиялық деректерді қарастырады.
Пән сондай-ақ әртүрлі діни ілімдер мен діни ұйымдар арасындағы өзара қатынастардың тарихын және бүгінгі ахуалын талдауға бағытталады. Жоғары кәсіби білім беру жүйесінде дінтану зайырлы көзқарасқа негізделіп оқытылады; оның зерттеу нысаны – ғасырлар бойы жинақталған діни тәжірибе, діни мәдениет ескерткіштері, интеллектуалдық және рухани мұра.
Таңдау жауапкершілігі және үндеу
Өмірдегі ең жауапты қадамдардың бірі – болашақ мамандықты таңдау. Осы орайда сіздерді әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Дінтану» мамандығына оқуға түсуге шақырамын.
Қоғамның тыныштығы – ортақ құндылық. Оны нығайтуға білім, ғылыми әдіс және парасатты диалог арқылы үлес қосуға болады.
Автор туралы мәлімет
- Автор
- ҚазҰУ 4 курс студенті Алпысбай М. А.
- Ғылыми жетекші
- Профессор Құрманалиева А. Д., Дінтану және мәдениеттану кафедрасының меңгерушісі