Бастауына жақын жағы
Сабақтың тақырыбы: Көлдер (6-сынып)
Бұл ашық сабақта оқушылар көл ұғымын, көлдердің пайда болу жолдарын, түрлерін және олардың табиғат пен адам өміріндегі маңызын жүйелі түрде меңгереді. Сабақ барысында картамен жұмыс, интерактивті тапсырмалар және білімді тексеруге арналған диктант қолданылады.
Сабақ түрі
Ашық сабақ
Әдістер
- Географиялық диктант
- Ауызша сұрақ-жауап
- Интерактивті әдістер
- Картамен және тақтамен жұмыс
Көрнекілік
- Дүниежүзі және Қазақстанның физикалық картасы
- Интерактивті тақта
- Суреттер
Сабақтың мақсаттары мен міндеттері
Білімділік мақсаты
Оқушыларға көлдер, олардың пайда болу ерекшеліктері және маңыздылығы туралы білім беру.
Дамытушылық мақсаты
Өз бетімен ізденуге, картамен жұмыс істеуге және талдауға дағдыландыру.
Тәрбиелік мақсаты
Суды қорғауға, оның адам өміріндегі рөлін түсінуге және күнделікті өмірде тиімді пайдалануға тәрбиелеу.
Сабақ міндеті
«Көл» ұғымын, көлдердің ерекшеліктері мен түрлерін әртүрлі сызбалар және интерактивті тақта арқылы қалыптастыру; сабақ барысында танымдық тапсырмалар орындату.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастырушылық кезең
- Сәлемдесу
- Түгендеу
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару
II. Үй жұмысын тексеру
Географиялық диктант
Сұрақтар (1–8)
- Өзінің табиғи арнасымен ағатын су жүйесін қалай атаймыз?
- Өзеннің ағып шығатын жері қалай аталады?
- Ағыс бағытына қарап тұрғаныңда: оң қол жағың — өзеннің қай жағасы, сол қол жағың — қай жағасы?
- Өзеннің құяр жері қалай аталады?
- Өзен ағысы сағаға жақындағанда баяулап, шөгінділер жиналып, саға тармаққа бөлінеді. Бұл қандай құбылыс?
- Өзеннің бастауынан сағасына дейін созылатын кең, ұзынша ойыс алқап қалай аталады?
- Өзен тасығанда су басатын аңғар бөлігі қалай аталады?
- Бастауына жақын бөлігі — ______ ағыс, сағаға жақын бөлігі — ______ ағыс, ал екеуінің аралығы ______ ағысқа жатады.
Сұрақтар (9–15)
- Өзен алаптарын бір-бірінен көбіне қыратты болып келетін не бөледі?
- Өзен арнасындағы қатты жыныстар қалай аталады?
- Егер жартас өзен арнасын көлденең кесіп жатса, су төмен қарай құлап ағады. Мұны қалай атаймыз?
- Жыл сайын белгілі бір маусымда қайталанатын өзен суының едәуір көбеюі қалай аталады?
- Өзен су деңгейінің кенет көтерілуі қалай аталады?
- Өзендегі судың ең төменгі деңгейі қалай аталады?
- Өзен су мөлшерінің жыл ішінде өзгеру ерекшелігі қалай аталады?
Жауап кілті
Өзін-өзі тексеруге арналған
- 1
- Өзен
- 2
- Бастауы
- 3
- Оң, сол
- 4
- Сағасы
- 5
- Атырау
- 6
- Өзен аңғары
- 7
- Жайылма
- 8
- Жоғарғы, төменгі, орта
- 9
- Суайрықтар
- 10
- Шоңғалдар
- 11
- Сарқырама
- 12
- Су тасуы
- 13
- Тасқын
- 14
- Сабасына түсу
- 15
- Өзен режимі
Ойын элементі: «Мен — өзенмін»
Шарты: өзеннің атауын анықтап, оның қай таудан бастау алатынын, ағып өткен жолында қандай жазықтармен өтетінін және қай көлге құятынын айту.
III. Жаңа сабақ
Негізгі ұғымдар
Көл — жер бетіндегі суға толған табиғи ойыс. Көлдер жазықта да, тауда да кездеседі. Көл орналасқан ойпаң көл қазаншұңқыры деп аталады.
Көлдердің пайда болуына қарай түрлері
Тектоникалық көлдер
Тау түзілу үдерістері кезінде пайда болған терең көлдер. Пішіні көбіне ұзынша келеді.
Бөген (опырылмалы) көлдер
Таудың опырылып құлауы өзен аңғарын бөгеп тастағанда қалыптасады.
Қалдық көлдер
Жер бедері көтеріліп, теңіз шегінген кезде құрлықта қалып қойған су айдындары.
Ескі арна көлдер
Жазықта өзен арнасы өзгергенде, бұрынғы иірімдері бөлініп қалып, шағын көлдерге айналады.
Жанартаулық көлдер
Сөнген жанартаудың кратерінде пайда болады. Мұндай көлдер жанартаулық аймақтарда жиі кездеседі.
Қорытынды идея
Көлдер — табиғи ресурстың маңызды бөлігі. Оларды қорғау, суды үнемдеу және дұрыс пайдалану — әр адамның күнделікті әдетіне айналуы тиіс.