Үлкенге сәлем бер, жолын кесіп өтпе
Отбасы, тәрбие және адамгершілік туралы ұлағатты ойлар
Отбасы — адам болмысының бастауы, мінез бен мейірімнің мектебі. Төмендегі қанатты сөздер елге қызмет ету, ата-ана қадірі, ана мәртебесі, бала тәрбиесі мен әдеп жайлы ойды тереңдетіп, жүрекке түйетін құндылықтарды еске салады.
Ел мен жауапкершілік
«Еліңнің ұлы болсаң, еліңе жаның ашыса, азаматтық намысың болса, қазақтың ұлттық жалғыз мемлекетінің нығайып, көркеюі жолында жан теріңді сығып жүріп еңбек ет. Жердің де, елдің де иесі өзің екеніңді ұмытпа!»
Шаңыраққа тілек
«Әрбір шаңырақ ұрпақты болсын, ырысты болсын, ырысы жұртқа жұғысты болсын!»
Әйелдің орны, отбасының берекесі
«Әйел өзін сенімді сезінген жерде отбасы да берік, балаларының болашағы да жарқын.»
Ананың ақ сүті мен ізгілік
«Жер бетіндегі жақсылық, ізгілік, қайырымдылық атаулының бәрі де ананың ақ сүтінен тарайды.»
Баланың қуанышы мен күйігі
«Баланың жақсысы — қызық, жаманы — күйік.»
Тәрбие — болашақ азаматты қалыптастыру
«Сіз ұлыңызды немесе қызыңызды тек өзіңіздің ата-аналық қуанышыңыз үшін ғана тәрбиелеп жатқан жоқсыз. Сіздің отбасыңызда және сіздің басшылығыңызда болашақ азамат, болашақ қайраткер және болашақ күрескер өсіп келеді.»
Жақсы отбасындағы тәрбие
«Жақсы отбасында жазалау деген мүлде болмайды. Бұл — отбасы тәрбиесінің ең дұрыс жолы.»
Ана, бала, ел алдындағы парыз
Ана үшін аянба — ант ұрады, Бала үшін аянба — бетің күйеді. Ел үшін аянба — ерлігіңе сын, Жұрт үшін аянба — жігіттігіңе сын.
Көріктің өлшемі — инабат пен өнеге
Инабатты болса — әйел көрікті, Ақ сақал жарасса — шал көрікті. Сүйікті болса — ағайын көрікті, Үлкен шаңырақтың жанында отау көрікті, Жібек шатырдың жібі көрікті, Өнегелі болса — бала көрікті.
Ана — тіршіліктің қайнар бұлағы
«Әйел-Ана — барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш, тірліктің қайнар бұлағы.»
Ата-анаға құрмет
«Ата-ананы ұмытқан жас — опасыздың опасызы, рақымсыздың рақымсызы.»
«Ата-бабасын сыйламау — азғындықтың белгісі.»
Баланың мінезі — ата-ананың абыройы
«Баланың жақсысы — әке мен шешенің ары, ата-ананың абыройы; жаманы — қайғысы, азап-соры.»
«Балаға берілетін алғашқы тәрбие ата-анасын, туған-туысын, жолдасын сыйлауға үйретуден басталады. Өйткені ата-анасын сыйламаған бала жолдасына да, қоғамға да пайда келтіре алмайды.»
Әдеп: үлкенге құрмет, қонаққа ізет
«Ұлым, саған айтам... Үлкенге сәлем бер, жолын кесіп өтпе. Жүріп келе жатқан адам отырған адамға, атты адам жаяуға, аз адам көпке сәлем беруге тиіс. Үлкендер мен ғалым адамдар алдында көп сөйлемеуге тырыс. Үйге кісі келсе орныңнан тұрып, жайдары қарсы ал, киімін іл, төрге шығар. Үлкендерден бұрын тамаққа қолыңды салма.»
Адамның қалыптасуы бала кезден
«Адамның қалыптасуы бала кезден басталады. Жақсылық та адам бойына нақ сол бала кезде егіледі. Ол жылдар өте келе өнеді. Жақсылық ұрығының көктеп шығуы немесе оны жамандықтың арамшөптері басып кетуі кейін ғана белгілі болады.»
Ана жүрегін сезіну
«Ана жүрегін сезе біл: оның жанарындағы шапағат пен тыныштықты, бақыт пен қуанышты, алаңдаушылық пен мазасыздықты, абыржу мен ренішті көре біл. Егер сен бала кезіңнен анаңның көзінен оның жан дүниесін көре білуді үйренбесең, адамгершілік жағынан өмір бойы тәрбиесіз болып қаласың.»
Тәртіп пен білім туралы толғау
Баққан ұлдан сәл талса назарың — Түбі соның тарттым дей бер азабын. Тәрбиесіз бала білім ұғар ма? Олай болса уысыңнан шығарма. Қатты тәртіп көрсе бала күнінде, Өнерімен қуантады түбінде. Соңыра күн қалмау үшін табаға, Жөнге салып, ие болғын балаға. Ұл ұдайы ізетті боп тұрса егер — Әке-шеше жүзі жайнап нұр себер. Жас кезінде білім берсең қалай да — Өсе келе қолы жетер талайға. Ақылсыз адам өкінішпен қартаяды, Есті адам қайғырмай-ақ қартаяды. Мың жасауға да болады, Он сегіз жасауға да болады. Қатал ұста, бос жүрмесін сандалып, Тәртіп болса, өсер бала сомдалып. Ұл мен қыздан да жаман мінез шығады, Қырсық қылық тек әкеден жұғады.
Әдеп пен сый — парыз
«Үлкен алдында жас қарызы, ата алдында бала қарызы — әдеп пен сый.»
Қадірді түсінудің кезі
Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің, Ағайынның қадірін жалалы болғанда білерсің.
Ой түйін
Бұл сөздердің өзегі бір-ақ нәрсеге келіп тіреледі: отбасыдағы сыйластық, анаға құрмет, әдеп пен еңбек — қоғамның да, елдің де тірегі. Балаға берілген тәрбие ертеңгі азаматтың мінезіне айналады.