Қазақша рефераттар

Зар заман Сабақтың тақырыбы

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: «Зар заман»

Сабақ тақырыбы

Шортанбай Қанайұлы — «Зар заман» толғауы

Мектеп

Атырау қаласындағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі

Мұғалім

Текеева Жанша Тажибаевна

Оқу мақсаты (Т/Ж6)

Әдеби шығармаға негізделген өзіндік жауап беру үшін мультимедианы меңгеру және қолдану. Оқушылар медиа материал арқылы шығармадағы мәліметтер мен дәлелдердің тізбегін түсінеді, туындаған мәселе төңірегіндегі түрлі көзқарасты талдайды және салыстырады.

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың барлығы

Мультимедианы қолдану арқылы шығармадағы мәліметтер тізбегін түсініп, құрастырады.

Оқушылардың көпшілігі

Алынған мәліметтерді меңгеріп, шығармадан дәлел келтіре отырып түсіндіреді.

Оқушылардың кейбірі

Шығармада көтерілген мәселе төңірегіндегі түрлі көзқарасты талдап, салыстырады.

Жетістік критерийлері

  • Медиа материал арқылы шығармадағы мәліметтер тізбегін түсініп, құрастыра алады.
  • Дәлелдерге сүйене отырып, туындаған мәселе төңірегіндегі түрлі көзқарасты талдайды және салыстырады.

Дифференциация

  • A деңгейі: жинақтау және бағалау деңгейіндегі сұрақтарға жауап береді.
  • B деңгейі: талдау және қолдану деңгейіндегі сұрақтарға жауап береді.
  • C деңгейі: білу және түсіну деңгейіндегі сұрақтарға жауап береді.

Ұлттық құндылықтар

Оқушылар жақсы қарым-қатынас жасауға, сындарлы тіл табысуға, өз мәдениеті мен тіліне құрметпен қарауға, әдептілік сақтауға үйренеді. Сонымен қатар адалдық, ашықтық, өзара бағалау және қасиетті дәстүрлерді қадірлеу құндылықтарын бойына сіңіреді.

Тілдік міндеттер

Пән лексикасы және терминология

«Зар заман», «ақыр заман», «тар заман», «кері кеткен заман» тіркестерінің мағынасын ашу.

Диалог және жазылымға арналған тіркестер

  • «Менің ойымша…»
  • «Менің дәлелім бойынша…»
  • «Пікірге қосыла отырып…»

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы

XIX ғасырдағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси жағдай.

География

Сол ғасырдағы Қазақ елінің территориялық жағдайы.

АКТ

BilimLand.kz, басқа сайттар және интерактивті тақтаны қолдану.

Алдыңғы білім

  • «Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы»
  • «Біржан — Сара» айтысы

Сабақ барысы

Сабақтың басы

7 минут

Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту (жұптық жұмыс). «Суреттер сөйлейді» әдісі арқылы оқушыларға бірнеше бейне ұсынылады: ақынның портреті, кітап, ақша, сондай-ақ «зар заман», «ақыр заман», «тар заман» сөздері. Оқушылар суреттер мен сөздерге сүйеніп, болжам жасап, пікір алмасу арқылы сабақтың тақырыбын өздері ашады.

Талқылау барысында XIX ғасырдағы қазақ қоғамындағы «тарлық» ұғымы Қазақстан тарихымен байланыстырыла қарастырылады. Оқушы пікірлері мен дәлелдеріне сүйене отырып, сабақтың мақсаты мен жетістік критерийлері таныстырылады.

Қолдау және мадақтау

Ойын көркем әрі нақты жеткізген оқушыларға «Жарайсың!», «Керемет!» сияқты мадақтау сөздері айтылады.

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану

Сауал–жауап

  • Шортанбай Қанайұлы кім? Оқушылар ментальды карта арқылы ақынның өмір сүрген ортасы мен еңбектері туралы болжам жасап, ойын кеңейтеді.
  • «Зар заман» деген қандай заман? 1 ойлы пікір және 1 нақты дәлел келтіре отырып, өз көзқарасын білдіреді.

Кері байланыс үлгілері

  • Ойын жеткізе алды, пікірін қолдауға болады.
  • «Зар заман» ұғымын тарихпен байланыстыра сөйледі.
  • Сөз қолданысы ұтымды болды.
  • Ойын білдірді, енді нақтырақ әрі жинақы сөйлеуге дағдыланса жақсы.

Топтық жұмыс (3 топ)

Сынып 3 топқа бөлінеді: алдыңғы, ортаңғы және шеткі топ. Әр топқа дайындалуға 8–9 минут беріледі.

Алдыңғы топ: дерек жинау және жүйелеу

  • Планшет арқылы Уикипедия (қазақша ашық энциклопедия) деректерін іздейді.
  • Тапқан мәліметтерді дәптерге түсіріп, бұрынғы біліммен салыстырады.
  • Деректерді хронологиялық карта ретінде T-кестеге орналастырады.
  • Ең маңызды 2 мәліметті таңдап, нақты дәлелмен таныстырылым жасайды.

Бағалау критерийлері

  • Уикипедияны тиімді қолданады.
  • Өмірі мен шығармашылығына қатысты жаңа мәлімет жинайды.
  • Маңызды деректер негізінде хронологиялық карта құрастырады.

Ортаңғы топ: тыңдалым және мәселе шығару

  • BilimLand.kz арқылы 10-сынып материалдарынан «Зар заман» ақындарын іздейді.
  • Шортанбайдың «Бала зары» толғауын тыңдайды.
  • Толғауда көтерілген мәселелерді жазып алады.
  • Топта талқылап, қорытынды түйін шығарады.
  • Нақты 2 мәселе бойынша дәлел келтіріп, тарихпен байланыстыра пікір білдіреді.

Бағалау критерийлері

  • BilimLand.kz-ті орынды қолданады.
  • Толғаудан нақты 2 дәлел келтіреді.
  • Мәселелер бойынша қорытынды түйін айтады.

Шеткі топ: зерттеу, салыстыру және креативті тұжырым

  • Google арқылы «Зар заман» толғауына қатысты зерттеуші, ақын-жазушылардың пікірлерін табады.
  • Ақын көтерген мәселенің шынайылығына дәлелді талдау жасайды.
  • Қазақстан тарихымен байланыстырып, сол кезең оқиғаларынан мысал келтіреді.
  • Бүгінгі өмірмен сабақтастырып, T-кесте арқылы «Зар заман» мен қазіргі заманның маңызды тұстарын салыстырады.
  • Жұмысын сынып алдында қорғайды.

Бағалау критерийлері

  • Медиа материал арқылы зерттеушілердің пікірін табады.
  • Нақты дәлел келтіреді.
  • Мәселе төңірегіндегі көзқарастарды талдайды, салыстырады.
  • Өткен мен бүгінді салыстырып, креативті ой айтады.

Өзара бағалау

Оқушылар бір-біріне шынайы әрі нақты кері байланыс беріп, жұмыстың дәлелі мен құрылымына назар аударады.

Сабақтың соңы

2 минут

Үй тапсырмасы

  • Ш. Қанайұлының «Зар заман» толғауын толық оқып келу.
  • «Бала зары» шығармасын BilimLand.kz сайтынан тыңдау.

Сілтемелер

Рефлексия

Оқушылар сабақ соңында қысқаша ой түйіндейді:

  • Мен үшін жеңіл болған 2 нәрсе…
  • Мен үшін қиын болған 2 нәрсе…