Ертегінің мазмұнын ашу
Сабақтың мазмұны
Бұл сабақта оқушылар түрлі түсті бояуларды қолдана отырып, ертегінің қыр-сырын ашуды, көркем ойлауын дамытуды және өз идеясын бейнелеу тілі арқылы жеткізуді үйренеді. Негізгі бағыт — ертегі мазмұнын көз алдына елестетіп, оны иллюстрация арқылы әсерлі көрсету.
Сабақтың мақсаты
- Түрлі түсті бояулар арқылы ертегінің мазмұнын ашу, оқушының ой-өрісін дамыту.
- Ойлануға үйрету және дүниені тануға жетелеу.
- Қылқаламмен жеткізу: оқушының ойын көркем түрде бейнелей білуін қалыптастыру.
Міндеттер
Оқушыны ойланта білу, дүниені тани білу, қылқалам арқылы ойын жеткізуге баулу.
Ертегі кейіпкерлерін және оқиғаны көз алдына елестете отырып, мазмұнын иллюстрациялау; шығармашылық қабілетін дамыту.
Ертегіге қызығушылық пен сүйіспеншілікті арттыру, эстетикалық талғамды қалыптастыру және пәнге ынтасын күшейту.
Әртүрлі материалдармен жұмыс істеу дағдысын бекіту: бояу, қағаз, табиғи материалдар, композиция.
Көрнекіліктер мен материалдар
- Иллюстрациялық суреттер
- Мультимедиа
- Түрлі түсті қағаз, акварель бояулары
- Табиғи материалдар
- Магнитофон (дыбыстық сүйемелдеу үшін)
Иллюстрация жасауға қойылатын талаптар
1) Кейіпкер бейнесін айқындау
Ертегідегі басты кейіпкердің бет-әлпетін нақтылап, оны жеке парақтарда эскиз ретінде іздеу.
2) Сюжеттік көрініс таңдау
Ертегідегі ең қызықты оқиғадан көріністер жасап, әртүрлі жағдайға бірнеше нұсқада жобалық сурет салу.
3) Композицияны жүйелеу
Ізделген көріністерді бір жүйеге келтіріп, композициялық құрылымды айқындағаннан кейін ғана қағаз бетіне түсіру.
4) Мазмұнды ашу және түстің рөлі
Иллюстрация ертегінің мазмұнын ашуға қызмет етуі керек. Түстері ашық, жарқын әрі үйлесімді болғаны дұрыс.
Топтық жұмыс: тапсырмалар
Акварель бояуымен «Бауырсақ» ертегісін бейнелеп, жұмысты аяқтау.
Түрлі түсті қағаздардан аппликация құрастыру.
Табиғи материалдармен жұмыс жасап, шеберлікті көрсету.
Деңгейлік тапсырмаларды орындау.
Деңгейлік тапсырмалар тізімі
- 1)Топпен жұмыс: ертегінің мазмұнын ашу.
- 2)Әртүрлі материалға сурет салу техникасын меңгеру.
- 3)Түс тану: негізгі және қосымша түстерді ажырату.
- 4)«Сүйікті бейнеңді суретте» тапсырмасы.
- 5)«Ойлан да ойыңды жеткіз» сұрақтарына жауап беру.
- 6)«Кім жылдам?» ойыны.
- 7)Тест сұрақтары.
Түстану: «Бояулар сыры» ертегісінен үзінді және талқылау
Ертедегі суретшілер ең алдымен табиғаттың өзінен табылатын бояуларды қолданған. Олар балшық немесе ұнтақ күйінде кездесетін табиғи саз бояуларды пайдаланған. Бұл бояулардың сары, қызыл, қоңыр түрлері болады. Мысалы, кейбір бояулардың сыртында «Охра» деп жазылуы — оның майға езілген табиғи пигмент екенін білдіреді.
Сұрақ
«Охра» деген қандай түс?
Оқушылардың ықтимал жауабы: сары, адамның дене түсіне жақын реңк. Бұл түс көбіне портрет салуда қолданылады.
Қара бояу
Күйе мен ыстан алынған. Ата-бабаларымыз табиғи заттардан пигмент жасап, тұрмыстық бұйымдарды өрнектеуге пайдаланған.
Қызыл және ашық қызыл
Қан қызыл бояуды кей өсімдіктерден, ал ашық қызыл реңді түрлі жемістерді қайнату арқылы алған.
Сары бояу
Өсімдіктер мен ағаш тамырларынан: сиыр қарақат, қанды ағаш, сүттіген, тұт ағашының тамыры секілді табиғи көздерден алынған.
Қоңыр бояу
Грек жаңғағының қабығын немесе жер мүгін қайнатып алған. Табиғи пигменттердің осындай өзіндік тарихы бар.
«Ойлан да ойыңды жеткіз»: сұрақтар
Төмендегі сұрақтар оқушының ойлауын, табиғатты бақылауын және түсті түсіндіру қабілетін дамытады.
- Композиция дегеніміз не?
- Қоян қыста неге ақ түске енеді?
- Шегіртке неге жасыл түсті?
- Тіршілігін сақтау үшін аңдар түсін қалай өзгертеді?
- Гүлдер неге әдемі түске боялған?
- Балықтың жоны неге қара, ал төсі неге ақ?
- Кемпірқосақтағы түстерді ретімен атап бер.
- Күзде жапырақ неге сары түске боялады?
- Ала түсті жануарлар бар ма? Мысал келтір.
- Көбелек неге түрлі-түсті?
Қорытындылау және бағалау
Сабақ соңында оқушылар өз жұмыстарын таныстырып, салған суреттері бойынша мазмұнын талдап айтып береді. Мұғалім оқушының композицияны түсінуін, түстерді үйлестіруін, материалмен жұмыс техникасын және шығармашылық идеясын бағалайды.
Үй тапсырмасы
Ертегіні толық аяқтап, иллюстрациялардан шағын альбом құрастыру.