Ребусты шешу, шешуіндегі сөзге сипаттама беру
Тақырыбы: дара және күрделі сын есім
Бұл сабақта оқушылар сын есімнің дара және күрделі түрлерін ажыратып, оларды сөйлем ішінде дұрыс қолдануға дағдыланады.
Мақсаты
- Дара және күрделі сын есімдермен таныстыру.
- Дара мен күрделіні ажырата білуге үйрету: күрделі сын есім екі-үш сөзден тұрса да, бір атау ретінде қолданылып, бір сұраққа жауап беріп, сөйлемде бір ғана мүшенің қызметін атқаратынын ұғындыру.
- Оқушыларды өз ойын еркін айтуға, Отанын және туған жерін қадірлеуге, қорғауға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Кесте, слайдтар, бейнефильм.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Негізгі назар: салыстыру, түрлендіру, және мәтіннен табу арқылы сын есімдерді нақты қолдану.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Үлкенге де сіз,
Кішіге де сіз.
Сәлем бердік сіздерге,
Құрметпенен біз.
2) Үй тапсырмасын тексеру
17-жаттығу: ребусты шешу және шыққан сөзге сипаттама беру (1-слайд).
Ребус жауабы: Жүйрік ат
Қарсы мәндес сын есімдерге қатар бойынша мысал келтіріп, үй тапсырмасын қорытындылау (2-слайд).
Қ
- қара — ақ
- қатты — жұмсақ
- қатал — жуас
- қараңғы — жарық
- қымбат — арзан
- құрғақ — сулы
- қысқа — ұзын
Ж
- жарық — қараңғы
- жақын — алыс
- жуан — жіңішке
- жұмсақ — қатты
- жуас — асау
- жұқа — қалың
- жылы — суық
- жаман — жақсы
А
- ақ — қара
- аласа — биік
- арам — адал
- ащы — тұщы
- ақылды — ақымақ
- арзан — қымбат
- алыс — жақын
3) Жаңа тақырып: дара және күрделі сын есімдер
Дара сын есім
Бір сөзден тұрады.
Күрделі сын есім
Екі немесе одан да көп сөзден тұрады, бірақ сөйлемде бір ұғым ретінде қолданылады.
Кесте бойынша жұмыс жүргізіледі: оқушылар мысалдарды қарап, сын есімдердің құрылымын анықтап, сұрақ қою арқылы дәлелдейді.
4) Көркем жазу минуты
Дара сын есімдер
Ққ: қара, қоңыр, қызыл, қою, құрғақ.
Күрделі сын есімдер
қара ала, қара көк, қызғылт сары, қатты қымбат.
5) Пысықтау: жаттығулар орындау
19-жаттығу: мәтінді түсініп оқу, сын есімдерді табу және салыстыру (қаз туралы бейне).
Оның мойны ұзын, аяғы қысқа, қызыл немесе қызғылт сары түсті болып келеді. Украинада арқасы мен мойны қара сұр, омырауы ақшыл сұр, құрсақ жағы ақ қаздар да кездеседі.
20-жаттығу: бір-біріңе түсіндіре отырып, дара сын есімдерді күрделі сын есімдерге айналдырып жаз.
| Дара | Күрделіге айналдыру |
|---|---|
| ақ | ақшыл қоңыр |
| қоңыр | қоңырлау сары |
| боз | ақ боз |
| торы | ала торы |
6) Сергіту сәті
Қане, тұра қалайық,
Қимылдасын қол-аяқ.
Кірпікті де қағайық,
Терең демді алайық.
Орнымызға отырып,
Сабаққа назар салайық.
7) Жұмбақ: шешуін табу және талдау
Қара ала тоны бар,
Аңдардың ол «краны».
Оны сен де танып ал,
Серейтіп кеп тұрады.
Шешуі: керік
Тапсырма: сын есімдерді тауып, олардың дара немесе күрделі екенін дәлелде. Сондай-ақ керікке қысқаша сипаттама бер.
23-жаттығу: суретке қарап әңгіме құрастырып жаз. Әңгімеде күрделі сын есімдерді қолдануды ұмытпа (жайлау туралы слайдтар).
Жазбаға арналған тірек сөздер
сары ала дала, көкшіл аспан, қоңыр салқын жел, ақ боз үй, жасыл жайлау
Автор туралы мәлімет
Талдықорған қаласы, №16 орта мектеп-гимназиясы.
4-сынып мұғалімі: Г. Н. Жұмадилова.
Тақырып: дара және күрделі сын есім.