Үлгерімі төмен оқушыларды өз бетінше жұмыс істеуге баулу жолдарыБала тәрбиесі қай заманның, қай қоғамның болсын ойшылдары мен зерделі зиялыларын толассыз толғанысқа, үздіксіз ізденіске түсірген ізгі мұрат екені даусыз
Үлгерімі төмен оқушыларды өз бетінше жұмыс істеуге баулу жолдары
Бала тәрбиесі — қай заманның, қай қоғамның болсын ойшылдары мен зерделі зиялыларын толассыз толғанысқа, үздіксіз ізденіске түсірген ізгі мұрат. Баланың алғашқы тәрбиесі ата-анасын, туған-туысқандарын, жолдасын құрметтеуден басталады. Себебі ата-анасын сыйламаған бала жолдасына да, қоғамға да пайда келтіре алмайды. Ал қоғамға пайда келтіре алмаса, тәрбиедегі олқылық тереңдеп, ақыр соңында оқу үлгерімінің төмендеуіне де әкелуі мүмкін.
Үлгермеушіліктің негізгі себептері
-
Қоғамдық және тұрмыстық жағдайлар: отбасы ахуалы, әлеуметтік орта, күнделікті өмірдің ұйымдасуы оқу үдерісіне әсер етеді.
-
Мінез-құлық және психологиялық ерекшеліктер: жағымсыз әдеттер, эмоциялық тұрақсыздық, психиканың өзгеше қалыптасуы немесе нормадан ауытқу.
-
Педагогикалық қолдаудың жеткіліксіздігі: оқыту мен тәрбиелеудегі жүйесіздік, әдістемелік олқылықтар.
Мұғалімнің жүйелі жұмысы: анықтау, қолдау, нәтижеге жеткізу
Мұғалім ең алдымен үлгерімі төмен оқушыларды анықтап, жыл бойы мақсатты жұмыс жүргізу арқылы үлгерімін арттыруға көмектесуі қажет. Бұл жұмыс оқушының жеке тұлғалық мүмкіндіктерін ашуға, пәнге қызығушылығын көтеруге және мемлекеттік білім стандарттарын меңгертуге бағытталады.
Диагностика және есепке алу
Сабақ барысында мұғалім оқушының пәнді меңгеру деңгейін, нәтижесін тұрақты бақылап, диагностикалау жүргізеді. Бұл тәсіл оқушының қай тұста қиналатынын нақты анықтап, дер кезінде жеке көмек көрсетуге мүмкіндік береді.
Себепті табу — шешімнің бастауы
Диагностика оқушы үлгермеушілігінің түпкі себептерін айқындауға көмектеседі. Себебі дұрыс анықталмаса, қолдау шаралары да нәтижесіз болуы мүмкін.
Өз бетінше жұмыс істеуге баулудың практикалық бағыттары
Білім сапасын арттыру үшін оқушыны өз бетінше еңбектенуге үйрету маңызды. Ол үшін алған білімін жүйелеуге, сыни тұрғыдан ойлауға, дұрыс сөйлеуге және сауатты оқуға біртіндеп жетелеу қажет. Сонымен қатар сөздік қорын байытуға бағытталған тұрақты жаттығулар оқу нәтижесін айқын жақсартады.
Тапсырмаларды іріктеу қағидалары
Деңгейге сәйкестік: тапсырмалар оқушының нақты мүмкіндігіне сай алынып, «қолынан келеді» сезімін қалыптастыруы тиіс.
Тілді дамыту құралдары: сөздіктер, суреттер, сөздік ойындар, сөзжұмбақтар сөйлеу белсенділігін арттырады.
Біртіндеп күрделендіру: жаттығулар оқушының жасы мен ойлау ерекшелігіне сай кезең-кезеңімен тереңдетілуі керек.
Жұмыс жағдайын ұйымдастыру: тапсырма орындауда алаңдататын факторларды азайтып, үйреншікті әрі тыныш орта қалыптастырған жөн.
Зейінді ауыстыру дағдысы және оқу үдерісіндегі икемділік
Мектеп жағдайында деңгейі төмен оқушыларды бір пәннен екінші пәнге, бағдарламаның бір бөлімінен келесі бөліміне, жұмыстың бір түрінен екіншісіне жиі ауыстырып отыру қажет болады. Бұл кезде зейінді тез аудара білу — сыртқы әсерлерге кідіріссіз жауап беруге көмектесетін маңызды қабілет.
Дегенмен зейінді ауыстыру дағдысы бірден қалыптаспайды: ол оқушының ерік сапалары жеткілікті дамыған кезде, әсіресе оқу материалын түсініп, оны ұмытпайтындай етіп меңгерген жағдайда ғана тұрақты болады. Сондықтан тапсырмалар жүйесі түсіну мен бекітуді қатар қамтып, оқу әрекетін бірізді ұйымдастыруға бағытталуы тиіс.