Қазақша рефераттар

Азот қышқылының электролиттік диссоциациялану теңдеуін жазыңдар

Тақырып: Нитраттар. Азоттың табиғаттағы айналымы

Бұл сабақ 9-сыныпқа арналған және нитраттардың химиялық қасиеттері мен қолданылуын, сондай-ақ азоттың табиғаттағы айналымын жүйелі түрде түсіндіруге бағытталған.

Сабақтың типі

Аралас сабақ

Сабақтың әдісі

Ішінара ізденіс

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушылардың нитраттардың химиялық қасиеттері, қолданылуы және азоттың табиғаттағы айналымы туралы білімін қалыптастыру.

Дамытушылық

Ойды еркін жеткізу, іздену дағдыларын дамыту және пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Тағам өнімдерінің құрамындағы химиялық заттардың адам денсаулығы үшін маңызын көрсету, олардың жетіспеушілігінен туындайтын аурулардың алдын алу шараларын анықтау.

Сабақ құрылымы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Кезекшінің міндетін қадағалау.
  • Сабақтың ұстанымдары мен мақсаттарын қысқаша таныстыру.

2) Үй тапсырмасын тексеру (сұрақтар)

Төмендегі тапсырмалар арқылы азот қышқылы бойынша негізгі түсініктер қайталанады:

  1. 1) Азот қышқылының электролиттік диссоциациялану теңдеуін жазыңдар.

  2. 2) Лабораторияда азот қышқылын қалай алады? Оның физикалық қасиеттерін сипаттаңдар.

  3. 3) Таза азот қышқылы қандай зат?

  4. 4) Ұзақ сақтағанда қышқыл біртіндеп қызғылт-қоңыр түске өзгереді. Оның себебі қандай?

  5. 5) Жарықтың әсерінен азот қышқылы қандай заттарға ыдырайды?

  6. 6) Азот қышқылының негіздермен әрекеттесу реакция теңдеуін жазыңдар.

  7. 7) Азот қышқылының негіздік оксидтермен әрекеттесу реакция теңдеуін жазыңдар.

  8. 8) Концентрациялы азот қышқылы кейбір металдармен неге әрекеттеспейді?

Жаңа сабақ: Нитраттарға кіріспе

1) Нитраттарға жалпы сипаттама

Нитраттар — азот қышқылының тұздары. Бұл тақырыпта олардың негізгі қасиеттері мен қолданылу бағыттары қарастырылады.

2) Нитраттардың ашылу тарихы және өндірісте қолданылуы

Ерте кезден үнді селитрасы атауымен белгілі болған зат — KNO3 (калий нитраты). Бұл сирек минерал бұрын тек Үндістаннан әкелінетін. Үнді селитрасы оқ-дәрі жасау үшін кеңінен қолданылды.

Маңызды ой: Либихтің еңбектерінен кейін селитраның ауыл шаруашылығы үшін аса пайдалы екені және оны көп мөлшерде өндіру қажеттігі анықталды.

Чилидің Атакама шөлінде өсімдіктер мен жануар қалдықтарының мыңдаған жыл бойы ыдырауы нәтижесінде селитра қоры жиналған. Талдау нәтижесі бойынша Чили селитрасы — құм мен балшық, натрий хлориді және сульфаты қоспалары бар натрий нитраты.

Чили селитрасының қызықты ерекшелігі — оның құрамында натрий иодатының кездесуі.

Селитра қорынан натрий нитратын алу үшін оны ыстық суда ерітіп, ерітіндіні сүзіп, кейін салқындатқан. Нәтижесінде натрий нитраты тұнба түрінде алынған және тыңайтқыш ретінде сатылымға шығарыла бастаған.

XIX ғасырдағы өндірістік маңызы

XIX ғасырда Чили басқа аймақтарды селитрамен қамтамасыз ететін негізгі орталықтардың біріне айналды.

Сонымен қатар, норвегиялық химиктер жергілікті арзан энергияны пайдаланып, тыңайтқыш алудың балама әдісін ұсынды. Олар ылғал ауаны электр доғасынан өткізіп, азотты байланыстырудың табиғи процесін жасанды түрде жүргізді.

Осылайша ауадан алынған шамамен 1% азот қышқылын ізбеспен әрекеттестіріп, кальций нитратына айналдырды. Бұл зат «Норвегиялық селитра» атауына ие болды.