Дара етістік. Жұмбақ шешу
Қызылорда қаласы, №112 орта мектеп
Бастауыш сынып мұғалімі: Балғабаева Перизат Мұратқызы
Сабақтың тақырыбы: Дара және күрделі етістік
Білімділік
Оқушыларға дара және күрделі етістік туралы мәлімет беру, олардың жасалу ерекшеліктерін ажырата білуге үйрету.
Дамытушылық
Оқушылардың ой-өрісін, өзіндік іс-әрекетін, шығармашылық қабілетін дамыту; ойын еркін айтуға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Есте сақтау қабілетін жетілдіру, ізденімпаздыққа баулу және сауатты жазуға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Тірек сызбалар
- Интерактивті тақта
- Сөзжұмбақ
- Таратпа материалдар
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
1) Психологиялық дайындық
Балалар, қазір бізде қазақ тілі сабағы. Осы сабаққа қандай дайындықпен келдіңдер?
Сыныбымыз тап-таза,
Бор да дайын тақтада.
Ойымызды жинақтап,
Отырайық партада.
Ойға толып санамыз,
«Бестік» болсын бағамыз.
Баласындай бір үйдің,
Тату болсын арамыз.
II. Үй тапсырмасын тексеру
399-жаттығу: әр топтан бір оқушы оқиды.
1-топ
Ребусты шешу.
2-топ
Шешуіндегі сөздің мағынасын ашу.
3-топ
Шешуіндегі сөзге әңгіме құрап, оқып беру.
III. Жаңа сабақ
Ой ашар
Жұмбақ:
Тоғыз белбеу, қос жібек,
Екі мұрын, бір шүмек.
Ол не?
Жауабы: домбыра
«Домбыра» сөзін қатыстырып, дара және күрделі етістіктерді қолданып сөйлем құраңдар.
Бүгінгі сабақта дара және күрделі етістік туралы алған білімімізді әрі қарай толықтырамыз.
IV. Оқулықпен жұмыс
400-жаттығу (143-бет)
Жұмбақтың шешуін тап:
Жолбарысқа ұқсайды,
Тышқанды ғана ұстайды.
Жауабы: мысық
- Жұмбақты жатқа жаз.
- Етістіктердің астын сыз, оларға сұрақ қой.
402-жаттығу (143-бет)
Мәтінді көшіріп жаз:
Күз келді. Күн суыта бастады. Шөп сарғайды. Ағаштың жапырақтары түсті. Құстар жылы жаққа ұшып кетті. Біз жылы киімімізді кидік.
- Етістіктердің астын екі рет сыз.
- Олардың қайсысы дара, қайсысы күрделі етістік екенін анықта.
V. Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады.
VI. Шығармашылық жұмыс
1-топ
Берілген әріптен басталатын етістіктерге мысал келтір:
Т: терді, тоқыды, тарады, тасыды, тарқатады
Б: бақырды, басты, барды, байқады, болды, биледі, байлады
С: сезді, сенді, сыпырды, сипады, секірді, сөйлесті, сайрады
2-топ
Дара етістікті күрделі етістікке айналдыр:
3-топ
Берілген сөздерді өз орнына қойып, сөйлемді дұрыс құрастырып жаз.
Ереже
Заттардың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөздерді етістік дейміз. Етістіктерге не істеді? қайтті? не қылды? деген сұрақтар қойылады.
Сәйкестендіру тапсырмасы
(Оқушылар сәйкес жұптарды табады және түсіндіреді.)
Үндемес диктант (қимылмен көрсету)
- Отырды
- Ашып қарады
- Шертті
- Сипап отыр
- Айналды
Ойын: «Кім білгір?»
Мұғалім етістіктерді оқиды. Оқушылар оның дара немесе күрделі екенін белгі арқылы көрсетеді.
VII. Сабақты қорытындылау (рефлексия)
«Кезбе тілші» әдісі
1-топ
— Етістіктің құрамына қарай қандай түрлері болады?
Дара етістік
Күрделі етістік
2-топ
— Дара етістік неше сөзден тұрады?
Дара етістік бір сөзден тұрады. Мысалы: келді, оқыды, көрді.
3-топ
— Күрделі етістік дегеніміз не?
Күрделі етістік екі немесе одан да көп сөзден тұрады. Мысалы: келе жатыр, оқып отыр, көріп тұр.
Бағалау
Топтық жұмыс, тапсырмалар мен белсенділік бойынша бағалау жүргізіледі.
Үй тапсырмасы
Мұғалім оқу бағдарламасына сай үй тапсырмасын береді (жаттығу нөмірі мен талаптары нақтыланады).