Оқымысты бала
Әдебиеттік оқу • 4-сынып
Сабақ тақырыбы: «Шешенің балаларын сүюі» — Міржақып Дулатов
Бұл сабақта оқушылар Міржақып Дулатұлының өмірі мен шығармашылығымен танысып, «Шешенің балаларын сүюі» өлеңінің тақырыбы мен идеясын ашады. Негізгі назар — ананың құдіреті, мейірімі мен қасиеті, сондай-ақ оқушының ой-өрісін кеңейту, тіл байлығын арттыру және өз ойын жүйелі жеткізе білу дағдыларын дамытуға бағытталады.
Сабақтың мақсаты
- Ақын өмірбаянын таныстыру, өлеңнің тақырыбы мен идеясын ашу.
- Ананың құдіреті мен қасиеті туралы түсінік қалыптастыру.
- Ой-өрісті, тіл байлығын дамыту; жүйелі сөйлеуге, өз ойын еркін айтуға баулу.
- Қазақтың ұлы тұлғаларын құрметтеу сезімін тәрбиелеу.
Ұйымдастыру
- Сабақ түрі
- Аралас сабақ
- Әдіс-тәсілдер
- Сызбамен жұмыс, сұрақ-жауап, өлең құрастыру, эссе жазу
- Көрнекілік
- Флипчарт, музыка
- Пәнаралық байланыс
- Қазақ тілі
I. Мотивациялық-бағдарлау кезеңі
Психологиялық дайындық
Мұғалім оқушыларға жылы тілек білдіреді, ал сынып бір-біріне қарап жымиып, сәттілік тілейді:
Сендерге табыс тілеймін,
Жарық пен жылу, денсаулық!
Біріңе-бірің сендер де,
Тілеңдер біраз жақсылық.
Өткенді еске түсіру
Кеше оқушылар Ахмет Байтұрсыновтың «Ақкөл жағасында» әңгімесін өткен. 2–3 оқушыдан сұрау арқылы негізгі ойлар нақтыланады:
- Ахмет Байтұрсынов кім?
- Неге оны «бес арыстың бірі» деп атаймыз?
«Бес арыс» және бүгінгі тұлға
Мұғалім «Бес арыс» ұғымын еске түсіріп, бүгінгі сабақ Міржақып Дулатовқа арналатынын айқындайды:
Міржақып Дулатұлы: қысқаша өмірбаян
Міржақып Дулатұлы — ақын, жазушы, Алаш қайраткері, аудармашы, драматург. Ол 1885 жылғы 25 қарашада бұрынғы Торғай облысы, қазіргі Жанкелдин ауданындағы Қызылбел елді мекенінде дүниеге келген.
1935 жылы 50 жасқа 1 ай қалғанда Ақ теңіз–Балтық каналы бойындағы Сосновец станциясындағы түрме ауруханасында ауыр науқастан қайтыс болды.
Қоғамдық-рухани ұстанымы
«Оян, қазақ!» еңбегінде ол елін өнер-білімге шақырып, қазақ халқының өзге жұртпен терезесі тең, іргелі ел болғанын аңсады.
Шығармаларына шолу
Өлеңдері
- Алашқа
- Зар заман
- Мектепке
- Елім-ай
- Жас қазақ, қайдасың?
- Шешенің балаларын сүюі
Әңгімелері
- Жазғы кеш
- Оқымысты бала
- Күз
- Қасқыр қысты қалай өткізеді?
- Шалдың үш баласы
- Ешкімге жауыздық қылма
Роман
«Бақытсыз Жамал»
Аудармалары
А. С. Пушкиннен, Абу Фирастан, Шиллерден, Лермонтовтан және т.б.
Негізгі мәтін: «Шешенің балаларын сүюі»
Бүгінгі сабақта оқушыларға ең жақын тақырып — ана туралы сөз қозғаймыз. «Анаға баланың алалығы жоқ» дегендей, әр ана өз баласын бірдей сүйеді, үнемі ойлап, үлгілі, әдепті, білімді болғанын қалайды.
II. Операциялық-орындаушылық кезең
- Өлеңді мәнерлеп оқу.
- Мағынасын талдау, түсіндіру.
- Оқушыларға оқыту.
- Өлеңнің сұрақ-жауап үлгісінде құрылғанына назар аударту.
Талқылау: «Ана» ұғымы
Бала дүниеге келген сәттен бастап, анасы жанынан табылады. Оқушылар ана туралы өз ойларын төмендегі тіркестер арқылы жинақтайды:
- Ең жақын адам
- Ең қымбат адам
- Тілекші
- Қамқоршы
- Жарық өмір сыйлаушы
Сөздікпен жұмыс
- Көз жасын көлдету
- Қатты жылау.
- Төбесі көкке жету
- Қатты қуану.
Шығармашылық жұмыс (фонда «Анашым» әні)
1-қатар
Ана туралы эссе жазу.
2-қатар
Ана туралы мақал-мәтел жазу.
3-қатар
Ана туралы өлең құрастыру.
Өлең құрастыруға үлгі
III. Рефлексиялық-бағалау кезеңі
Ана — өмір шырағы,
Ана — өмір тірегі.
«Ана» деген жылы есім —
Жан тербетер ұлы есім.
Оқушылар анамызды жақсы ісімізбен, жылы сөзімізбен қуанта алатынымызды қорытындылайды. Қыс мезгілі болса да, тақтадағы құшағын жайған ана бейнесіне гүл «сыйлау» арқылы әр бала жүректен шыққан жылы тілегін айтады.
Үй тапсырмасы
Өлеңді жаттап келу.
Бағалау
Сабаққа қатысу белсенділігі, мәнерлеп оқу, жауап беру сапасы және шығармашылық жұмыстың мазмұны бойынша бағаланады.