Қазақша рефераттар

Аққу көлдің сәні

Сабақтың тақырыбы

Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы.

Сабақтың мақсаттары

Оқыту мақсаты

Поэмадағы негізгі кейіпкерлер — аққуларға қатысты екі түрлі көзқарасты салыстыра бағалау: жақтаушы және даттаушы топ. Әр топ мәтіннен дәлел, айғақ келтіріп, мақал-мәтелдер мен афоризмдерді орынды қолдана отырып, өз ұстанымын қорғайды.

Тәрбиелік мақсаты

Көлдің және табиғаттың көркі саналатын аққуды қорғау қажеттігін ұғындыру, табиғатты аялау құндылығын бекіту, сондай-ақ ананың балаға деген шексіз махаббатын терең түсіндіру.

Дамытушылық мақсаты

Мәтінді түсініп оқуға дағдыландыру: сөз астарын тану, сын тұрғысынан қорытынды жасау, өз пікірін дәлелмен қорғау, шешендік қабілетті дамыту.

Сабақ форматы

Сабақ әдістері

  • Пікір-сайыс, пікір айту
  • Мәтінмен жұмыс
  • Сын тұрғысынан ойлау
  • Қарама-қарсы сұрақ қою

Сабақ түрі

Пікір-сайыс сабағы.

Негізгі идея: табиғатты қорғау мен аналық махаббат құндылығын бір мәтін аясында қатар талдау.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру кезеңі

Пікір-сайыстың шарттары таныстырылады:

  • Шапшаң ойлау, мәселені талдай білу
  • Шыншылдық: нақты фактілерге сүйену
  • Қарсыласқа құрмет: әдеп сақтау, жеке басқа тимей, дәлелмен сөйлеу

Топқа бөлу

Оқушылар екі топқа бөлінеді: 1-топ — жақтаушы, 2-топ — даттаушы.

Алдын ала дайындық

Әр топ өз дәлелдерін, айғақтарын және кілт сөздерін алдын ала дайындап келеді. Сайысты жақтаушы топ бастайды.

Жақтаушы топ

Тақырып: «Аққуды атуға болмайды»

Кілт сөздер

  • Көлдің сәні — аққулар.
  • Аққу киесі оңдырмайды.

Негізгі дәлел

Поэмада аққулардың тынығу сәті, көлдің тылсым тыныштығы суреттеледі. Сол үйлесімді бұзушылар айыпталады: аққу жоғалса, көл тек құсынан ғана емес, өз сәнінен де айырылады. Поэманың түйіні — табиғатты қорғау, аялау.

Даттаушы топ

Тақырып: «Ана — махаббатымен құдіретті»

Кілт сөздер

  • Бәрі де адам үшін жаратылған.
  • Наным-сенімнен де ана махаббаты құдіретті.

Негізгі дәлел

Поэмада мәселе тек аққуға қатысты емес. Мұнда аурумен арпалысқан баланың тағдыры және оған араша іздеп, жан ұшыра күрескен ананың бейнесі бар. Түйін — аналық махаббаттың шегі жоқ, ол адамды ең ауыр таңдауға да жетелей алады.

Жұмыс кезеңдері

  1. 1 Оқушылар өз пікірін дәлелдеу үшін поэмадан қажетті үзінділерді іздеп, мағынасын талдайды.
  2. 2 Әр топ өз ұстанымын қуаттайтын мақал-мәтелдер, афоризмдер және қанатты сөздер топтамасын ұсынып, талдайды.
  3. 3 Әр топтан спикерлер сайланады.
  4. 4 Топтар дәлелдемелерін, айғақтары мен кілт сөздерін жүйелеп, сөйлеу құрылымын нақтылайды.
  5. 5 Қарама-қарсы сұрақ қою кезеңі: бір топ екінші топқа сұрақ қоя отырып, қарсы тараптың дәлеліндегі әлсіз тұсты табуға және оны өз ұстанымына қайыруға ұмтылады.

Жақтаушы топтан мысал дәлелдер

Қойшыбай Қанағат

Дәлел: аққу — киелі құс, көлдің көркі

Аққу — киелі құс, өте нәзік жаратылыс. Аққуды ешқашан атуға болмайды. Аққу — көлдің сәні; аққу болмаса, көл жетім қалады.

Поэмадан үзінді

Беу, дүние-ай, аққулар оралғанда,

Айдын көлдің иесі жол алғанда.

Жетісіп бір Жетім көл қалушы еді-ау,

Тынушы еді-ау теңселген қара орман да.

Таянғанда аққулар қонар маңға,

Әлдилеп ақ төсінде, бермей тыным,

Ақ айдын ақ мүсінін тербейтұғын.

Тірі жан аяқ басып келмейтұғын

Аққулар аман-есен қайтқанша,

Ұрпақтан ұрпақ алып жалықпастан,

Сондай бір дәстүр бар-ды қалыптасқан.

Бұл үзінді аққулардың халық санасында ерекше қадірленетінін, олардың тыныштығын бұзбау — қалыптасқан дәстүр екенін аңғартады.

Оразалиева Айжан

Дәлел: аққуды ату — табиғатқа жасалған қиянат

Аққулар — көлдің сәні. Аққу — табиғат жаратқан ең сұлу құстардың бірі. «Аққуды атуға болады» деген пікірмен ешқашан келіспеймін. Қазақ танымында киелі құстар аз емес, соның бірі — аққу.

Поэмадан үзінді

(Үзінді мәтіні берілмеген. Оқушы таңдаған жолдарды осы бөлімге енгізуге болады.)