Дала жұлдызы әңгімесінің авторы кім
Сабақтың мақсаты
Танымдық
Оқушыларға Ыбырайдың балаларға арнап алғаш мектеп ашуы туралы түсінік беру.
Дамытушылық
Тіл байлығын, сөздік қорын және есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Ыбырайдың өмірі мен еңбегін үлгі ете отырып, білімді, саналы, ізденімпаз болуға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру
Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, оқу құралдарын реттеу, көңіл күй қалыптастыру.
2) Психологиялық дайындық
Қазақ тілім — өз тілім, ана тілім,
Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім.
Қастерлейді ұл-қызың мәңгі сені,
Болашағым, бақытым, дара тілім.
3) Үй тапсырмасын тексеру
М. Дулатовтың «Қырдан келген жас қазақ» мәтіні бойынша жұмыс.
а) Мазмұнын айту
Оқушылар мәтін мазмұнын ретімен баяндап береді.
ә) Сұрақ-жауап
- 1) Қырдан келген жас қазақ кім? — Шоқан.
- 2) Шоқан қайда оқыды? — Омбыдағы кадет корпусында.
- 3) Шоқанның досы кім? — Потанин.
- 4) Оның талабы қандай болды? — Ғылымға ұмтылып, қазақ халқына пайда келтіру.
б) Бос орындарды толықтыру
Мұғалім сөйлемді оқиды, оқушылар қалдырылған сөздерді табады:
«Мен ең әуелі ... жақсы көремін. Одан кейін ..., одан кейін ..., бүкіл ... жақсы көремін», — дейтін.
Кілт сөздер: қазағымды, Сібірімді, Россияны, адамзатты.
в) Достары
Шоқанның достары: Достоевский, Дуров, Потанин.
г) Қорытындылау
Оқушылар Шоқанның зерттеуші-ғалым екенін, елін сүйген азамат екенін қорытындылайды.
4) Жаңа сабақ
а) Ребус шешу
Тақырыпты ашу: «Дала жұлдызы».
ә) Дәптермен жұмыс
Күні, тақырыбы, авторы: С. Мәуленов — «Дала жұлдызы».
б) Автор туралы
Сырбай Мәуленов 1927 жылы 17 қыркүйекте қазіргі Қостанай облысы, Жангелдин ауданында дүниеге келген.
Ұлы Отан соғысының ардагері, жазушы. Ыбырай еңбектерін жарыққа шығаруға үлес қосқан.
5) Жатқа айту
С. Мәуленовтің «Мен елімді сүйемін» мәтінінен үзінділерді оқушылар жатқа айтады.
6) Тест жұмысы
Төмендегі сұрақтар арқылы негізгі тұлға айқындалады:
- 1. Мектебіміз кімнің атында?
- 2. Алғашқы ұстаз кім?
- 3. «Кел, балалар, оқылық» өлеңінің авторы кім?
- 4. «Қазақ хрестоматиясы» еңбегінің авторы кім?
- 5. Балқожа бидің немересі кім?
Қорытынды: «Дала жұлдызы» — Ыбырай Алтынсарин.
- Қазіргі Қостанай облысында туған.
- «Кел, балалар, оқылық», «Өнер-білім бар жұрттар» және басқа да өлеңдердің авторы.
- Ұстаз-ағартушы, жазушы.
- «Қазақ хрестоматиясы» оқулығын жазған.
- Ертегілер, әңгімелер, мысалдар қалдырған.
Ескерту: Берілген бастапқы мәтінде даталарда сәйкессіздік бар. Сабақта өмірбаян деректерін оқулық/сенімді дереккөз бойынша нақтылап алу ұсынылады.
в) Мәтінді мәнерлеп оқу
Мұғалім мәтінді оқып береді, оқушылар тыңдап, негізгі ойды белгілейді.
г) Сұрақ-жауап арқылы мазмұнын ашу
- 1) Мәтін кім туралы? — Ыбырай.
- 2) Есжан кім? — Жол үстінде кездескен бала.
- 3) Неліктен оны «Әнкенің баласы» деп атаған? — Әкесі қайтыс болып, анасының қолында тәрбиеленген.
-
4) «Ыбырай қазақ даласының жарық жұлдызы еді» дегенді қалай түсінесің?
Ол кезеңде оқыған, білімді адамдар аз болған. Ыбырай алғаш мектеп ашып, елді білімге жетеледі.
ғ) Оқушылардың өз бетінше оқуы
Мәтінді іштей оқып, түсініксіз сөздерді белгілеу, қысқаша мазмұндауға дайындалу.
Поэзия минуты
Ыбырай өлеңін тізбектей оқу.
д) Мәтінді бөлімге бөлу (топтық жұмыс: «Ой қозғау»)
1-топ
Жоспар құру: әңгіменің басы, ортасы не туралы?
2-топ
Мәтіннен кейіпкерлерді табу.
3-топ
Ыбырай жолын жалғастырушылар туралы айтылған сөйлемдерді тауып, мәнерлеп оқу.
Талқылау сұрағы: Әңгіме неліктен «Дала жұлдызы» деп аталған?
е) Жаңа сабақты бекіту
- Басты кейіпкер: Ыбырай
- Ыбырайға алғаш кездескен бала: Есжан
- Есжанның анасы: Әнке
- Есжанның әкесі: Тілеуқабыл
- Ыбырайдың шәкірті, белгілі жазушы: Спандияр
ж) «Ұйқасын тап» ойыны
Егемен елімнің ертеңі — ... бүлдіршін біздерміз.
Әлемге танытар ...
Шаттықпен өсіп біз ...
з) «Жұлдызша» тапсырмалары және сабақ қорытындысы
- 1. Ыбырай атаның қандай шығармаларын білесің?
- 2. Ыбырай кімнің тәрбиесінде болған?
- 3. Балаларға қай өлеңінде бата береді?
- 4. «Дала жұлдызы» әңгімесінің авторы кім?
- 5. Ыбырай өлеңдерінің бірін жатқа айт.
Үй тапсырмасы
Мәтінді оқып келу, жоспар бойынша мазмұндауға дайындалу, таңдаулы үзіндіні мәнерлеп оқу.
Бағалау
Белсенділік, дұрыс жауап, мәнерлеп оқу және топтық жұмысқа қатысуына қарай бағаланады.