Қиын тапсырмаларды шешкеннен, музыканы ойнау əлдеқайда жағымды
Баланы музыка мектебіне берудің 10 себебі
Антон Семенович Макаренко: «Адамды тәрбиелеу — демек оның ертеңгі қуанышқа ие болатын келешек жолын тәрбиелеу» деген. Қазақ халқы да «Болам деген баланың, бетін қақпа — белін бу» деп бекер айтпаған.
Баланы саз мектебіне беру оның ой-өрісін кеңейтіп, жақсы қасиеттерді бойына сіңіруге ықпал етеді. Музыкамен жүйелі айналысқан баланың адамгершілік құндылықтары нығаяды, өз халқының дәстүрін, ән-күйін танып өседі. Сонымен бірге ол тек аспапта ойнауды ғана емес, қимыл мәдениетін дамытатын биді де меңгере алады.
Би баланың дене бітімінің дұрыс қалыптасуына, қозғалыс координациясының жақсаруына, сымбатты болып өсуіне әсер етеді.
1) Музыка — дәстүрді жалғастыру
Аспапта ойнау — ұлт мәдениетін ұлықтайтын, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын үлкен құндылық. Әлемнің көптеген халықтарында (еуропалық, азиялық, орыс, қазақ және т.б.) музыкалық тәрбиенің орны ерекше. Музыкаға жақын бала мәдениетке де жақын өседі.
2) Еркіндік пен тәртіпті қатар қалыптастырады
Аспапта шебер ойнау үшін тұрақты әрі үздіксіз жаттығу қажет. Спортшы қалай жүйелі дайындалса, музыкант та сондай қарқынмен еңбектенеді. Айырмашылығы — музыка мінезді жарақатсыз тәрбиелейді: шыдамдылық, өзін-өзі бақылау, жауапкершілік сияқты дағдылар табиғи түрде орнығады.
3) Математикалық ойлауды дамытады
Музыка — есептеу мен дәлдікті қажет ететін өнер. Бала дыбыс биіктігін, ырғақ өлшемін, нота мәтінін түсініп, есте сақтайды. Музыкалық шығармадағы логика кейде математикалық дәлелдеу тәрізді құрылымға ие.
Альберт Эйнштейн скрипкада ойнағаны белгілі. Сондай-ақ математиктердің едәуір бөлігі музыкалық үйірмелерге қатысатыны — бекер кездейсоқтық емес. Қиын тапсырмалардан кейін музыка ойнау баланы сергітіп, ойды реттеуге көмектеседі.
4) Музыка мен тіл — егіз ұғым
Музыкада да сөйлеудегі сияқты интонация, акцент, «сұрақ» және «леп» мәнері бар. Аспапта ойнайтын және ән салатын балалар көбіне ойды анық жеткізіп сөйлейді, сауатты жазады, грамматиканы тезірек меңгереді, шет тілдерін қабылдауы да жеңілдейді.
Әдебиет әлеміндегі көптеген тұлғалардың бірнеше тілді меңгеруі де өнер мен тілдің өзара байланысын аңғартады.
5) Құрылымды ойлауға үйретеді
Музыкалық шығарма белгілі бір құрылымға бағынады: үлкен бөлімдер кіші бөліктерге, ал олар фразалар мен мотивтерге бөлінеді. Бұл — жүйелі ойлауды қалыптастыратын табиғи жаттығу.
Психологтардың бақылауы бойынша, кейбір балалардың естуі немесе есте сақтауы бастапқыда әлсіз болғанымен, музыка арқылы құрылымдық ойлау қабілеті құрдастарынан озық дамуы мүмкін. Бұл әсіресе болашақ бағдарламашылар мен жүйе әкімшілері үшін пайдалы.
6) Сөйлеу және жан-жақтылық дағдысын күшейтеді
Музыкалық сабақтар баланың өзін ұстауын, тыңдауды, дәл орындауды, уақытты жоспарлауды үйретеді. Шығарманы орындау кезінде бала нұсқауды түсінеді, мақсат қояды, нәтижеге жету үшін қадамдап жұмыс істейді — бұл өмірлік маңызды дағдылар.
Бахтың мұрасы тәрізді күрделі шығармаларды меңгеру — тәртіп пен ішкі мәдениетті тәрбиелейтін үлкен мектеп. Мұндай тәжірибе болашақта басқару, ұйымдастыру қабілеттеріне де ықпал етеді.
7) Мінезді жұмсартып, рухты шыңдайды
Психологтардың пайымдауынша, музыканттар көбіне сезімтал әрі мейірімді болады. Сонымен қатар, сахнаға шығу, тұрақты еңбек ету, мақсатқа жету сияқты талаптар баланы қайсар әрі табандылыққа баулиды.
Музыкамен айналысқан балалар жаны ашық, төзімді, үлкенге құрмет, кішіге ізет танытуға бейім келеді.
8) Кез келген жағдайға дайын болуға үйретеді
Музыкалық мектептегі сынақ, бақылау сабақтары немесе класс концерті — нақты мерзімі бар жауапкершілік. Оны «бір аптаға кейінге қалдыру» мүмкін емес. Бұл балаға уақытпен жұмыс істеуді, қобалжуды басқаруды және нәтиже үшін жауап беруді үйретеді.
Мұндай шыңдалудан өткен баланы кейін емтихан да, жұмыс барысындағы қысым да оңай сүріндіре қоймайды.
9) Бір уақытта бірнеше істі атқаруды дамытады
Музыкант бір мезетте нотаны оқиды, ырғақты сақтайды, қол қимылын басқарады, дыбыстың тазалығын тыңдайды және эмоцияны жеткізеді. Бұл — көп тапсырмалы жұмысқа табиғи жаттығу.
Мұндай қабілет баланың мектепте де, кейінгі өмірінде де бірнеше бағытта қатар нәтижелі болуына көмектеседі.
10) Музыка — өмірлік жетістікке апарар сенімді жолдардың бірі
Жоғарыдағы 1–9 себептің бәрі музыка тәрбиесінің кешенді әсерін көрсетеді. Әлемге әйгілі көптеген тұлғалар бала кезінде музыкамен айналысқан. Мысалы, Агата Кристи өз естеліктерінде сахнада фортепианода ойнаудың оңай болмағанын айтады. Ал Кондолиза Райс керісінше, көпшілік алдында орындау тәжірибесінің өзіне сенім бергенін атап өткен.
Қай салада табысты адамнан сұрасаңыз да, олардың көпшілігі бала күнінде өнерге жақын болғанын байқайсыз.
Қорытынды ой
Музыкамен шұғылдану баланың дене дамуына, есту қабілетіне, қан айналымы мен тыныс алу жүйесіне, жалпы денсаулығына оң әсер етеді. Сондықтан болашақ музыка мектебінің ұстаздары бұл пайданың мәнін өздері ғана біліп қоймай, ата-аналарға да түсінікті түрде жеткізе алғаны дұрыс.
Балаларымыздың болашағын ойлап, жас күнінен уақытын тиімді пайдалануға бағыт беріп, өнер атты үлкен жолдың алғашқы баспалдағын бірге қалағандарыңыз үшін ұстаздар атынан шынайы алғыс білдіреміз.