Оқулықпен жұмыс Ішіне сыртына әдісі
Сабақтың барысы
Бұл сабақ тұйық етістікті бекітуге бағытталған және сайыс элементтері арқылы оқушылардың қызығушылығын арттыруды көздейді. Әр кезеңде оқушылар өзіндік оқу, жұптық түсіндіру, топтық талқылау және өзара бағалау арқылы білімін нығайтады.
I. Кіріспе: қызығушылықты ояту
A) Топқа бөлу
Оқушылар санау арқылы 2 топқа бөлінеді. Әр топ өз атауын таңдап, топ басшысын сайлайды. Вассерман технологиясы бойынша топ басшылары бағалау парағына топтың атауы мен мүшелерін тіркейді.
Ә) Үй тапсырмасын пысықтау
«Мақал-мәтелдердің қосымшаларын толықтыр» тапсырмасы бойынша әр топқа әртүрлі мақал жазылған парақшалар беріледі. Оқушылар орындап, аты-жөнін көрсетіп тапсырады. Дұрыс нұсқалар тақтадан көрсетіледі.
Кейін топтар жұмыстарын алмастырып, бір-бірінің жауабын тексереді және бағалау парағына өздері баға қояды.
Мақалдар (I топ)
- Отанын сүйген отқа жанбайды, суға батпайды.
- Егілмеген жер жетім, елінен айырылған ер – жетім.
- Ынтымақ жүрген жерде ырыс бірге жүреді.
- Талапты ерге нұр жауар.
Мақалдар (II топ)
- Жолдасын тастаған жолда қалар.
- Ерді талап ұшырар, құсты қанат ұшырар.
- Ақсұңқар ұшар жем үшін, ер жігіт туар ел үшін.
- Ердің ұялғаны – өлгені, еменнің майысқаны – сынғаны.
Ой қозғау: ұқсастық пен даралық
Оқушылардан қандай тарауды өтіп жатқанымыз сұралады. Содан кейін етістіктердің ортақ белгілері мен айырмашылықтарын атап, мысалдармен дәлелдеу тапсырмасы беріледі.
II. Негізгі бөлім: мағынаны тану
Сабақтың бұл кезеңінде «жеке – жұппен – топпен» тәсілі қолданылады: оқушы алдымен өзі оқып түсінеді, кейін жұпта талқылайды, соңында топ ішінде жүйелейді.
1) Жеке оқу
Оқушыларға оқулықтағы тұйық етістік тақырыбын оқу тапсырмасы беріледі. Алдымен жеке оқиды, кейін жаппай оқуға көшеді.
2) «Көршіңе айт» (жұптық түсіндіру)
Оқушылар оқыған ақпаратын бір-біріне түсіндіреді: тұйық етістіктің жасалу жолын, сөйлемдегі қызметін, үлгілерін айқындайды.
3) Топтық талқылау
Топ ішінде қорытынды жасалып, бір оқушы ортаға шығып түсіндіреді. Түсіндірген оқушыларға мұғалім бағалау парағына баға қояды.
4) Оқулықпен жұмыс: «Ішіне – сыртына» әдісі
Бұл әдіс оқушы ойын нақтылауға және ақпаратты жүйелеуге көмектеседі: тақырыпқа қатысты ұғымдар «ішіне», қатысы жоқтары «сыртына» жазылады.
260-жаттығу
Тұйық етістікті «ішіне», қалған етістік түрлерін «сыртына» орналастыру.
261-жаттығу
Берілген сөздерді әрі тұйық етістік, әрі зат есім ретінде қолданып, әрқайсысына екі сөз тіркесін құрастыру. Оқушылар орындап болған соң, кезекпен оқып береді.
III. Қорытынды: тест арқылы бекіту
Оқушылардың төрт сабақ бойы меңгерген білімін тексеру үшін әр тақырыптан бір сұрақтан тұратын қысқа тест алынады. Жауаптар белгіленген соң, парақтар жиналып араластырылып, қайта таратылады. Оқушылар дұрыс жауаппен салыстырып, бір-бірін тексеріп, бағалау парағына ұпай қояды. Ең көп балл жинаған топ жеңімпаз атанады.
Тест сұрақтары
-
Күрделі етістікті табыңыз.
- а) балтала
- ә) жұлқылады
- б) жүре бер
- в) көңілденген
- г) жаздыртты
-
Болымсыз етістікті табыңыз.
- а) Бүгін кезекші Асан емес.
- ә) Менде кітап жоқ.
- б) Сен ғана келген жоқсың.
- в) Уақытың я бар, я жоқ.
- г) Бұл кітап қызық емес.
-
Ырықсыз етісті табыңыз.
- а) жуынды
- ә) сөйленді
- б) қырынды
- в) жылынды
- г) киінді
-
Салт етістікті белгілеңіз.
- а) шерт
- ә) асық
- б) түт
- в) бүрік
- г) бақ
-
Тұйық етістікті табыңыз.
- а) Алтау
- ә) Сұлу
- б) Бау
- в) Отау
- г) Дау
Автор туралы мәлімет
Өңір
Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс ауданы
Мектеп
М. Шаханов атындағы жалпы орта мектебі
Пән мұғалімі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі — Полатова Айнұр Мүслімбекқызы