Оқушылардың Паскаль тілінінің графиктік режимімен таныстыру және графикалық объектілердің экранда орналасу ережесін ұғындыру

Мақсат пен міндеттер

Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушыларды Паскаль тілінің графикалық режимімен таныстыру және графикалық объектілердің экранда орналасу қағидаларын ұғындыру.

Білімділік

Паскаль тіліндегі графикалық режим туралы білімді қалыптастыру.

Дамытушылық

Программалау тәсілдері мен әдістерін қолдану дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Компьютермен қауіпсіз әрі дұрыс жұмыс жасау мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар тізімін нақтылау.
Кабинет пен техника қауіпсіздігін тексеру.
Сабақ жоспары және күтілетін нәтижемен таныстыру.

2) Жаңа тақырыпқа кіріспе (қайталау сұрақтары)

Паскаль тілінде қанша циклдік оператор бар?
Параметрлі цикл операторы дегеніміз не?
Алдын ала шарт тексеретін цикл дегеніміз не?
Қабатталған цикл дегеніміз не?
Таңдау операторы дегеніміз не?

GRAPH модулі және графикалық режим

Қазіргі компьютерлерде символдардан бөлек әртүрлі суреттер мен графиктер салуға болады. Бұл үшін Паскаль тілінде арнайы графикалық процедуралар қолданылады.

Графикалық процедуралар мен функциялар GRAPH модулінде орналасқан. Оларды пайдалану үшін сипаттау бөлімінде USES GRAPH; кілт сөзін көрсету қажет.

Графикамен жұмыс істеу алдында монитордың сәйкес режимі орнатылады. Паскальда алдын ала бекітілген драйверлер бар, әр драйвер үш түрлі режимнің бірінде жұмыс істей алады. Драйвер түрі мен режимі санмен немесе тұрақты мәнмен беріледі.

InitGraph: графикалық режимді іске қосу

Графикалық режимді бірінші рет іске қосу үшін InitGraph процедурасы қолданылады:

InitGraph(DriverVar, ModeVar: integer, Gol: string);

DriverVar: Графикалық адаптердің типі
ModeVar: Жұмыс режимі
Gol: GRAPH модулінің маршруты (жолы)

Программаның басында жиі қолданылатын үлгі:

Uses Graph;
Var d, m: Integer;
Begin
  d := Detect;
  InitGraph(d, m, '');
End;

Геометриялық объектілерді құру процедуралары

PutPixel: нүкте салу

PutPixel(x, y: Integer; color: Word); — экранға нүкте шығарады. Мұнда x, y — нүкте координаталары, ал color — түсі.

for i := 1 to 60 do
  PutPixel(i, 1, Red);

Бұл код бірінші қатарға 60 қызыл нүктеден тұратын сызық сызады.

Line және LineTo: түзу сызық

Line(x1, y1, x2, y2: Integer); — ағымдағы түс бойынша (x1, y1) нүктесінен (x2, y2) нүктесіне дейін кесінді сызады.

Line(1, 1, 600, 1);

Егер бастапқы нүкте көрсетілмесе, онда: LineTo(x, y: Integer); — курсор тұрған орнынан бастап (x, y) нүктесіне дейін сызық сызады.

SetLineStyle: стиль және қалыңдық

SetLineStyle(t, p, th: Word); — сызықтың стилін және қалыңдығын орнатады. Мұнда t — сызық түрі, p — үлгісі, th — қалыңдығы.

Анықтамалық кестелер: сызық стилі мен түстер

Сызық стильдері

Тұрақты атауы, мәні және қысқаша сипаттамасы.

Тұрақты	Мәні	Сипаттамасы
SolidLn	0	Үздіксіз сызық
DottedLn	1	Нүктелерден тұратын сызық
CenterLn	2	Нүктелер мен тиреден тұратын сызық
DashedLn	3	Штрихті-пунктирлі сызық
UserBitLn	4	Пайдаланушы тағайындайтын сызық түрі

Түстер (Color тұрақтылары)

Нөмірі және экрандағы түс атауы.

Тұрақты	Нөмірі	Экран түсі
Black	0	Қара
Blue	1	Көк
Green	2	Жасыл
Cyan	3	Көгілдір
Red	4	Қызыл
Magenta	5	Күлгін
Brown	6	Қоңыр
LightGray	7	Боз
LightBlue	57	Көкшіл
LightCyan	59	Ақшыл көк
LightRed	60	Қызғылт қоңыр
LightMagenta	61	Қызғыш
LightYellow	62	Сары
LightWhite	63	Ақ

Сергіту сәті

Көзге және дене қалпына арналған қысқа сергіту жаттығуларын орындау.

4) Жаңа тақырыпты бекіту

Сұрақтар

Экранның мәтіндік режимінен графикалық режимге қалай көшуге болады? Графикалық экраннан қалай шығуға болады?
Экранда сызық салатын қандай процедуралар бар? Олардың ұқсастығы мен айырмашылығы қандай?
Геометриялық фигуралар сызуға арналған қандай процедураларды білесіңдер?

Тапсырма №1

Нәтижесінде экранда әртүрлі стильмен салынған 2 төртбұрыш пайда болатын программа құрыңдар.

Үлгі код (Turbo Pascal)

Program Tortburys;
Uses Graph;
Var d, m: Integer;

Begin
  d := Detect;
  InitGraph(d, m, '');

  SetBkColor(1);

  Rectangle(150, 150, 300, 320);
  SetFillStyle(8, 6);
  FloodFill(160, 200, 15);

  SetFillStyle(1, 3);
  Bar(350, 150, 500, 320);

  ReadLn;
  CloseGraph;
End.

Ескерту: FloodFill үшін шекара түсі (мұнда 15) нақты контур түсімен сәйкес келуі қажет; әйтпесе толтыру дұрыс орындалмауы мүмкін.

5–6) Қорытындылау, бағалау және үй тапсырмасы

Сабақты қорытындылау

Оқушылар графикалық режимнің мәнін, GRAPH модулінің қызметін және негізгі графикалық процедураларды (нүкте, сызық, стиль орнату) қолдану қағидаларын меңгереді.

Үй тапсырмасы

Тақырып: «Графика». Конспектіні толықтыру және графикалық режимді іске қосу мен қарапайым фигураларды салуға байланысты мысалдарды қайталау.

Автор туралы мәлімет

Мектеп: Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауылы, Жансүгіров атындағы орта мектебі (КММ)
Мұғалім: Информатика пәні мұғалімі Альпишева Алия Ахметуллаевна