Мектептің жүрегі - мұғалім
Сыныптан тыс іс-шара
«Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ»
Мақсаты
- Оқушыларды ата-бабадан қалған өнегелі сөздер арқылы адамгершілікке тәрбиелеу.
- Ойды нақты әрі дұрыс жеткізуге, тапқыр сөйлеп, салмақты пікір айтуға үйрету.
- Сөз өнері арқылы дүниетанымды кеңейтіп, даналыққа баулу.
Көрнекілігі
Презентация.
Қатысушылар
- «Сұңқар» тобы
- «Тұлпар» тобы
Кіріспе сөз
Құрметті ұстаздар, оқушылар және қонақтар! Бүгін біздің сыныбымызда «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» атты танымдық сайыс өтеді.
Алдымен, әділ қазылар алқасын таныстырайық:
-
Қанатова Гүлназия Амандыққызы
Мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары
-
Курмалова Асель Агисовна
Бастауыш сынып пәндер бірлестігінің жетекшісі
-
Алдабергенова Үміт Жомартовна
Бастауыш сынып мұғалімі
Мақал-мәтел туралы қысқаша түсінік
Мақал-мәтел — ата-бабамыздан қалған өшпес мұра. Көлемі шағын болғанымен, уақыт өткен сайын мағынасы тереңдеп, құны артып, қымбат қазынаға айналады. Ол — тәрбиелік мәні зор рухани байлық.
Мақал
Мақалда қорытынды, тұжырымды түйін болады. Айтылар ой нақты әрі толық жеткізіледі.
Мысал
«Ер жігіт елі үшін туады, елі үшін өледі» — ел мен жерді қорғау нағыз ердің ісі екенін білдіреді.
Мәтел
Мәтелде ой тікелей айтылмай, тұспалдап, жанамалап беріледі.
Мысал
«Көппен көрген — ұлы той» — не көрсең де көппен бірге көр, тек өз басыңның қамын ойлама дегенді меңзейді.
Негізгі мақсатымыз: оқушылардың білімге құштарлығын арттырып, ізденімпаздығын дамыту; оқу деңгейін көтеру; ойды нақты жеткізіп, тапқыр сөйлей білуге баулу.
Сайыс кезеңдері
1-бөлім: «Кім көп біледі?»
Екі топ мақал-мәтел айтудан жарысады. Әр топқа 1 минут уақыт беріледі. Уақыт ішінде қанша мақал айтылса, ұпай да соған сәйкес қойылады.
2-бөлім: «Мақал — сөздің мәйегі»
Тақтада мақал-мәтелдің басы беріледі. Қатысушы топтар мақалдың жалғасын табады.
1-топқа
- Кітап — білім бұлағы, … (білім — өмір шырағы)
- Досы көпті жау алмас, … (ақылы көпті дау алмас)
- Бала — бауыр, … (дос — тамыр)
- Еңбек етсең ерінбей, … (тояды қарның тіленбей)
- Жері байдың — … (елі бай)
2-топқа
- Ақыл — азбайтын кен, … (білім — тозбайтын тон)
- Жолдас қадірін жорықта білерсің, … (дос қадірін соғыста білерсің)
- Бала — қымбат, … (немере — ыстық)
- Еңбектің наны тәтті, … (жалқаудың жаны тәтті)
- Өз елім — … (өлең төсегім)
3-бөлім: «Кім тапқыр?»
Мұғалім жұмбақ жасырады. Қатысушылар алдымен жауабын табады, содан кейін сол жауапқа сәйкес мақал айтады.
Жұмбақ туралы
«Жұмбақ» сөзі алақанды жұмудан шыққан: бір нәрсені жасырып, соны тапқызу. Жұмбақта айтылар нысан ойда бүгіліп, соған ұқсас нәрселер арқылы тұспалдап сипатталады.
Тұрғанмен жырақ өзі,
Таусылмайтын шырақ көзі.
Жауабы: Күн
1) Жұмбақ
Асыраған ел-жұртты — жез мұртты.
Жауабы: Бидай
Мақал
Арпа, бидай — ас екен, алтын, күміс — тас екен.
2) Жұмбақ
Жайған жастық сөгілді, аппақ мамық төгілді.
Жауабы: Қар
Мақал
Қалауына тапса, қар жанады.
3) Жұмбақ
Желден желігеді, судан шегінеді.
Жауабы: От
Мақал
Отан — оттан да ыстық.
4) Жұмбақ
Жылт-жылт етеді, жылғадан өтеді.
Жауабы: Су
Мақал
Судың да сұрауы бар.
5) Жұмбақ
Өзімнен өзгенің бәрін көремін.
Жауабы: Көз
Мақал
Көз қорқақ, қол батыр.
6) Жұмбақ
Сылдырдан қорқады, шошынып жортады.
Жауабы: Қоян
Мақал
Қоянды қамыс өлтіреді, ерді намыс өлтіреді.
4-бөлім: «Даналық ойдан дән ізде»
Бұл бөлімде көбейту кестесін дұрыс шығару арқылы ұлағатты сөзді табасыздар.
1-топқа: «Мектептің жүрегі — мұғалім»
Әріп-код
М – 100, і – 96, е – 64, л – 72, к – 81, а – 93, т – 78, п – 92, ғ – 76, ң – 74, ұ – 87, ж – 108, г – 160, ү – 130, р – 110
2-топқа: «Мектеп — кеме, білім — теңіз»
Әріп-код
З – 100, м – 96, і – 64, л – 124, к – 72, ң – 81, т – 160, е – 128, п – 92, б – 135
Есептер дұрыс орындалғаннан кейін, алынған сандар әріп-код арқылы сәйкестендіріліп, жасырынған нақыл сөз құрастырылады.
Қорытынды және марапаттау
Сайыс соңында ұпай саны бойынша жеңімпаз топ анықталып, марапатталады.
Бүгінгі ойын оқушылардың тіл байлығын арттырып, ойлау жүйесін дамытуға, мақал-мәтел мен жұмбақ арқылы ұлттық құндылықтарды тереңірек тануға бағытталады.