Қазақша рефераттар

Тұқымның өнуін бақылау

Тұқымдардың өнуі, таралуы және маңызы

Бұл материал тұқымның өну шарттарын, тұқымды топыраққа сіңіру тереңдігін, сондай-ақ жемістер мен тұқымдардың таралу жолдарын түсіндіруге арналған. Оқу үдерісінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, өз бетімен жұмыс істеп, бақылау нәтижесін қорытындылай алу дағдыларын дамыту көзделеді. Сонымен қатар ұқыптылыққа, төзімділікке және табиғатқа жанашырлықпен қарауға тәрбиелеу міндеті қойылады.

Сабақтың типі

Аралас сабақ.

Әдістер

  • Өз бетімен жұмыс
  • Оқулықпен жұмыс
  • Зерттеу, тәжірибе

Нені білу керек

  • 1 Тұқымдардың өнуіне қажетті жағдайлар
  • 2 Тұқымды топыраққа сіңіру тереңдігі
  • 3 Тұқымдардың таралуы және шаруашылықтағы маңызы

Ұйымдастыру және мақсат қою

Ұйымдастыру

Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу, назарын сабаққа аудару.

Мақсат қою

Тәжірибелер арқылы тұқымның өну шарттарын дәлелдеу, бақылау жүргізу және қорытынды шығару.

Үй тапсырмасын тексеру

Сұрақ-жауап

1) Тұқым қандай бөліктерден тұрады?
Қабық, жарнақ, ұрық.
2) Тұқымның басты бөлігі қайсы?
Ұрық.
3) Үрмебұршақ тұқымында қоректік заттар қайда жиналады?
Жарнақта.
4) Бидай тұқымында қоректік заттар қайда жиналады?
Эндоспермде.
5) Тұқым қабығының қызметі қандай?
Кеуіп кетуден және мезгілсіз өніп кетуден қорғайды.
6) Тұқым кіндігінің қызметі қандай?
Тұқым ішіне су мен ауаның енуіне мүмкіндік береді.

Сәйкестендіру: тұқым бөліктері және қызметі

Тұқымның бөлігі Қызметі / ерекшелігі
Қабық Қорғайды.
Жарнақ Қорек жиналады.
Ұрық Тамырша, сабақша және бүршікше бастамалары болады.
Тұқым кіндігі Су мен ауаны өткізеді.

Жаңа сабақ: тұқымның өну шарттары

Төмендегі тәжірибелер оқушылардың өз бетімен бақылау жасап, дерек жинап, қорытынды шығаруына арналған. Әр тәжірибені 5–7 тәулік бақылап, нәтижесін күнделікке тіркеп отыру ұсынылады.

1-тәжірибе: өну үшін судың қажеттігі

  1. 1 Екі химиялық стақанға: әрқайсысына 10–15 бидай дәнін және 7–10 үрмебұршақ тұқымын салыңыз.
  2. 2 1-стақанға тұқымдарды ылғалдайтындай етіп аздап су құйыңыз, тұқым толық батып кетпесін.
  3. 3 2-стақанға су құймаңыз.
  4. 4 5–7 тәулік бақылап, 1-стақанда ылғалдың тұрақты сақталуын қадағалаңыз.
  5. 5 Бақылау соңында судың өнуге әсері туралы қорытынды жасаңыз.

Негізгі ой

Су тұқымның ісінуін, ферменттердің белсенділігін және қоректік заттардың еруін қамтамасыз етеді.

2-тәжірибе: өну үшін ауаның қажеттігі

  1. 1 Екі химиялық стақанға: әрқайсысына 10–15 бидай дәнін және 7–10 үрмебұршақ тұқымын салыңыз.
  2. 2 1-стақанға тұқымдарды тек ылғалдайтындай аздап су құйыңыз.
  3. 3 2-стақанға суды стақанның жартысына (1/2) дейін құйыңыз.
  4. 4 5–7 тәулік бақылап, нәтижені күнделікке жазыңыз.
  5. 5 Бақылау соңында ауаның (оттегінің) өнуге қажеттілігі туралы қорытынды жасаңыз.

Негізгі ой

Тұқым тыныс алу үшін оттегін қажет етеді; оттегі жетіспесе өну баяулайды немесе тоқтайды.

3-тәжірибе: өну үшін жылудың қажеттігі

  1. 1 Екі химиялық стақанға: әрқайсысына 10–15 бидай дәнін және 7–10 үрмебұршақ тұқымын салыңыз.
  2. 2 Екі стақанға да тұқымдарды тек ылғалдайтындай аздап су құйыңыз; ылғалдың сақталуын қадағалаңыз.
  3. 3 1-стақанды бөлме температурасында қалдырыңыз, 2-стақанды тоңазытқышқа қойыңыз.
  4. 4 5–7 тәулік бақылап, нәтижені күнделікке жазыңыз.
  5. 5 Бақылау соңында жылудың өнуге әсері туралы қорытынды жасаңыз.

Негізгі ой

Жылу ферменттердің жұмысын күшейтеді; төмен температурада өну баяулайды.

Тәжірибе бойынша хабарлама

Тұқымның өнуіне қажетті жағдайларды анықтау үшін жасалған тәжірибелер бойынша қысқаша хабарлама дайындаңыз. Хабарламада бақылау күнделігіндегі деректерді көрсетіп, негізгі қорытындыңызды нақты тұжырымдаңыз.

Жемістер мен тұқымдардың таралуы

Талқылауға арналған сұрақтар

  • Өсімдіктер жемістері мен тұқымдарын неліктен шашады?
  • Жемістер мен тұқымдардың таралу жолдары қандай?

Қорытынды тапсырмалар

Тест

  1. Тұқым өнген кезде өскіннің қай мүшесі бірінші болып шығады?

    • A) Сабақ
    • Ә) Жапырақ
    • Б) Тамыр
    • В) Барлығы бір мезгілде

  2. Өніп келе жатқан ұрық алғашқы кезде немен қоректенеді?

    • A) Эндоспермдегі су мен минералды тұздармен
    • Ә) Су, ауа және органикалық заттармен
    • Б) Эндосперм мен тұқым жарнағындағы органикалық заттармен

  3. Тұқым тыныс алғанда қандай өзгеріс болады?

    • A) Көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі
    • Ә) Оттегін сіңіріп, көмірқышқыл газы мен жылу бөледі
    • Б) Оттегін сіңіріп, көмірқышқыл газын бөледі

Биологиялық диктант: тұқымның өнуіне қажетті жағдайлар

  1. 1) Өне бастаған тұқымға ауа жетпесе, __________________.
  2. 2) Су мен жылу жарнақтағы, эндоспермдегі ерімейтін крахмалды __________________ айналдырады.
  3. 3) Тұқымның ісініп жарылуына __________________ қажет.
  4. 4) Тұқым өну үшін __________________ қажет.
  5. 5) Өне бастаған тұқымның тыныс алуын күшейтетін __________________.
  1. 6) Асқабақ, қауын, мақта тұқымдары __________________ өнеді.
  2. 7) Су __________________ әсер етеді.
  3. 8) Топырақта қалатын тұқым жарнақтары өскіндерді __________________ қамтамасыз етеді.
  4. 9) Тұқымды суға салғанда тыныс алуы __________________.
  5. 10) Судың сіңірілу мөлшері тұқымның сыртындағы __________________ байланысты.

Жауап нұсқалары

су, жылу, ауа
тұқымның өнуіне, шығымдылығын сақтауға
еритін қантқа
ашып шіриді
су
қабығына
ауа
+15 °C
жылдамдайды
қорекпен

Үй тапсырмасы

§28. 92-беттегі тапсырмалар.