Түркiстан
Ясауи мұрасындағы ғылым туралы тосын таным
Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи мұрасында адамның ішкі рухани әлемімен тікелей айналысатын жан ғалымы және сыртқы, қолданбалы білім салаларын зерттейтін тән ғалымы туралы ерекше түсінік айтылады. Бұл танымның шығу төркініне назар аударсақ, оның негізі Әл-Фараби қалыптастырған ғылымдарды жіктеу дәстүрімен сабақтас екенін аңғаруға болады.
Негізгі ұғымдар
- Жан ғалымы — рухани-ішкі әлемді тәрбиелеу, кемелдендіру, жүрек ілімін тану.
- Тән ғалымы — сыртқы ғылымдар, қоғамдық және практикалық білім салалары.
Кесене маңы және ел аузындағы деректер
Ел ішіндегі деректерде Есім ханның күмбезді белгісі Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің маңында болғаны (кесененің ішінде емес) айтылады.
Ырғыздағы жерлеу туралы мәлімет
Сондай-ақ 1768 жылы Ырғыз өңірінде Әбілхайыр ханға кеңесші қызметін атқарған Кіші жүздің белгілі тұлғасы — Қаратамыс Мәмбет аталық Әзірет сұлтан ескерткіші маңына жерленгені жөнінде дерек кездеседі.
Кесенедегі көне Құран кітаптары
Кесенеде Әмір-Темір сыйлаған, көне жазумен түсірілген төрт Құран болғаны туралы да айтылады.
Қайырымдылық, жәдігер салмағы және жоғалған мұра
1909 жылғы жөндеу ісіне көмек
1909 жылы Әулиеата уезінің (қазіргі Жамбыл облысы) қазағы Нұрмамбет Бәкиұлы Ясауи ескерткішін жөндеуге барғандарға көмек ретінде 100 жылқы бергені айтылады. Алайда бұл көмек Түркістанға 100 тұяқ (яғни 25 «қал құйрықты») болып қана жеткені жөнінде дерек бар.
Қожа Ахмет туы туралы
Қожа Ахметтің туы өте ауыр болғандықтан, оны бір адамның жалғыз көтеруі қиын екені айтылады.
«Әзірет Сұлтандікі» делінген мүбәрәк ағаш
«Әзірет Сұлтандікі» деп телінген мүбәрәк ағаштың 1913 жылы бар екені жөнінде мәлімет кездеседі. Ал 1956 жылдар шамасында оның қолды болғаны (жоғалғаны) айтылады.
Кітапхана қоры және басқару өзгерістері
Кейбір мәліметтерде кітапханада бір кезде отыз мыңға жуық кітап қоры сақталғаны көрсетіледі.
1840 жылғы әкімшілік шешім
1840 жылы Түркістанды билеген Құдияр хан мүтәуәлліктерді таратып, оның орнына дінбасы сайлау тәртібін енгізгені айтылады. Бұл өзгеріс «бірінші дін болысы» ұғымымен байланыстырылып беріледі.
Түркістанның 1500 жылдығы: мемлекеттік деңгейдегі қадамдар
1996 жылдан бері Қазақстан Үкіметі Түркістан қаласының 1500 жылдығын атап өтуге байланысты төрт қаулы қабылдағаны көрсетіледі.
№612 шешім (20 сәуір)
Үстіміздегі жылдың 20 сәуіріндегі Үкіметтің №612 шешімі Түркістанда өтетін мерейлі тойға арналған нақты шаралар мен айтулы күндерді айқындағаны айтылады.