Балалардың туған жеріне деген сүйіспеншіліктерін тәрбиелеу
Мақсат
- Балаларды қойылған сұрақтарға толық әрі нақты жауап беруге үйрету.
- Алған білімдерін бекіту, ойын арқылы қазақ тіліндегі сөздік қорын молайту.
- Қызығушылығын оятып, белсенділігін арттыру.
- Туған жерге сүйіспеншілігін тәрбиелеу, еңбектің қадірін ұғындыру.
Сайыстың барысы
Балалар күй әуенімен сыныпқа орналасады. Тәрбиеші балалардың білетін ұлттық және қимылды ойындарын сұрап, жаңа ойынға қызығушылықтарын арттырады. Кейін балалар екі топқа бөлініп, орындарына отырады. Ойын ережесі түсіндіріліп, әділқазылар алқасы сайланады.
Негізгі механика
Бір бала ортаға шығып, суреттері бар текшені лақтырады (мысалы: ағаш, алма, қой, бала). Түскен суретке қарай тапсырма беріледі.
№1 тапсырма: «Алма»
Балалар алма туралы не білетінін айтып, тақпақ оқиды. Содан кейін жеміс пен көкөністі ажырату тапсырмасы беріледі.
Әне, қызыл алмалар,
Әсем бақтың жұлдызы.
Алма терген балалар,
Албырайды нұр жүзі.
Теңбіл-теңбіл қарбызды,
Тентек Серік жарғызды.
Содан соң оны жеді, жеді де былай деді:
«Сүйек болмаса еті, неткен тәтті!»
Топтық жұмыс: «Жеміс пе, көкөніс пе?»
1-топ: жемістер
Алма, алмұрт, жүзім, банан, өрік, апельсин, лимон.
2-топ: көкөністер
Қызылша, картоп, сәбіз, қияр, бұрыш, шалқан, қырыққабат.
Көрермендермен ойын: «Ұйқасын тап»
Іші толған шәрбәт,
Дәмі қандай әйбәт.
Үзесің бірден жүзін,
Оның аты — жүзім.
Сырты қандай қатты,
Дәні сондай тәтті.
Шағып қара таңдап,
Оның аты — жаңғақ.
Жапырақты тасалап,
Өсетін жері — бақша-бақ.
Күрең қызыл, шіркін-ай,
Оның аты — таңқурай.
Пісетін кезі дәл күзде,
Мезгілсіз оны үзбе.
Аузыңнан кетпес бал дәмі,
Оның аты — шабдалы.
Негізгі ой: бәрі еңбектен басталады
Тәрбиеші балаларға жеміс-жидек, көкөніс, астық дастарқанға келуі үшін еңбек қажет екенін түсіндіреді. Содан кейін еңбек туралы мақал-мәтелдер айтылады.
- Әмір: «Бейнетің қатты болса, татқаның тәтті болады.»
- Нұржан: «Еңбектің наны тәтті, жалқаудың жаны тәтті.»
- Аяна: «Адам жерге нәр береді, жер адамға нан береді.»
№2 тапсырма: Үй және дала жануарлары
1-топ үй жануарларын, 2-топ дала жануарларын топтастырып атайды. Тапсырма жүріп жатқанда көрермендерге жұмбақтар беріледі.
Көрермендермен ойын: «Жұмбақты шеш»
-
Кезекті бір жануар,
Үстінде екі тауы бар. (Түйе) -
Ит сияқты пішіні,
Ұнатпайды ол кісіні. (Қасқыр) -
Жатып-жатып инелер,
Жүгіріп жаныңа тез келер. (Кірпі) -
Кішкентай бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар. (Қой)
Кіп-кішкене момақан
Қошақанды ұнатам.
Сүйеді анам «қозым» деп,
«Қошақаным — өзің» деп.
Айналайын, торпақ,
Бола берме қорқақ.
Тар болып тұр аула,
Тысқа шық та заула.
Ұзын құлақ сұр қоян
Естіп қалып сыбдырды,
Ойлы-қырлы жерлермен
Ытқып-ытқып жүгірді.
Піл әдісті біледі,
Тұмсығымен іледі —
«Піл — көтергіш кран!» — деп,
Бала біткен күледі.
Мал туралы мақал-мәтелдер
- Жания: «Ел көркі — мал, өзен көркі — тал.»
- Аяна: «Ат — адамның қанаты, ас — адамның қуаты.»
- Муслим: «Өрісіне қарап мал өсер, өзеніне қарап тал өсер.»
Қимылды ойын: «Бәйге»
Сергіту сәті ретінде балалармен «Бәйге» ойыны ойнатылады: жылдамдық, ептілік және бір-бірін қолдау дағдылары нығаяды.
№3 тапсырма: Жыл мезгілдері
Балалар төрт мезгілді атап, олардың ерекшеліктерін сипаттайды. 1-топ қыс пен жаз туралы, 2-топ көктем мен күз туралы әңгімелейді.
Берекесін сыйлауға,
Өлкемізге күз келді.
Жемістерін жинауға
Шақырады біздерді.
Ақ қыс келіп боранды,
Аяз айтты зор енді:
Айналаның бәрі де
Ақ көрпемен оранды.
Көктемде, көктемде,
Күн нұрын төккенде,
Қар еріп, ақты су,
Жоғары тартты бу.
Жазда дала ысып тұр,
Көлеңкені паналап,
Жайнап егін пісіп тұр,
Көбелектер ұшып жүр.
Шағала келмей — жаз болмас,
Шаңқай болмай — боз болмас.
Түсіндірме: «шаңқай» — өте жарық, «боз» — бетеге/селеу.
Ортақ ойын: «Ұшты-ұшты»
Балалар мен көрермендер бірге «Ұшты-ұшты» ойынын ойнап, шапшаңдық пен зейінділікті дамытады.
№4 тапсырма: Ребус шешу
Балалар ребустерді шешіп, жауаптарын әділқазылармен бірге тексереді. Бұл бөлім ойлау қабілетін, сөз тануды және топтық үйлесімді күшейтеді.
Тәрбиелік түйін
Қазақстан Республикасы — табиғаты бай, мүмкіндігі мол, құдіретті ел. Сондықтан қоршаған ортаны, табиғатты және туған өлкенің байлығын ұқыпты сақтап, күтіп-баптап, көбейте білу — әрқайсымыздың міндетіміз.
Туған жердей — жер болмас,
Туған елдей — ел болмас.
Туған жер — алтын бесік.
О, алақай, туған жер!
Жақсы-ау, бақша-бауларың!
Көзге ыстық көрінер,
Сенің асқар тауларың.
Қорытынды
Сайыс соңында балалар «Отаным» өлеңін орындап, шараны әсерлі көңіл күймен аяқтайды.