Күй тыңдау
Оқу іс-әрекеті туралы мәлімет
Сала және пән
- Білім беру саласы
- Шығармашылық, қатынас
- Ашық ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті
- Музыка
- Тақырыбы
- Ән, күй, шежіре
Көрнекілік пен ресурстар
- Әнші, ақын, сазгерлер мен күйшілер туралы дайындалған слайдтар.
- Күй және ән жазбалары (үнтаспа/аудио).
- Ойынға арналған атрибуттар.
- Даңғыра музыкалық аспабы.
Мақсаттар
Білімділік
Музыканың мәнерлеу құралдарын қабылдап, ажырата білуге үйрету. «Ән», «әнші», «күй», «күйші», «сазгер», «ақын» ұғымдарының мағынасын түсіндіріп, меңгерту.
Дамытушылық
Түрлі сипаттағы музыканы қызыға тыңдап, тани білуге ынтасын дамыту, дауысын жетілдіру.
Тәрбиелік
Ән тыңдау және ән айту арқылы музыканы сүюге тәрбиелеу.
Әдістер мен оқу материалдары
Тыңдалым
- Жаяу Мұса — «Ақ сиса» (Манарбек Ержановтың орындауында).
- Дина Нұрпейісова — «Бұлбұл» күйі.
Орындау және қимыл
- Ән айту: Болат Ғизатов — «Біздің ән».
- Әуенді-қимылды би: «Домбыра биі».
- Музыкалық аспапта ойнау: даңғыра.
- Музыкалық-дидактикалық ойын: «Даңғыраға тез жет».
Сабақ барысы
I кезең: Қызықтыру және көңіл күй қалыптастыру
Қарсы алу
Саз жетекшісі балаларды көңілді әуен ырғағымен қарсы алып, амандасады және шаттық шеңберіне шақырады.
Шаттық шеңбері
Біз қандаймыз, қандаймыз — Шұғылалы таңдаймыз. Күлімдеген күндейміз, Ренжуді білмейміз! Қуанамын мен де, Қуанасың сен де. Қуанайық, достарым, Арайлап атқан күнге!
Әуенді-қимылды бөлім
Орнымызға отырмас бұрын қазақтың қасиетті домбырасымен байланысты көңілді қимылдар жасап, «Домбыра биін» билейміз. Балалар саз жетекшісінің қимылдарын қайталап, музыка ырғағымен үйлесіп билейді.
II кезең: Іздену және танып-білу
Ән тыңдау: «Ақ сиса»
Балалар үнтаспаға құлақ салып, Жаяу Мұсаның «Ақ сиса» әнін тыңдайды (Манарбек Ержановтың орындауында). Тыңдағаннан кейін «Бұл не?» деген сұрақ арқылы жауаптарды нақтылайды: ән.
Негізгі ұғым
Ән — сөзі (мәтіні) бар музыкалық шығарма.
Әннің сөзін ақын жазады.
Әннің музыкасын сазгер жазады.
Әнді орындайтын адам — әнші.
Күй тыңдау: «Бұлбұл»
Балалар Дина Нұрпейісованың «Бұлбұл» күйін тыңдап, тыңдаған материалдың түрін ажыратады: күй.
Негізгі ұғым
Күй — сөзі жоқ (мәтінсіз), әртүрлі тақырыпта шығарылатын музыкалық туынды.
Күйді шығаратын әрі орындайтын адамды күйші деп атаймыз. Дәстүрлі түрде «күй атасы — Құрманғазы», «күй анасы — Дина» деп айтылады.
Шежіре ұғымы
Шежіре — ата-бабадан аманат болып жеткен әндер, күйлер мен аңыз-әңгімелер.
Дауыс жаттығуы және жаңа ән үйрену
Жаңа әнді таза әрі әдемі айту үшін қысқа вокалдық жаттығу орындалады:
Дауысты жаттықтыру
Да – де – ди – да – ду
Ма – ме – ми – ма – му
Одан кейін Атырау өңірінің сазгері Болат Ғизатовтың «Біздің ән» әні үйретіледі.
Музыкалық аспаппен танысу: даңғыра
Саз жетекшісі «ғажайып қораптан» музыкалық аспаптарды шығарып, олардың атауын айтқызады. Бүгінгі танысу аспабы — даңғыра.
Сипаттамасы
Даңғыра — қатты дыбысты ұрмалы аспап. Бір жағы терімен қапталған, ішкі жағында темір алқалар, сақиналар мен сылдырмақтар ілінген дөңгелек пішінді құрал.
Ансамбль және сүйемелдеу
Балалар қораптан шыққан аспаптармен шағын ансамбль құрып, музыкалық сүйемелдеумен «Біз өмірдің гүліміз» әнін ырғақты сезініп орындайды.
Музыкалық-дидактикалық ойын: «Даңғыраға тез жет»
Балалар шеңбер құрып тұрады. Бір бала санамақ айтып, ойынды бастайды.
Ойын шарты
Даңғыраны ұстап тұрған баланың екі жағындағы екі бала қарама-қарсы бағытта шеңбердің сыртымен жүгіріп айналады. Кім даңғыраға бірінші жетсе, сол бала ортаға шығып билейді.
Рефлексия: Қорытындылау және бекіту
Саз жетекшісі балалардың орындықтарының артына жүрекше стикерлер жапсырып қояды. Балалар жүрекшені алып, бүгін не үйренгенін айтып тұрып, оны жетекшінің үлкен «сиқырлы жүрегіне» салады. Соңында балаларға шағын тәтті сыйлықтар беріледі.
Бекітілетін негізгі түсініктер
Ән
Сөзі бар музыкалық шығарма.
Күй
Сөзі жоқ музыкалық шығарма.
Шежіре
Ата-бабадан жеткен ән-күй, аңыз мұрасы.
Саз жетекшісі балалармен қоштасады: «Рахмет, балалар! Сау болыңдар!»